De kampen ‘Oranje’ en ‘Ybenheer’

Geplaatst op door

Toen ik een paar weken geleden een rit door en rond het Fochteloërveen maakte met Aafje, kwamen we langs twee voormalige kampen uit de tijd van de Tweede Wereldoorlog en daarna: kamp Ybenheer en kamp Oranje aan de Veenweg bij Fochteloo (kaartje OpenStreetMap) …

Bij beide kampen maakten we een tussenstop om er een kort kuiertje te maken. Terwijl Aafje zich op de tekst van de informatiepanelen richtte, maakte ik hier en daar een foto …

Beide kampen zijn aangelegd als werkkampen voor de Duitse Arbeidsdienst. Na de oorlog werd kamp Oranje gebruikt voor het opsluiten van NSB’ers, vanaf die tijd heet het ‘Oranje’. Daarna is het kamp onder andere bewoond door vrijwilligers die in Nederlands-Indië wilden vechten, repatrianten uit Nederlands-Indië en Zuid-Molukkers …

Vanaf het voorjaar 1942 tot oktober van dat jaar was Ybenheer een werkkamp voor Joodse mannen. Begin oktober ’42 werden de mannen lopend opgejaagd naar kamp Westerbork. Daarna gingen ze linea recta door naar de vernietigingskampen …

In 1951 kwamen 4000 Zuid-Molukse militairen overhaast met hun gezinnen op dienstbevel tijdelijk naar Nederland. De mannen werden ontslagen en kwamen met hun gezinnen terecht in afgelegen barakkenkampen, waaronder Ybenheer en Oranje. Onder de tweehonderd Molukkers die in 1951 deze kampen gingen bewonen, waren leerplichtige kinderen die niet genoeg Nederlands kenden om naar een Nederlandse school te kunnen. Daarom kwamen er een school en later ook een kleuterschool …

Veel meer dan her en der wat betonnen resten is er niet meer te zien van de beide kampen. Maar met de informatie rondom, een aantal fijne bankjes en rondom zingende vogels in bomen en struiken langs de verharde paden vonden we het best de moeite waard …

– Informatie over de beide kampen is hier te vinden: Wandelroute voormalige kampen Oranje en Ybenheer, bij Fochteloo

Grijs boven ’t Fochteloërveen

Geplaatst op door

Het was kil en grijs toen Aafje en ik op Bevrijdingsdag ’s ochtends na de koffie in de auto stapten. En het werd er in het Fochteloërveen niet op, maar een mens wil wel eens wat …

in het Fochteloërveen

Jaren geleden maakten we er samen nog wel eens een wandeling, maar sinds er halverwege de weg door het veen ‘een knip’ is aangebracht, is dat er niet meer van gekomen. Aafje was blij verrast om weer eens wat wollegras of veenpluis te zien …

in het Fochteloërveen
in het Fochteloërveen
wollegras of veenpluis in het Fochteloërveen
wollegras of veenpluis in het Fochteloërveen
in het Fochteloërveen
in het Fochteloërveen

In en boven dit soort plassen zou het nu al flink moeten wemelen van het leven, daar was echter op die koude Bevrijdingsdag geen sprake van. Wij hielden het op die open vlakte ook niet lang vol, want er stond een koude wind …

in het Fochteloërveen

De muis piepte er tussenuit

Geplaatst op door

Wat vooraf ging …

Terwijl ik naar de andere kant van het aan de pergola hangende zaadblok liep, stond Aafje voor het raam iets te gebaren van ‘Hoeft niet meer, hij is al weg …’ Ze had kennelijk nog steeds niet door dat er niet één, maar twee muizen hadden gezeten …

een muis ontsnapt uit het kooitje met het vetblok

Ik had de camera net op tijd in de aanslag, toen ook de tweede muis er als een haas vandoor ging. Hij wurmde zich uit het kooitje en klom daarna pijlsnel naar boven …

een muis ontsnapt uit het kooitje met het vetblok
een muis ontsnapt uit het kooitje met het vetblok
een muis ontsnapt uit het kooitje met het vetblok
de muis klimt van het vetblok naar de pergola
de muis klimt van het vetblok naar de pergola
de muis klimt van het vetblok naar de pergola
de muis klimt van het vetblok naar de pergola
de muis klimt van het vetblok naar de pergola
de muis klimt van het vetblok naar de pergola

Eenmaal bovenop de pergola, sprintte hij in de richting van de klimop tegen de schutting. Daar ergens was ook de eerste muis al uit het zicht verdwenen …

de muis vlucht over de pergola naar de klimop

Nadat we het vetblok hadden weggehaald, hebben we ze niet weer gezien.

Hé, een muis … nee, ’t zijn er 2

Geplaatst op door

Tegen het eind van de middag zat ik in mijn hoekje achter de computer, toen Aafje plotseling zei: ‘Kijk nou eens, er loopt een muis over de pergola en hij gaat op het vetblok zitten …’

twee muizen zitten in een kooitje op een vetblok voor de vogels

Nadat ik door het raam naar buiten had gekeken, pakte ik mijn camera om naar buiten te lopen. Nadat ik de achterdeur voorzichtig had geopend, zag ik dat er niet één, maar twee muizen achter het traliewerk rond het vetblok voor de vogels zaten …

close-up van twee muizen in een kooitje op een vetblok voor de vogels

Nadat ik een klein stapje naar voren had gezet, zag ik dat één van de muizen er aan de andere kant van het kooitje vandoor ging …

een muis zit in een kooitje op een vetblok voor de vogels

Dat was voor mij het sein om maar eens een kijkje aan de andere kant te nemen …

Einde van een tijdperk

Geplaatst op door

Fietsen was al langere tijd geen optie meer en mijn fotokuiertjes werden steeds korter. Daarom zette ik eind mei 2023 een nieuwe stap om mobiel te blijven. Na lang zoeken had ik voor mijn gevoel gevonden wat ik zocht: de Doohan iLark een opvouwbare e-step met een topsnelheid van 25 km/u en een actieradius van 30 km …

Drie zomers lang heb ik er volop van kunnen genieten. Ik heb in die jaren heel wat mooie tochtjes gemaakt naar diverse locaties in de natuur rondom Drachten. Vorig jaar liet de iLark me tegen het eind van de zomer voor het eert enigszins in de steek. Vanwege de afnemende kracht van de batterij liep de actieradius terug tot iets meer dan 25 km …

Een paar weken geleden bracht ik mijn trouwe iLarkje naar de dealer om een nieuwe accu te kopen en het wiellager rechtsvoor te laten vervangen. Daar wachtte me een koude douche. Het wiellager vervangen zou nog wel gaan, maar een nieuwe accu was niet meer leverbaar. Toen ik daarover mijn verwondering uitsprak, kreeg ik te horen dat de fabrikant helaas failliet is gegaan …

Ik ben dus op zoek naar wat anders. Dat valt nog niet mee, want net als drie jaar geleden ben ik nog steeds niet toe aan de scootmobiel. En interessante nieuwe e-steps heb ik nog niet gevonden. Intussen hebben we wel iets op het oog, maar die is me eigenlijk net wat te duur. Zo lang het nog geen lekker weer is, heb ik gelukkig nog alle tijd om op zoek te gaan naar alternatieven. En intussen kan ik nog wat blijven sparen ook …

Ruziënde meerkoeten

Geplaatst op door

We stonden net op het punt om de grote grutto in het land van boer Bote achter ons te laten, toen ik zag dat er een paar meerkoeten achter elkaar aan begonnen te jagen. Omdat ik toch nog ter plekke was, heb ik er nog maar even een kleine fotoserie van gemaakt …

twee meerkoeten lijken tikkertje te spelen

Daarmee komt er een eind aan deze 12-delige serie over de dag die begon in de kerk van Wiuwert met zijn raadselachtige mummies en die eindigde bij het gruttoland van boer Bote in Tjerkwerd …

twee meerkoeten lijken tikkertje te spelen
twee meerkoeten lijken tikkertje te spelen
twee meerkoeten lijken tikkertje te spelen
twee meerkoeten lijken tikkertje te spelen
twee meerkoeten lijken tikkertje te spelen
de rust keert terug bij de meerkoeten

Met dank aan mijn fotomaatje was het weer een mooie dag.

Bij Bote’s grote grutto

Geplaatst op door

‘Vogels kun je niet melken.’

Om die zin draait het in de anderhalf uur durende documentairefilm over boer Bote de Boer, zijn gezin en de weidevogels. Het is een zin die blijft hangen. Misschien juist omdat hij zo nuchter klinkt, bijna achteloos – en ondertussen alles zegt.

Bote leeft voor de vogels die broeden op zijn land. Dat voel je in alles. Met hart en ziel zet hij zich in voor hun behoud, ook als dat zichtbaar ten koste gaat van het rendement van zijn melkveebedrijf. Natuur- en vogelliefhebbers lopen met hem weg. Ik begrijp dat wel …

weilanden met plasdras bij Tjerkwerd
een grutto staat aan de rand van een plas

In 2000 kochten Bote en zijn vrouw Astrid een melkveebedrijf net buiten Tjerkwerd. Op zo’n vijftig hectare land houden ze ongeveer negentig koeien. Toen Bote de weidevogels langzaam zag verdwijnen, besloot hij het anders te doen. Twintig hectare werd ingericht als agrarische natuur, met oude greppels, een hoger waterpeil, kruidenrijk grasland en een latere maaidatum …

een grutto zoekt voedsel
een ca. 3 meter hoge cortenstaal grutto en een echte grutto in het land bij boer Bote

Maar binnen zijn eigen gezin wringt het. Zijn zoon, die het bedrijf moet overnemen, ziet dat ‘vogeltjesland’ liever verdwijnen. ‘Domme ideeën,’ zegt hij. ‘Wat?’ vraagt zijn vader. ‘Alles.’ Het hele levenswerk van Bote samengevat in één hard woord. Bote zegt niets meer. Hij staat in zijn oranje-rode overall voor het raam en wrijft met zijn grote handen over zijn kale hoofd. Een klein gebaar, maar het komt binnen.

Ik moest onwillekeurig denken: dit is niet alleen het verhaal van één boer en zijn zoon. Dit is, in het klein, het verhaal van de Nederlandse landbouw van de afgelopen decennia …

een ca. 3 meter hoge cortenstaal grutto en een echte grutto in het land bij boer Bote
een ca. 3 meter hoge cortenstaal grutto in het land bij boer Bote
een ca. 3 meter hoge cortenstaal grutto en een echte grutto in het land bij boer Bote

En met resultaat. Het land langs de weg tussen Bolsward en Workum groeide uit tot wat inmiddels bekendstaat als ‘Bote’s Paradijs’. Jaarlijks broeden er zo’n tachtig tot negentig paartjes grutto’s. Dat zijn aantallen waar je stil van wordt, zeker als je weet hoe schaars ze op veel andere plekken zijn geworden. In 2023 kregen Bote en Astrid voor hun inzet de Gouden Grutto van Vogelbescherming Nederland …

een grutto in het weiland

Maar uiteindelijk gaat het niet alleen om vogels. Wanneer Bote bij de bank aanklopt voor financiering van een nieuwe stal, blijkt hoe weinig zijn inspanningen in dat systeem waard zijn. De weidevogels tellen niet mee; het gaat om cijfers, om rendement. De aanvraag wordt afgewezen.

Daar zit Bote dan, gevangen tussen twee werelden. Aan de ene kant zijn liefde voor de weidevogels, aan de andere kant zijn gezin en de toekomst van het bedrijf. Zijn zonen willen verder boeren, maar wel op een manier die wél geld oplevert. Met strak grasland, efficiëntie en zonder weidevogels …

een ca. 3 meter hoge cortenstaal grutto en een echte grutto in het land bij boer Bote

Over hun leven en keuzes werd de docufilm ‘Vogels kun je niet melken‘ gemaakt. Na de bioscooprelease in 2024 was hij ook te zien bij 2Doc en hij staat nog altijd op NPO Start. Het is niet alleen inhoudelijk een interessante film, hij is ook erg mooi gemaakt.

Bote zit in een spagaat. Hij houdt van zijn weidevogels maar uiteraard ook van zijn gezin. Hij wil ook zijn zonen de kans bieden om te kunnen boeren. Wat mij betreft echt het kijken waard: ‘Vogels kun je niet melken’. 

Het blijft me bezighouden. Je kunt vogels niet melken. Maar wat is het ons waard dat ze er nog zijn?