Een goed gruttojaar

Omrop Fryslân kwam zaterdag met goed nieuws over de grutto. Mede dankzij het harde werk van veel Friese boeren, vrijwilligers, natuurorganisaties en de provincie, lijkt 2026 een keerpunt te worden voor de weidevogels in Fryslân. Grutto, kievit, tureluur en scholekster laten dit jaar herstel zien. De grutto’s in Fryslân lijken dit voorjaar genoeg kuikens te hebben grootgebracht om de soort in stand te houden …

Dat werd vrijdagmiddag bekendgemaakt bij de presentatie van het ‘Jaarbericht 2026 – Weidevogels in Fryslân’. Al jaren gaat het niet goed met de weidevogels. Intensieve landbouw, vroeg maaien, predatoren en natte koude voorjaren zorgden de afgelopen decennia voor een halvering van de populatie. De grutto staat op de Rode Lijst en geldt als kwetsbaar. Zonder actie dreigde uitsterven als Nederlandse broedvogel. …

In het jaarbericht zitten cijfers van alle terreinen waar weidevogels broeden in Fryslân. Het grote aantal muizen in het land heeft waarschijnlijk een positieve invloed gehad. Roofdieren en roofvogels hebben met name die muizen opgegeten en lieten daardoor de broedende weidevogels en kuikens met rust …

Alle cijfers zijn te vinden in het ‘Jaarbericht 2026 – Weidevogels in Fryslân’

Paardenbloemen in volle bloei

Ik houd van velden vol bloeiende paardenbloemen in het voorjaar. Paardenbloemen zijn er in vele vormen en soorten die moeilijk te onderscheiden zijn. In Nederland komen er tenminste 200 ondersoorten voor. Fryslân heeft zijn eigen paardenbloem die alleen hier voorkomt: De Friese paardenbloem (Taraxacum frisicum) …

Ik heb het wel eens vaker geschreven, maar ik vind de paardenbloem nog altijd een zwaar ondergewaardeerde bloem. Of je ze nu met duizenden tegelijk in een bijna aaneengesloten gele deken over een groen weiland ziet staan of dat je ze heel goed van dichtbij bekijkt, ze zijn altijd prachtig …

Zoals met veel planten en dieren gaat het helaas niet goed met de paardenbloem. Omdat ze onvoldoende voedsel opleveren voor de koeien, zie je in het overgrote deel van de weilanden vrijwel geen paardenbloem meer bloeien. Dat is doodzonde, want de paardenbloem kan als vroege insectenlokker een belangrijke rol spelen bij het herstel van de weidevogelstand: ‘Laat de paardenbloemen bloeien’

In onze tuin krijgen paardenbloemen daarom echt de kans om volledig uit te bloeien …

Via de Mieden naar de Kolken

Nadat we ons de koffie met appeltaart hadden laten smaken en Aafje ons had uitgewuifd, besloten Jetske en ik vorige week dinsdag weer eens een ritje in noordoostelijke richting te maken. Het zou zonde zijn om daarbij niet even te stoppen in de Surhuizumermieden …

De grutto’s stonden nog steeds hoofdzakelijk in een grote groep bij elkaar in en aan het water. Dankzij het heldere zonnige weer waren de grutto’s al een stuk mooier en beter te zien dan bij mijn vorige bezoek. Maar actie viel er verder niet te bespeuren …

Van de Surhuizumermieden zetten we koers naar het Lauwersmeergebied. Nadat we onderweg een afslag hadden gemist en rechtsomkeert hadden gemaakt, kwamen we per ongeluk terecht bij de Eanjumerkolken ten westen van het Lauwersmeergebied …

De Eanjumerkolken is een kleinschalig natuurgebied van 141 hectare bij het dorp Anjum. Het gebied wordt beheerd door It Fryske Gea, de provinciale vereniging voor natuurbescherming. Met twee cultuurhistorische elementen in de vorm van eendenkooien en de verspreid liggende drinkdobben, is het een uniek gebied. De Eanjumerkolken is niet vrij toegankelijk, maar laat zich goed bewonderen vanaf de omringende wegen …

Omdat wij niet meer te zien kregen dan grote groepen brandganzen die de omringende hooilanden bevolkten, besloten we verder te gaan …

De eerste grutto’s

Gisteren hadden we het over de eerste kievit. De eerste grutto’s had ik anderhalve week eerder al gezien. Op een grijze dag in maart had ik zin om even naar buiten te gaan, maar niet naar een van de vaste plekken. Daarom reed ik naar de Surhuizermieden, in de hoop de eerste grutto’s van het seizoen te zien. Dit gebied bestaat uit oude graslanden en hooilanden en is onder meer aantrekkelijk voor grutto’s, kieviten, tureluurs, smienten, slobeenden en kemphanen …

De grutto is een oer-Hollandse weidevogel die in Nederland terugkeert vanaf februari en zich in het voorjaar verzamelt bij ondiepe plassen en plas-dras weilanden om aan te sterken na de trek. In zulke natte graslanden foerageren de vogels intensief, voordat ze zich later in het seizoen meer verspreiden naar hun broedgebieden. De piek van de eileg ligt meestal in de tweede helft van april, en al vanaf eind maart kunnen de eerste legsels aanwezig zijn …

In de Surhuizermieden zijn de omstandigheden speciaal voor weidevogels verbeterd, onder meer door een hoger waterpeil, flauwe slootkanten en het verwijderen van bomen. Daardoor is het gebied een geschikte plek voor soorten als grutto, kemphaan en kievit. Hoewel de vogels vaak op afstand blijven, levert zo’n bezoek toch altijd iets op: een paar momenten waarop een grutto even op de wiek gaat, en het gevoel dat de lente langzaam begint …

Missie geslaagd dus: de nationale vogel is weer gezien, de grutto kan worden afgevinkt.

Op zoek naar weidevogels

Donderdag ben ik voor het eerst dit jaar op zoek gegaan naar weidevogels. Zoals de laatste jaren gebruikelijk is geworden, ben ik daarvoor naar de Surhuizumermieden (OpenStreetMap) gereden …

In eerste instantie leken er nog helemaal geen vogels te zijn. Pas toen ik flink inzoomde, zag ik in de verte in en rond het water o.a. grutto’s, kieviten en smienten. Het viel me niet echt mee. Ze zaten erg ver weg en er leken vooral aanzienlijk minder grutto’s te zijn dan voorgaande jaren. Ook de kemphanen heb ik gemist …

Afijn, het is nog vroeg in het jaar, voorgaande jaren was ik er meestal een week of twee later. Ik ben in ieder geval blij dat ze er weer zijn. De komende tijd zullen ze zich wel verder verspreiden over de landerijen en laten ze zich van dichterbij zien …

Terug naar de Mieden

Vrijdag scheen hier voor het eerst vorige week de zon. Dat was voldoende reden om na de koffie voor het eerst dit jaar een ritje te maken naar de Surhuizumermieden …

Ter plekke kon ik de auto zo in de berm zetten, dat ik het linker zijraampje naar beneden kon laten glijden zonder dat de koude wind naar binnen blies …

Het was er nog rustig. Op een paar stroken droge grond in het plasdrasland zaten wat groepjes kieviten. Wat dichterbij zwommen een paar meerkoeten en een kuifeend …

In een plas wat verderop vlogen een paar bergeenden elkaar in de veren. Grutto’s waren er in velden noch wegen te zien, daarom ben ik na enige tijd doorgereden naar een tweede locatie in de buurt …

Op die tweede locatie was ik de enige, zodat ik ook daar de auto gunstig kon parkeren met het oog op een goed zichtveld en geen last van de wind. Daarna begon het wachten, maar dat werd na een half uurtje beloond met o.a. de onderstaande foto van een ijsvogel. Mijn dag kon niet meer stuk …

De weidevogels zijn terug

Nadat ik een aantal foto’s van de ijsvogels had gemaakt, ben ik even doorgereden naar het vogelkijkplatform in de Surhuizumermieden gereden. Nu ik wist dat de ijsvogels nog op hun plekje zaten, was het tijd om ook even te checken of de weidevogels intussen al terug waren op een van hun plekjes …


Ze zaten zoals gebruikelijk na hun lange reis uit zuidelijker oorden weer ver weg. De meesten zaten in de natste delen van het land lekker wat in en bij het water om weer aan te sterken na de lange reis. Er zaten ook ditmaal weer vooral grutto’s. Verder zag ik er wat kieviten, een enkele tureluur en er leken ook nog ’n paar kemphanen te zitten …

Een van de grutto’s leek even genoeg te hebben van de nattigheid. Terwijl hij de weidegrond afspeurde naar wormen, kwam hij even wat dichterbij. Wanneer ze straks op vrijersvoeten zijn en zich verspreiden over de landerijen, hoop ik in de loop van het voorjaar weer eens een paar mooie foto’s van een grutto op een paal of een hek te kunnen maken …