Op de begraafplaats

Na onze rondgang langs het museum, het Zodenhuis en ‘het Stekje’ staken we de Camstrawei over (Google Maps)

Daar wandelden we over het pad naar de begraafplaats en de Toren van Firdgum bovenop de terp …

Eenmaal op de begraafplaats konden we de toren ook vanaf de oostkant bekijken. Terwijl Jetske enige tijd over de begraafplaats rondscharrelde, ging ik lekker op één van de bankjes aan de zijkant zitten …

Ik sluit vandaag af dit bijzonder grafmonument … ‘een bijzondere vogel vliegt weg …’

Morgen gaan we terug naar de auto om daarna onze weg te vervolgen.

Het ‘Stekje van Firdgum’

Wat vooraf ging

Het natte najaar van 2013 werd het Zodenhuis noodlottig. In november 2013 is tot grote teleurstelling van iedereen die eraan heeft meegewerkt een groot deel van het zodenhuis ingestort. Een gebeurtenis die nogal wat impact had na alle arbeid en inzet van alle betrokken. Na inspectie bleek dat het huis niet is ingestort als gevolg van een zwakke dakconstructie. De zodenmuur was bij een van de deuropeningen ingewaterd en had daardoor zijn draagkracht verloren. Maar het zodenhuis werd herbouwd. Met de lessen van de bouw van ‘Zodenhuis 1’ werd op 6 november 2015 ‘Zodenhuis 2’ opgeleverd …

Voor Jetske en mij was het intussen tijd geworden om afscheid te nemen van het Zodenhuis. Dat doe ik met een paar close-ups die mooi de structuren van de kleizoden laten zien. Deel 2 van de documentaire over de bouw van het Zodenhuis is onderaan deze post te vinden …

Tussen de weg, het museum en het Zodenhuis is een ontmoetingsplek gecreëerd op het dorpsplein van Firdgum. Uitgangspunten voor dit ‘stekje’ was de gelaagde geschiedenis van Firdgum. Uiteindelijk heeft keramiste Paulien Ploeger uit het nabije St.-Jacobiparochie dit bijzonder ontwerp gerealiseerd dat helemaal op deze plek past …

Het Stekje is gebaseerd op de ontstaansgeschiedenis van Firdgum. Ploeger heeft zich laten inspireren door de gelaagde structuur van het landschap en de relatie van de terp met de zee. Beide zijn niet direct te zien, maar haar ontwerp maakt de landschapsgeschiedenis zichtbaar en laat bezoekers stilstaan bij het verleden …

Het volledige verhaal achter het ‘Stekje van Dijkshoek, Firdgum, de Mieden’ is te lezen op een bordje aan de rand van het pleintje …

Dit hoofdstuk sluit ik af met ‘Het Zodenhuis deel 2’ van Omrop Fryslân …

Morgen nemen we een kijkje op de begraafplaats van Firdgum.

Het Zodenhuis in Firdgum

Tegenwoordig is het noordelijk kustgebied goed beschermd door een zware en metershoge dijk langs de Waddenzee. In vroeger eeuwen was dat anders en werd een groot deel van Fryslân en Groningen regelmatig overspoeld door het zeewater. Toch werd dit gebied al vroeg bewoond …

Het Fries-Groningse kustgebied was lang een leeg en kaal landschap. De vruchtbare kweldergebieden liepen regelmatig tot ver landinwaarts onder water. Om er te kunnen leven en wonen, werden er terpen en wierden opgeworpen, kunstmatige hoogten in het landschap. Daar konden de kustbewoners bescherming tegen hoog water vinden …

Over hoe er gewoond werd was lang veel minder bekend. Van terpafgravingen hier in Firdgum en diverse andere terpdorpen in de omgeving heeft men intussen geleerd, dat de muren van terpboerderijen uit de 5e t/m 7e eeuw voornamelijk bestonden uit dikke muren van gestapelde kleizoden …

Het Yeb Hettinga Museum en de Rijksuniversiteit Groningen (RUG) maakten in Firdgum een reconstructie van een oude boerderij van graszoden. Het ontwerp van het Zodenhuis dateert van ongeveer 700 na Christus. Er is gekozen voor een stalgebouw met dakdragende muren van zoden. De zoden voor dit wetenschappelijk experiment (11.000 stuks) komen uit het buitendijkse gebied bij Hallum, ongeveer een km ten noorden van de Zeedijk …

Omdat zowel het museum als het Zodenhuis gesloten waren, konden we alleen even naar binnen kijken door de gedeeltelijke open rand tussen de muren en het dak. Zo is toch mooi te zien dat er bijna overal gebruik gemaakt is van pen-en-gatverbindingen. Omdat het zodenhuis veilig moet zijn voor publiek, is op enkele plekken node gebruik gemaakt van draadstaalverbindingen …

Omrop Fryslân heeft het hele proces van de bouw van het Zodenhuis vastgelegd in een tweedelige documentaire. Archeoloog Daniël Postma van de Rijksuniversiteit Groningen (RUG) neemt ons in aanloop naar de bouw mee op een studiereis naar IJsland en Schotland om daar informatie te vergaren over de zodenhuizen of de restanten daarvan, die daar nog goed bewaard in het landschap te vinden zijn.

O, en laat je niet afschrikken door het feit dat het een documentaire van Omrop Fryslân is. Het gaat om een Nederlands- en Engelstalige productie …

Morgen meer over het Zodenhuis van Firdgum en deel 2 van deze boeiende documentaire.

Bij het Yeb Hettinga Museum

Tegenover de ingang van de begraafplaats vinden we het Yeb Hettinga Museum. Yeb Hettinga (1938-1999) verzamelde in zijn vrije tijd o.a. oude landbouwwerktuigen. Ook zocht hij samen met zijn dorpsgenoot Wietse Leistra, die in het bezit was van een metaaldetector naar oude voorwerpen. Na verloop van tijd had hij een ruime collectie aan munten en kledinghaakjes uit 1700 en allerlei andere voorwerpen …

In 1986 kocht Hettinga Camstra State, een sterk verwaarloosde, maar historische boerderij in Firdgum. In een deel van het pand richtte hij een mini-museum in. Later kocht hij het uit 1900 daterende schooltje in Firdgum, tegenwoordig is zijn verzameling daar te bezichtigen …

Het museum was helaas gesloten toen wij er waren. Maar dat wil niet zeggen dat we er voor niks naar toe gelopen waren. Op het terrein van het museum staat in het kader van Sense of Place ook een Zodenhuis. Dit Zodenhuis is in de periode 2012-2015 gebouwd in het kader van een samenwerkingsproject van het museum en de Rijksuniversiteit Groningen (RUG). Morgen kom ik daar op terug …

Onderweg naar het Zodenhuis liepen we weer enige vertraging op, omdat Jetske weer een beestje had gevonden. Ditmaal ging het om een kleine vos …

Ik heb me intussen niet verveeld hoor. We zijn er allebei al sinds 2006 aan gewend om ons eigen onderwerp uit te zoeken, wanneer de ander geconcentreerd bezig is. Dat vosje was mij te klein om het nog steeds grijze weerbeeld op te fleuren, ik koos voor de pompoenen …

Morgen gaan we het hebben over de geschiedenis van het Zodenhuis.

Rond de toren van Firdgum

Zodra de mesttransporteur zijn vrachtje kwijt was, konden we onze weg vervolgen. Al snel zagen we vanuit de verte de toren van Firdgum fier boven het akkerland uit torenen. Hier had ik onze eerste stop gepland …

Firdgum is een klein terpdorp aan de Noord-Friese waddenkust met naar schatting 29 woningen en 70 inwoners (gegevens 2021). Het dorp wordt vooral omgeven door akkerbouwbedrijven. Tegenwoordig gaan vooral (poot)aardappelen uit Firdgum en omgeving de hele wereld over. Maar ook graan en suikerbieten doen het hier goed …

Terwijl Jetske en ik op zoek naar mooie standpunten wat rond stapten, ontdekte ik een smal, vanwege de helling moeilijk begaanbaar paadje tussen het akkerland en de terp. Hoofdschuddend kwam Jetske achter me aan. Hoe heb je het weer voor elkaar gekregen …? zei ze lachend …

Maar het leverde aan de voet van toren en terp toch wel een paar fraaie plaatjes op. Tot 1794 stond er een uit de 13e eeuw daterende hervormde kerk op de terp. De kerk werd in 1794 afgebroken, omdat hij te bouwvallig en te gevaarlijk werd om er nog diensten in te houden …

Na de afbraak van de kerk is de toren blijven staan en nog steeds rijst hij als een baken op de deels afgegraven terp omhoog. De van kloostermoppen opgetrokken toren, is in 1922 en later halverwege de jaren 80 nog eens gerestaureerd. In de toren hangt nog steeds een klok uit 1471. Tegenwoordig is de toren eigendom van de gemeente, die ook zorg draagt voor beheer en onderhoud …

Morgen hebben we een ontmoeting aan de andere kant van de toren …

Een reuzenrad op bezoek

Het reuzenrad in aanbouw bij Mondial, dat gisteren op de eerste foto te zien was, liet zich vanwege de omliggende bosschages niet lekker fotograferen. Daarom heb ik enkele dagen later in Drachten wat foto’s gemaakt van het reuzenrad, dat hier eind juli enkele weken op de Markt stond …

Of het Reuzenrad Sky Vision ook gebouwd is door de firma Mondial uit Terband, weet ik niet. Maar het is met zijn hoogte van 50 meter wel het grootste mobiele reuzenrad van ons land. Helaas was de kassa gesloten, toen ik er was. Toch jammer, want nu heb ik geen foto’s kunnen maken van het ongetwijfeld adembenemende uitzicht over Drachten. Maar het meest vervelend is natuurlijk dat ik weer niet heb kunnen werken aan het bedwingen mijn hoogtevrees … 😉

Spreeuwen bezetten windmotor

De windmotor aan de Westersânning in de Jan Durkspolder dient bij rustig weer vaak als rustplaats voor vogels …

Waren het begin juli een paar kraaien, begin augustus hielden enkele spreeuwen de zaak bezet …