Weerzien op de boerderij

Na de cultureel-historische tussenstops bij de ‘GreenArtSpot Driftplein’ en de voormalige joodse begraafplaats van Dalen restte me nog een kort ritje naar de boerderij van collega-blogger boerin Hendrika en haar eega. Onder het genot van een bak koffie even bijpraten met de boer en de boerin, en dan even een rondje over het erf en door de stallen om de vertrouwde geur en sfeer van de boerderij op te snuiven …

Een deel van de dames deed zich tegoed aan een pas opgediende maaltijd. Verderop in de stal lagen koeien lekker uitbuikend te herkauwen op hun ruime plekken, waar ze onlangs nieuwe, nog wat gerieflijker matten hadden gekregen met een verse laag strooisel …

De Joodse begraafplaats bij Dalen

“Het is een plek waar je af en toe de stilte kunt horen,” schreef boerin Hendrika gisteren in reactie op ‘Kunst achter de wringe’. Dat is mij indertijd eerlijk gezegd niet echt opgevallen. Slechts enkel honderden meters verderop aan dezelfde weg was dat die dag wel zeker het geval. Bij de voormalige Joodse begraafplaats van Dalen werd de stilte slechts verbroken door het gekwinkelier van vogels en het geritsel van bladeren aan de omringende bomen en struiken …

Toen zich in het begin van de achttiende eeuw enkele joodse gezinnen in Dalen gevestigd hadden, kochten zij buiten het dorp een stukje grond voor de aanleg van een eigen begraafplaats. In verband met de door Ezechiël uitgesproken profetie (Ezechiël 37!), dat alle overleden joden eens lijfelijk uit hun zouden worden opgewekt om naar Israël terug te keren, was het zeer belangrijk, dat de graven de eeuwen door onberoerd zouden blijven. Vandaar de verwerving van de begraafplaats in eigendom …

Toen de joodse gemeente van Coevorden in 1768 de beschikking kreeg over een eigen synagoge met begraafplaats, bezochten de Daler Joden hier voortaan de diensten en werden er ook begraven. De Daler begraafplaats raakte hierdoor buiten gebruik, maar bleef in overeenstemming met de joodse regels tot op de dag van vandaag onaangetast aanwezig …

Het aantal joden in Dalen was nooit groot. In 1942 bedroeg het 16 personen, waarvan er dertien werden weggevoerd en vermoord. Hun namen zijn te lezen op het bovenstaande plaquette op een gedenksteen bij de begraafplaats …

Vanaf 1997 werd gewerkt aan de restauratie van de oude begraafplaats. Dat jaar werd een gedenksteen geplaatst (zie foto). Met het plaatsen van een hek was in juli 2001 de restauratie voltooid.
Op de begraafplaats staat slechts één grafsteen, die van Samuel Visser. Hij overleed in 2001 en werd dus pas na de restauratie van de begraafplaats begraven. Hoeveel mensen hier in totaal zijn begraven en wat er met de andere grafstenen is gebeurd, is niet bekend …



Informatie: Wikipedia en online begraafplaatsen

Kunst achter de wringe

De ‘wringe’, het hek dat ik hier gisteren liet zien, is in het Nederlands een wringhek. In het Drents is het volgens boerin Hendrika ook een wring(e) of draaihek. Op de site van ‘De Hekkerij‘ staat over het wringhek:

“De Hekkerij ontwerpt, maakt en plaatst eikenhouten wringhekken. De hekken worden op maat gemaakt en hebben een landelijke uitstraling. Elk hek is uniek. Dit karakteristieke hek stond van oudsher op plaatsen die niet dagelijks geopend werden, zoals bij de ingang van weilanden en percelen. Het wringhek of boerenhek heeft als kenmerk dat de bovenligger bestaat uit een bezaagde en gedisselde inlands eikenhouten boomstam met een natuurlijke vorm. Deze bovenligger steekt aan beide zijden over. Aan de ene kant als contragewicht en aan de andere kant als handvat en sluiting. De zwaarste kant rust op een eiken draaipaal die aan de bovenzijde is voorzien van een rond draaipunt. Deze draaipaal bestaat uit één geheel, dus geen ingeslagen houten pen of ijzeren pen waar de paal uiteindelijk zwakker van wordt. De dunne kant rust in de gaffelpaal die een natuurlijke en karakteristieke Y-vorm heeft …”

Achter deze wringe bij het Drentse Dalen gaat een project schuil van Natuurkunst Drenthe – een kunstwerk op het platteland – GreenArtSpot Driftplein. Het betreft een aantal rechtlijnige ontwerpen van het Rotterdamse kunstenaarscollectief Observatorium

Van het intussen flink toegetakelde informatiepaneel werd ik niet veel wijzer. Wat ik wel weet, is dat het geheel tot stand is gekomen in overleg met omwonenden. Toevallig ken ik één van die omwonenden: boerin Hendrika. Zij heeft van 17 maart tot 19 juni 2014 op haar weblog uitgebreid verslag gedaan van de totstandkoming van ‘GreenArtSpot Driftplein‘, zoals het project uiteindelijk is gaan heten. In deel 1 van haar reeks over de geboorte van het kunstwerk schrijft boerin Hendrika: …

“GreenArtSpots zijn kunstprojecten die zich laten inspireren door de locatie en omgeving en/of er een dialoog mee aangaan. Dat kan een ingreep in het landschap zijn, een toevoeging of verwijdering van onderdelen. Het doet iets met de cultuurwaarden van de locatie (van het heden, de toekomst of de historie), versterkt dit of staat er juist mee in contrast. De kunstenaar is vrij om zijn of haar eigen invalshoeken te kiezen waarbij ook de sociale, culturele, economische of politieke context van de locatie mee kunnen spelen. GreenArtSpots laat je door de kunstprojecten anders naar de omgeving kijken. Je kunt het van afstand aanschouwen, maar je er ook in of bij verplaatsen. Beleving ter plekke is essentieel. Daarnaast is de fysieke houdbaarheid van het kunstproject van minimaal tien jaar een voorwaarde.”

De drie driehoeken stellen drie gebouwen uit de directe omgeving voor. Het hoogste gebouw stelt een grote amusementshal voor (Plopsaland Indoor Coevorden), de laagste een vakantiewoning op een bungalowpark (Center Parcs de Huttenheugte) en de middelste een van de boerderijen in het aangrenzende beekdal. Er zijn drie materiaalsoorten gebruikt: hout, staal en beton. Afijn, wandel maar even wat rond …

Mijn oordeel: het heeft wel wat. De robuuste materialen passen wel in de omgeving en de bouwwerken zijn voor mij wel herkenbaar. Ik vind het alleen jammer dat het geheel dicht bij de omringende bomen staat. Dat gaat ten koste van het strakke lijnenspel en vooral het stalen bouwwerk valt goeddeels weg tegen de bomen.

Een ‘wringe’ in Drenthe

Op één van mijn ‘vluchtdagen’ in verband met de geluidsoverlast door renovatiewerkzaamheden op de buurt, heb ik via de vernieuwde N381 de wijk genomen naar Drenthe. Omdat ik vroeg van huis was gegaan, had ik voordat ik mijn bestemming bereikte nog even tijd voor een kleine culturele omweg …

Bij Dalen trof ik langs een landweggetje dit hek aan. In Fryslân noemen we zo’n oud, draaibaar hek een ‘wringe’, maar hoe dat in Drenthe heet …? Geen idee. Enfin, Morgen nemen we even een kijkje achter de wringe of hoe zo’n hek ter plekke ook maar mag heten …

Verboden toegang – asbest

Toen ik eind mei na een ritje de straat in reed en de auto voor huis parkeerde, stond dit ineens voor de deur …

Dat heb ik hier volgens mij niet eens verteld, omdat ik in het eerste halfjaar van 2017 nauwelijks heb geblogd, maar in opdracht van de woningbouwvereniging wordt een groot aantal huurwoningen in de buurt gerenoveerd. Voor ons gaat dat niet op, want wij hebben onze woning in 2003 gekocht, maar de omliggende woningen in ons blok ontkwamen niet aan de werkzaamheden …

En dus was er voor mij ook geen ontkomen aan. Vooral van het verwijderen van de oude badkamervloer in de andere huizen heb ik erg veel last van gehad. In de periode februari-april was het gedreun van pneumatische boorhamers soms dagenlang niet van de lucht. Veel slechter had het niet kunnen treffen, want dat was precies de periode waarin ik ook al gek werd van de buikpijn …

Van de vervanging van de ramen bij de buren had ik weinig last, maar wat dat nu met asbest van doen had, was me onduidelijk. Wij hebben bij de koop van ons huis wel moeten tekenen voor het feit dar er asbest in zat, maar waar dat dan zat, kon men ons indertijd niet vertellen. Tijd om dat nu dan maar eens te vragen aan de mannetjes in het wit, die op dat moment in de keet aan de koffie zaten …

Tot juli 1993 is er veel asbest gebruikt in stopverf en beglazingskitten, kreeg ik te horen. Kijkend naar de simpele wijze waarop de tuin was afgedekt, kon het allemaal niet veel voorstellen, leek mij zo. Geen reden om me bezorgd te maken. En intussen zal ons huis dan wel bijna asbestvrij zijn, want wij hebben indertijd niet alleen de ramen, maar ook meteen de kozijnen laten vervangen. De oude ramen en kozijn zijn met kit en al afgevoerd. Ik vraag me af wie (van jullie) er op de hoogte is van het feit dat er tot 1993 asbest in stopverf en raamkit is gebruikt … Ik wist het in elk geval niet …

Enfin, intussen zijn de renovatiewerkzaamheden in ons blok (zo goed als) afgerond. Dat er in eigen huis en tuin het afgelopen jaar ook het nodige is gebeurd, zal ik hier binnenkort nog wel eens tonen.

De zwaan en de kievit

Nadat ik de foto’s van de grutto en de gehoornde koeien had gemaakt, ontbrak er nog een graag geziene gast in de Friese weiden. En nee, daarmee bedoel ik niet de zwaan …

Terwijl ik in de buurt van Earnewâld wat foto’s probeerde te maken van een koppel zwanen, verscheen er plotseling een kievit in beeld. Dat is de vogel die ik bedoelde …

Net als met de grutto gaat het ook met de kievit – ljip in het Fries – slecht. Het is lang geleden dat ik zijn bekende roep regelmatig hoorde klinken …

Met dank aan het voorjaarszonnetje liet dit exemplaar mooi de kleurrijke glans op zijn ogenschijnlijk geheel zwarte verendek zien. Mijn dag was weer goed …

Gehoornde koeien

Tevreden met mijn foto’s van de grutto, heb ik ook nog even een kijkje genomen bij het naastgelegen weiland …

Daar liep een aantal fraai gehoornde koeien in de wei … stevige dames die garant staan voor een goed stukje vlees …

Verderop zag het weiland er helaas een stuk minder romantisch uit, daar leek een stortplaats te liggen …

Toch jammer dat een boer dat zo doet, want het doet toch afbreuk aan het verder fraaie plattelandsbeeld …