Herdenkingsdag voor de Holocaust

Voorbereiding en publicatie van de herdenking van de Holocaust en het daar schijnbaar al dagenlang bij horende grijze weer hebben me in een wat sombere stemming gebracht. Daarom neem ik jullie vandaag in het kader van de Internationale Herdenkingsdag voor de Holocaust nog even mee naar het Van Haersmapark in Drachten …

Aan de rand van de waterpartij vooraan in het park staan de Drachtster oorlogsmonumenten gegroepeerd. Op de foto hieronder staan van links naar rechts het Joods monument, het zigeunermonument en scheef daarachter het oorspronkelijke monument ter nagedachtenis aan Drachtster 16 medeburgers die tijdens de bezettingsjaren door oorlogshandelingen zijn omgekomen …

Behalve de Joden werden ook de zigeuners op systematische door de nazi’s vervolgd en vermoord. Het Drachtster zigeunermonument is een schepping van beeldhouwster Roelie Woudwijk. Het stelt een woonwagen voor waar een breuk in zit. Dit symboliseert de breuk die geslagen is in het leven van de zigeuners. De ronde sokkel waarop het beeld rust verbeeldt de wereldbol, die symbool staat voor reizende volkeren over de wereld.

Het zigeunermonument is op 18 januari 2007 onthuld, ter nagedachtenis aan de zeven leden van de Romafamilie Mirosch, die in 1944 werden gedeporteerd en in concentratiekamp Auschwitz werden vermoord. Het zigeunermonument staat tevens symbool voor alle Sinti en Roma die in de Tweede Wereldoorlog door de bezetter zijn gedeporteerd en vermoord …

Naast het zigeunermonument staat het Joods monument. De granieten sculptuur is ontworpen door de Drachtster journalist Hotze Rusticus – Aafjes’ vader – en bestaat uit 15 afgekapte zuilen van verschillende lengtes. Op elke zuil staat de naam van een Joods oorlogsslachtoffer met daarboven een goudkleurige davidster …

De afgekapte zuilen symboliseren de afgebroken levens van de 15 Joodse inwoners van Drachten die in de Tweede Wereldoorlog zijn omgekomen. Met de verschillende lengtes heeft de ontwerper de leeftijden van de slachtoffers aangegeven …

15 Drachtster Stroffelstiennen

Ieder jaar wordt in ons land op de laatste zondag van januari stilgestaan bij de slachtoffers van de Holocaust. De Nationale Holocaust Herdenking (voorheen de Auschwitzherdenking) vindt jaarlijks plaats in Amsterdam. De herdenking bestaat uit een stille tocht vanuit het Amsterdamse Stadhuis naar het Auschwitzmonument in het Wertheimpark.

Op 27 januari 2020 is het 75 jaar geleden dat concentratie- en vernietigingskamp Auschwitz, hét internationale symbool van de Holocaust, werd bevrijd. Dit alles was voor mij reden om vandaag stil te staan bij de Joden die vanuit Drachten zijn weggevoerd en vermoord. Daarbij heb ik de Drachtster Stroffelstiennen als uitgangspunt genomen …

Stolpersteine (Struikelstenen, Stroffelstiennen), zijn een idee en ontwerp van de Duitse kunstenaar Gunter Demnig, om alle vermoorde Joodse slachtoffers te herdenken en te voorkomen dat ze worden vergeten. In elke steen zijn de naam,  het geboortejaar, de datum en het kamp van overlijden van een door de nazi’s vermoorde Joodse medeburger gegraveerd. De stenen liggen in voetpad of trottoir voor de toenmalige woningen van de slachtoffers.

Drachten had ten tijde van de Tweede Wereldoorlog maar een kleine Joodse gemeenschap. Van de vier Joodse gezinnen, die tijdens de oorlog in Drachten woonden, zijn alle vijftien gezinsleden op transport gesteld en vergast in een vernietigingskamp. Van drie families zijn er geen nabestaanden meer. Er is maar één klein Joods meisje, dat de oorlog heeft overleefd en zij is nog in leven: Hennie Zilverberg. Hennie is de kleindochter van Hinderika Zilverberg-Mozes en is tijdens de oorlog in Drachten en Kollumerzwaag ondergedoken geweest.

Vrijdagochtend heb ik een rondje door het centrum gemaakt om wat foto’s te maken van de 15 Stroffelstiennen die Drachten telt. Beter Wonen is het meest authentieke stukje Drachten en verkeert als enige van de 4 adressen nog in dezelfde staat als in de Tweede Wereldoorlog. Daarom heb ik alleen van deze straat een omgevingsfoto toegevoegd (zie boven) …

Beter Wonen 19

hier woonden:

Hinderika Zilverberg-Mozes
Geboren 18 januari 1890
Gedeporteerd 1943 uit Westerbork
Vermoord op 30 april 1943 in Sobibor

Anna Zilverberg
Geboren 5 maart 1921
Gedeporteerd 1942 uit Westerbork
Vermoord op 23 november 1942 in Auschwitz

Sara Zilverberg
Geboren 19 november 1926
Gedeporteerd 1942 uit Westerbork
Vermoord op 23 november 1942 in Auschwitz

—–

Stationsweg 113a

hier woonden:

Mozes Turksma
Geboren 26 juli 1885 te Smallingerland
Gedeporteerd uit Westerbork in 1942
Vermoord op 3 september 1942 in Auschwitz

Betje Turksma – Benninga
Geboren 8 januari 1885 te Eenrum
Gedeporteerd uit Westerbork in 1943
Vermoord op 14 mei 1943 in Sobibor

Dora Jacoba Turksma
Geboren 20 april 1921 te Smallingerland
Gedeporteerd uit Westerbork in 1942
Vermoord op 23 november 1942 in Auschwitz

—–

Kerkstraat 3

hier woonden:

Jacob Turksma
Geboren 9 april 1888 in Smallingerland
Gedeporteerd uit Westerbork in 1943
Vermoord op 14 mei 1943 in Sobibor

Rosette Turksma – Benninga
Geboren 18 augustus 1886 in Eenrum
Gedeporteerd uit Westerbork in 1943
Vermoord op 14 mei 1943 in Sobibor

Betsie Mok – Turksma
Geboren 11 september 1923 in Smallingerland
Gedeporteerd uit Westerbork in 1943
Vermoord op 9 juli 1943 in Sobibor

David Julius Turksma
Geboren 19 mei 1925 te Smallingerland
Gedeporteerd uit Westerbork in 1942
Vermoord op 28 februari 1943 in Auschwitz

Simon Turksma
Geboren 12 februari 1927 te Smallingerland
Gedeporteerd uit Westerbork in 1943
Vermoord op 14 mei 1943 in Sobibor

—–

Noordkade 106b

hier woonden:

Veronica Esje van Leer – Zwarts
Geboren 5 augustus 1900 te Raalte
Gedeporteerd uit Westerbork in 1942
Vermoord op 23 november 1942 in Auschwitz

Mozes van Leer
Geboren 20 augustus 1927 te Smallingerland
Gedeporteerd uit Westerbork in 1942
Vermoord op 28 februari 1942 in Auschwitz

Vrougje van Leer
Geboren 8 november 1928 te Smallingerland
Gedeporteerd uit Westerbork in 1942
Vermoord op 23 november 1942 in Auschwitz

Dina van Leer
Geboren 9 juni 1932 te Smallingerland
Gedeporteerd uit Westerbork in 1942
Vermoord op 23 november 1942 in Auschwitz

Dit mogen we nooit meer laten gebeuren! Laten we attent blijven, giftige monsters steken overal de kop op.

—–

Overige informatie en persoonlijke verhalen over de betreffende personen zijn te lezen op:

Stroffelstiennen voor 15 Joodse Drachtsters

De earrebarre is der wer

Hoewel het zicht bepaald niet optimaal was, kon ik al van ver te zien dat er een ooievaar op het paalnest langs de Bolderen ten noordoosten van Earnewâld stond. Die was knap vroeg terug, bedacht ik me, toen ik daar donderdag langs reed … Ik vervolgde mijn rondje om eens te zien of er in de buurt van de grote gaswinningslocatie dichter bij Earnewâld ook al ooievaars terug waren. Het was onvoorstelbaar, maar vrijwel alle paalnesten – en dat zijn er zeker een stuk of 10 – waren al bezet. Verder zwierven er in de omgeving enige ooievaars rond, die vooral in hooi- en rietlanden hun kostje bijeen probeerden te scharrelen. Kortom: de ooievaar is terug, oftewel in goed Fries: de earrebarre is der wer

 

Eén zwaluw maakt nog geen zomer, zo luidt het gezegde. Dat geldt naar alle waarschijnlijkheid ook voor de ooievaar, zo valt in de volgende alinea te lezen. Maar nu er al zoveel ooievaars terug zijn op hun thuisbasis, zou je zeggen dat het voorjaar nooit ver meer kan zijn. Dit temeer omdat een krachtige westelijke stroming alles wat maar even op winter lijkt in zo ongeveer heel Europa van de kaart veegt. In tegenstelling tot 2012 wijst tot dusver niets op serieus winterweer …

In 2012 heb ik de eerste ooievaar in deze omgeving al op 14 januari gesignaleerd, maar dat bleek bij nader inzien niet zo’n handige keuze van die eigenwijze eenling. Er was op dat moment voor de lange termijn mogelijk winterweer in het vooruitzicht gesteld. En dat bleek in dat geval ook echt uit te komen. Na twee maanden uitermate zacht winterweer kwam er eind januari een omslag. Van 30 januari t/m 8 februari was er sprake van de 33e officiële koudegolf in ons land sinds 1901. Een mogelijke Elfstedentocht op de schaats deed vele harten zelfs even sneller kloppen. Mijn volledige verslag met foto’s en grafieken over de betreffende winterperiode valt te zien en te lezen op: Weerbeeld februari 2012

 

Lichtjes aan de waterkant

Behalve de alledaagse verlichting werden er op 3 januari ook nog wat relikwieën van de kerst weerspiegeld aan de Bonke. Gisteren schreef ik hier al, dat ik daar na afloop van de maansessie nog wat foto’s van heb gemaakt. Van een kleine selectie van die foto’s heb ik even in een diaserie gemaakt. Het is tenslotte zondag, ga er maar gewoon even lekker voor zitten …

Deze slideshow heeft JavaScript nodig.

De maan in ’t zonnetje

Die avond ben ik tegen elven weer naar buiten gegaan. De maan stond nog helder aan het firmament, maar hij stond zoals verwacht wel pakweg 90º verderop dan bij zonsondergang. Dat kwam mij wel goed uit, want dat betekende dat ik camera en statief mooi in de luwte van het huis op kon stellen aan de kant van de stad. Nadat ik een paar close-ups van de maan had gemaakt, heb ik de camera op verschillende plaatsen op de steiger gezet om wat opnamen te maken van de weerspiegelende lichtjes rondom …

Die lichtjes moeten nog maar even wachten, vandaag staat de maan in het zonnetje. Behalve dat ik hem op die vrijdagavond 3 januari 2020 heb gefotografeerd, heb ik ook de kans gegrepen om hem op 10 en 17 januari te fotograferen. Dat was geen toevallige keuze, nu had ik mooi eerste kwartier, volle maan en laatste kwartier binnen één maand op de foto. Eigenlijk had ik natuurlijk nog moeten wachten op de nieuwe maan van volgende week vrijdag, maar iets zegt me dat dat niet zo gek veel zin heeft. Bovendien vormen deze drie foto’s ook al een heel aardige serie, zeg ik zelf maar eens wat eigenwijs …

3 januari 2020, 23:20 uur – eerste kwartier –  afstand ca. 404.720 km:

10 januari 2020, 18:35 uur – volle maan – afstand ca. 375.551 km:

17 januari 2020, 2:31 uur – laatste kwartier – afstand ca. 365.446 km:

Een kleurig slot

De zon kregen we die dagen aan de Bonke niet meer te zien, maar op de tweede dag begon het tegen de avond wel even wat op te klaren. De dikste wolken begonnen te wijken en de hoogste wolken werden nog even fraai uitgelicht. Tijd om even een rondje om het huis te lopen met de camera in de aanslag …

Binnenshuis was de dag gezellig en kleurig genoeg geweest. De roze wolken gaven op de valreep ook buitenshuis nog even wat kleur aan de dag. Terug bij de voordeur zag ik dat de maan me door de vochtige atmosfeer vriendelijk toelachte.

Eerste kwartier … mooi! Bij helder en droog weer lukte het om daar in de loop van de avond ook nog wat plaatjes van te schieten. Morgen meer maan …

Na de mist

Nadat de mist van de jaarwisseling was opgetrokken, zijn wij weer voor een paar dagen afgereisd naar het huis van de kinderen aan de Bonke. Pa en ma wilden er graag samen even een paar dagen tussenuit. Aan ons de schone taak om een paar dagen op huis, hond en kleinzoons te passen …

Dat vinden wij normaal gesproken helemaal geen straf. Tijdens diverse ‘oppasdiensten’ heb ik daar de laatste jaren al heel wat mooie foto’s kunnen maken zonder dat ik er veel voor hoefde te doen. Hoewel het er begin dit jaar af en toe flink waaide, kwamen de foto’s me er ditmaal vanwege de aanhoudende regen bepaald niet aanwaaien …