Hoe en wat 2019 – 4

Na de nattigheid van maart barstte het voorjaar in april echt los. De eerste drie weken verliepen droog, zonnig en warm, alleen de tweede week van de maand was qua temperatuur ondermaats. De relatief hoge temperaturen maakten het voor mij weer wat meer mogelijk om er licht gekleed op uit te gaan, en daar heb ik dan ook volop geprofiteerd …

Voorjaar optima forma, met aan het begin van de maand meteen al lammetjes en de eerste grutto in de wei. In de tuin werden tussen al het frisse groen ook de eerste tekenen van verval alweer zichtbaar …

Het koudst was het op 13 april, de maximumtemperatuur lag die dag op 5,8 ºC. De nacht ervoor had het licht gevroren en er trokken die dag lokaal wat lichte sneeuwbuitjes over. De hoogste temperatuur werd op 24 april bereikt met ruim 25 graden, daarmee was het meteen de eerste zomerse dag van het jaar. De gemiddelde temperatuur lag met 11,0 ºC ruim 3 graden boven het langjarig gemiddelde over de periode 1971-2000. Met alleen in de laatste week van april regen van betekenis was het met 34 mm iets droger dan normaal.

Eind april had ik in de Surhuzumer Mieden nog een mooie primeur, daar kon ik voor het eerst kemphanen op foto vastleggen …

De grutto – vogel van ’t jaar

Onze nationale vogel, de grutto, is door het publiek uitgekozen tot Vogel van het Jaar. Dat werd gisteravond bekend gemaakt in ‘De Wereld Draait Door’. Het televisieprogramma heeft deze verkiezing samen met Vroege Vogels en de Vogelbescherming georganiseerd, naar voorbeeld van de vergelijkbare verkiezing in Nieuw-Zeeland en Australië …

Afgelopen voorjaar heb ik deze prachtige weidevogel, die in Fryslân ook wel bekend is als ‘Kening fan de Greide’ (Koning van de Weide), bij verschillende gelegenheden geportretteerd. Deze serie heb ik eind juni gemaakt bij de Surhuzumer Mieden

Naar verluidt zijn er in de meeste delen van Fryslân dit jaar iets meer grutto’s tot broeden gekomen dan vorig jaar. Maar over de hele lijn gaat het nog steeds erg slecht met de grutto en andere weidevogels. We zullen tot volgend voorjaar moeten wachten, voordat ze zich weer in onze contreien laten zien …

Terug naar de grutto’s

Gisterochtend had ik een afspraak in Surhuisterveen, een dorp op ca. 20 km ten noordoosten van Drachten. Na afloop van die afspraak ben ik even een klein stukje doorgereden naar de Surhuzumer Mieden. Zo tegen eind juni komt het eind van de periode waarin we de weidevogels kunnen bewonderen stilaan dichterbij. Eens kijken of er nog iets te beleven is, dacht ik. En dat viel niet tegen …

Ik reed nog maar net stapvoets over een van de smalle landweggetjes die het gebied doorsnijden, toen er een paar grutto’s uit het lange gras omhoog kwamen. Nadat ik de auto met de rechter wielen in de berm uit had laten rollen, bleef één van de twee luidkeels om me heen vliegen. De andere grutto streek vlak voor me aan de linkerkant van de weg neer. Tot mijn verbazing kuierde hij vervolgens de weg op. Midden op de weg bleef hij enige tijd parmantig staan om me de doorgang te versperren …

De andere grutto had intussen een stukje verderop een mooi uitkijkpunt op een paal gevonden. Daar stond hij als een koning op zijn troon zijn domein te overzien. Tijd voor een paar staatsieportretten, misschien wel de laatste dit jaar …

Skywatch Friday 467

Vandaag gewoon een paar foto’s van Fryslân op zijn mooist in mei …

Today just a few pictures of the Dutch province Friesland at its best in May …

Fris groene weilanden en met bloemen omzoomde wegen en sloten onder een vriendelijk blauwe lucht …

Fresh green meadows and flower-lined roads and ditches under a friendly blue sky …

Jongvee dat vredig staat te grazen in de wei …

Young cows grazing peacefully in the meadow …

In de verte een boer die aan het werk is op zijn (stoffig droge) land …

In the distance a farmer working on his (dusty dry) land …

Een grutto die alarmerend opvliegt uit een aangrenzend weiland om zijn jongen te beschermen …

A godwit that flies alarmingly from an adjacent meadow to protect its youngsters …

Ik heb geprobeerd om de jonge grutto’s te ontdekken, maar dat zat er helaas niet in …

I tried to discover the young godwits, but unfortunately that didn’t work …

Wil je meer Skywatch foto’s zien? Gewoon even op het logo klikken …
Wanna see more Skywatch photos? Just click the logo …

Skywatch Friday

Prettig weekend!
Wishing you all a wonderful weekend!

Kemphanen in de vlucht

Ik sluit het verslag van mijn tripje naar de Surhuizumer- en Stroobosser Mieden eind april af met een paar foto’s van een groepje kemphanen (hoantsen in het Fries) in volle vlucht …

Het was de eerste keer dat ik een ritje door dat gebied maakte, maar het zal denkelijk niet de laatste keer geweest zijn. Het was een prettige verrassing dat er kemphanen zaten, en daar wil ik nog wel eens wat van zien …

Ook aan grutto’s en andere weidevogels was hier nog geen gebrek. Meerdere malen was er een grutto bereid om even te poseren voor de min of meer traditionele foto van een grutto op de paal van een hek …

Een volgende keer is het hopelijk wat warmer, zodat ik er van het leven in de omringende weilanden kan genieten vanaf het kijkplateau dat er staat in plaats van uit de auto…

Mijn eerste kemphanen

Goh … alleen Jetske durfde het op basis van mijn vorige logje aan om een gokje te wagen dat ik kemphanen had gezien. Maar ja, Jetske had dan ook een kleine voorsprong, omdat ze enige tijd geleden bij Wetering-Oost ook een groep kemphanen heeft gezien: ‘Kemphanen in winterkleed’

Die vogels zaten toen een stuk dichterbij dan deze exemplaren hier. Een ander verschil is dat de kemphanen die Jetske fotografeerde en filmde allemaal nog in winterkleed waren, terwijl de mannen hier toch hun voorjaarstooi al lijken te dragen …

Ik heb vaak over kemphanen gelezen, maar ik had ze dus nog nooit met eigen ogen gezien. Eigenlijk verkeerde ik in de veronderstelling dat ze hier inmiddels als broedvogel zijn uitgestorven en dat de kans om ze ooit nog eens te zien verkeken was. Maar eind april bleek niets dus minder waar te zijn. Ik had graag wat betere foto’s gemaakt, maar daarvoor zaten ze simpelweg te ver in het weiland. Afijn, ik weet nu waar ze zich kunnen ophouden, daar moet ik volgend voorjaar dus zeker nog maar eens in de herkansing gaan …

“Deze spectaculaire, zeldzame weidevogel broedt in schrale, vochtige, bloemrijke graslanden, vrijwel uitsluitend in reservaten. Kemphanen zijn bekend door de fraaie voorjaarstooi van de mannetjes, die op de toernooiveldjes schijngevechten houden om de gunst van de vrouwtjes. Na de paring draaien de vrouwtjes op voor de zorg om het broedsel. Kemphanen zijn in ons land vooral nog te zien in de trektijd, maar ook wel in de winter.”
Aldus de Vogelbescherming op hun pagina over de kemphaan

Op de pagina van Sovon valt over de kemphaan het volgende te lezen: “Als broedvogel is de Kemphaan bijna uit ons land verdwenen. De laatste broedvogels houden zich op in extensief benutte graslanden (meest met aangepast beheer) in Friesland en Noord-Holland. Begin twintigste eeuw was de Kemphaan nog een lokaal algemene broedvogel, met een ruime verspreiding over de lage delen van het land en een plekgewijs voorkomen elders. Nog in 1950, ondanks een gemelde afname, werd het aantal broedende vrouwtjes geschat op ten minste 6000. Daarna ging het verder bergafwaarts, waarbij een tijdelijke opleving in het in 1969 drooggelegde Lauwersmeer enige tijd soelaas bood (maximaal 400 broedende vrouwtjes rond 1983). Afname is ook in andere delen van Noordwest-Europa het geval. Bij ons werd hij veroorzaakt door verlaging van grondwaterpeil, intensieve bemesting, zware beweidingsdruk en andere bijverschijnselen van de moderne landbouw …”

Je schijnt kemphanen het hele jaar in ons land te kunnen zien, met de hoogste aantallen in maart-april en in juli. Tijdens de trek kunnen ze overal opduiken, maar echt grote concentraties zijn in het voorjaar vrijwel voorbehouden aan Fryslân. De kleine aantallen overwinteraars concentreren zich met name in Zeeuws-Vlaanderen. De aantallen doortrekkers zijn drastisch verminderd, van ca. 50.000 rond de eeuwwisseling tot minder dan 10.000 nu …

Een primeur

Op zoek naar een ander decor en vooral op zoek naar meer weidevogels, ben ik na verloop van tijd een stukje verder gereden. Al enkele minuten later had ik een nieuwe plek gevonden …

Niet lang nadat ik mijn mobiele kijkhut netjes in de berm had geparkeerd, verschenen er ruim binnen het bereik van mijn camera een paar vogels. Er dook een grutto op uit het lange gras, er kwam even een kievit pronken met zijn mooie kleuren en er scharrelde een voor mij vreemde vogel door het gras …

Ook zonder de vogels was het er overigens een goed plekje tussen gevarieerde natte weilanden, die op verschillende plaatsen nog door oude boomwallen worden doorsneden …

Een paar maal zag ik een vrij grote groep vogels opstijgen vanuit plasdrasgebied aan de linkerkant van de weg. Na een korte rondvlucht keerden ze uiteindelijk steeds weer terug op dezelfde plek …

Tot op zekere hoogte keerde vervolgens de rust terug. Toen begon het uiteindelijk tot me door te dringen dat ik hier naar een vogel een heleboel vogels zat te kijken die ik nog niet eerder had gezien … wow …

– wordt vervolgd –