Kemphanen in de vlucht

Ik sluit het verslag van mijn tripje naar de Surhuizumer- en Stroobosser Mieden eind april af met een paar foto’s van een groepje kemphanen (hoantsen in het Fries) in volle vlucht …

Het was de eerste keer dat ik een ritje door dat gebied maakte, maar het zal denkelijk niet de laatste keer geweest zijn. Het was een prettige verrassing dat er kemphanen zaten, en daar wil ik nog wel eens wat van zien …

Ook aan grutto’s en andere weidevogels was hier nog geen gebrek. Meerdere malen was er een grutto bereid om even te poseren voor de min of meer traditionele foto van een grutto op de paal van een hek …

Een volgende keer is het hopelijk wat warmer, zodat ik er van het leven in de omringende weilanden kan genieten vanaf het kijkplateau dat er staat in plaats van uit de auto…

Mijn eerste kemphanen

Goh … alleen Jetske durfde het op basis van mijn vorige logje aan om een gokje te wagen dat ik kemphanen had gezien. Maar ja, Jetske had dan ook een kleine voorsprong, omdat ze enige tijd geleden bij Wetering-Oost ook een groep kemphanen heeft gezien: ‘Kemphanen in winterkleed’

Die vogels zaten toen een stuk dichterbij dan deze exemplaren hier. Een ander verschil is dat de kemphanen die Jetske fotografeerde en filmde allemaal nog in winterkleed waren, terwijl de mannen hier toch hun voorjaarstooi al lijken te dragen …

Ik heb vaak over kemphanen gelezen, maar ik had ze dus nog nooit met eigen ogen gezien. Eigenlijk verkeerde ik in de veronderstelling dat ze hier inmiddels als broedvogel zijn uitgestorven en dat de kans om ze ooit nog eens te zien verkeken was. Maar eind april bleek niets dus minder waar te zijn. Ik had graag wat betere foto’s gemaakt, maar daarvoor zaten ze simpelweg te ver in het weiland. Afijn, ik weet nu waar ze zich kunnen ophouden, daar moet ik volgend voorjaar dus zeker nog maar eens in de herkansing gaan …

“Deze spectaculaire, zeldzame weidevogel broedt in schrale, vochtige, bloemrijke graslanden, vrijwel uitsluitend in reservaten. Kemphanen zijn bekend door de fraaie voorjaarstooi van de mannetjes, die op de toernooiveldjes schijngevechten houden om de gunst van de vrouwtjes. Na de paring draaien de vrouwtjes op voor de zorg om het broedsel. Kemphanen zijn in ons land vooral nog te zien in de trektijd, maar ook wel in de winter.”
Aldus de Vogelbescherming op hun pagina over de kemphaan

Op de pagina van Sovon valt over de kemphaan het volgende te lezen: “Als broedvogel is de Kemphaan bijna uit ons land verdwenen. De laatste broedvogels houden zich op in extensief benutte graslanden (meest met aangepast beheer) in Friesland en Noord-Holland. Begin twintigste eeuw was de Kemphaan nog een lokaal algemene broedvogel, met een ruime verspreiding over de lage delen van het land en een plekgewijs voorkomen elders. Nog in 1950, ondanks een gemelde afname, werd het aantal broedende vrouwtjes geschat op ten minste 6000. Daarna ging het verder bergafwaarts, waarbij een tijdelijke opleving in het in 1969 drooggelegde Lauwersmeer enige tijd soelaas bood (maximaal 400 broedende vrouwtjes rond 1983). Afname is ook in andere delen van Noordwest-Europa het geval. Bij ons werd hij veroorzaakt door verlaging van grondwaterpeil, intensieve bemesting, zware beweidingsdruk en andere bijverschijnselen van de moderne landbouw …”

Je schijnt kemphanen het hele jaar in ons land te kunnen zien, met de hoogste aantallen in maart-april en in juli. Tijdens de trek kunnen ze overal opduiken, maar echt grote concentraties zijn in het voorjaar vrijwel voorbehouden aan Fryslân. De kleine aantallen overwinteraars concentreren zich met name in Zeeuws-Vlaanderen. De aantallen doortrekkers zijn drastisch verminderd, van ca. 50.000 rond de eeuwwisseling tot minder dan 10.000 nu …

Nieuw waterrijk natuurgebied

Zoals gebruikelijk heb ik op Koningsdag aan het begin van de middag de rust van de natuur weer opgezocht. Ditmaal heb ik ervoor gekozen om eens naar het weidegebied aan de Bûtendiken tussen Smalle Ee en De Veenhoop ten westen van Drachten te gaan …

150427-1345x

In dit gebied werd al een tijdlang aan weidevogelbeheer gedaan, maar vorig jaar is een deel van het gebied op grootschalige wijze op de schop genomen door Wetterskip Fryslân …

150427-1354x

Een deel van het weidegebied is door het waterschap ontpolderd om plaats te maken voor water en natuur. Hierdoor zijn de petgaten bij De Veenhoop en de Wijde Ee met elkaar verbonden en werden natuurvriendelijke oevers en veilige kaden gerealiseerd. Na de herinrichting is het gebied door het waterschap overgedragen aan de Friese natuurbeschermingsorganisatie It Fryske Gea

150427-1412x

In een nieuw ontstane waterplas zijn in een strak patroon een soort kaden of dijkjes van stenen aangebracht, die kunnen dienen als rustplaats voor vogels, en die maken daar ook meteen gretig gebruik van …

150427-1406x

Een vogelaar die een stukje verderop met een kijker op statief aan de oever van de plas stond, vertelde me dat er op dat moment o.a. veel regenwulpen en wat kemphanen zaten …

150427-1404x

Terwijl we een tijdlang genoeglijk stonden te praten, ontdekte ik dat mijn gespreksgenoot o.a. betrokken is bij de natuurcompensatiemaatregelen die langs de vernieuwde N381 worden genomen, en dat hij vanuit dien hoofde mijn weblog ook kende …

150427-1409x

Kijk, dat zijn altijd leuke ontmoetingen! We hadden alleen wat minder lang vol in de koude noordenwind moeten staan praten, maar na een rustdag op dinsdag gaat het vandaag alweer wat beter met mijn gekwelde onderdanen …

De ontdekking van dit mooie nieuwe natuurgebied en de ontmoeting met de vogelaar vormden een prachtige start van mijn Koningsdagritje. Als de temperaturen wat aangenamer zijn, zal ik vast nog wel eens op dit plekje te vinden zijn, want er staat niet voor niets ook een prachtige picknicktafel …

150427-1402x

Tijdens het vervolg van de rit kreeg ik achtereenvolgens nog een bruine kiekendief, twee reeën, een koppeltje baltsende grutto’s en de wonderlijke symbiose van een pony en een kraai of een kauw voor de lens. Het is maar dat u even weet wat er hier de komende tijd zoal te zien zal zijn …  🙂