Een ‘vergeten’ ramp

Op 3 februari 1945 reed de tram van de NTM (Nederlandsche Tramweg Maatschappij) in bedaard tempo vanuit Olterterp-Beetsterzwaag in de richting van Drachten. Aan boord was een lading boomstammen en een aantal passagiers. Het waren dwangarbeiders uit Groningen, die door de Duitsers in de bossen van Beetsterzwaag te werk waren gesteld om hout te kappen. Dat hout werd gebruikt voor verdedigingswerk in de stad Groningen …

De Groninger mannen reisden dagelijks met de Drachtster tram naar de bossen. Op die noodlottige 3e februari 1945, had één van de arbeiders zijn 9-jarige zoontje Gerrit meegenomen. Het zou een leuk uitje zijn voor de jongen. Maar dat pakte heel anders uit …

Terwijl de tram over It Súd (Google Maps) reed, werden de stoomlocomotief en de tram plotseling onder vuur genomen, vermoedelijk door een of twee Spitfires van de Engelse luchtmacht. In de nadagen van de oorlog schoot de geallieerde luchtmacht op bijna al het gemotoriseerd verkeer om de Duitsers dwars te zitten …

De gevolgen waren verschrikkelijk. De hete stoom spoot vanuit de kapot geschoten locomotief naar buiten. De arbeiders zochten in paniek dekking en de 9-jarige jongen werd door zijn vader uit de tram gezet. Gewonden werden bij de aanwonende boeren in huis gebracht en zo goed en zo kwaad als het ging verzorgd. Uiteindelijk vertrokken enkele boerenkarren met de slachtoffers naar het ziekenhuis in Heerenveen …

De nu 94-jarige Jan Talsma was een 17-jarig ventje uit de streek en zag het bloedbad met eigen ogen. “Ik hoorde de salvo’s, zag de vliegtuigen en de kogels die opspatten van de stenen in de straat. Mijn vader leerde mij dat ik in dat soort gevallen in een greppel moest duiken, maar het had gevroren de greppels waren ijskoud, dus ik ging achter een boom staan. Toen ik in de wagon ging kijken, zag ik een enorm bloedige toestand. Gewonde mannen, mannen die uit de wagon waren gesprongen, geraakt waren en mannen zonder ledematen, het was afschuwelijk,” weet Talsma zich nog goed te herinneren …

Er waren uiteindelijk 7 doden te betreuren, onder wie de vader van Gerrit. De gewonden herstelden voor een deel, maar de psychische schade was groot …

Vreemd genoeg is er nooit enige moeite gedaan om deze schokkende gebeurtenis vast te leggen. Voor Tjitske en Jan van der Horst, die een Bêd & Brochje (B&B) runnen op de plek des onheils, is het onbegrijpelijk dat er geen enkel monument of een herinnering aan die gebeurtenis bestond. ‘Alsof die tramramp in de doofpot is gestopt’, zegt Van der Horst. Het echtpaar wist samen met de historische vereniging ruim 75 jaar na dato een monument op te richten met daarop de namen van de gevallenen en een korte tekst over de toedracht van de ramp.

Meer hierover: RTV Noord


Vanavond om 20:00 uur is het in het kader van de Nationale Dodenherdenking twee minuten stil en herdenken wij allen – burgers en militairen – die in het Koninkrijk der Nederlanden of waar ook ter wereld zijn omgekomen of vermoord sinds het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog, in oorlogssituaties en bij vredesoperaties. Opdat jong en oud deze en vergelijkbare gebeurtenissen nooit vergeten …

Uit de doka (4)

Vandaag sluit ik deze korte serie ‘Uit de doka’ af met een tegenlichtfoto die ik in 1994 heb gemaakt in één van mijn favoriete kastelen, de ruïne van Chateau de Bonaguil bij de Franse stad Fumel. Chateau Bonaguil (Google Maps) is wat mij betreft het ultieme voorbeeld van een vrijwel onneembare middeleeuwse burcht …

Uit de doka (3)

In de krochten van mijn foto-archief heb ik de afgelopen dagen nog verrassend veel in zwart/wit uitgevoerde vakantiefoto’s ontdekt. Ze zijn niet allemaal het digitaliseren en bewaren waard, maar voor de onderstaande spoorbrug geldt dat zeker wel.

Het is het Viaduc de Garabit, een tussen 1880 en 1885 gebouwde spoorbrug over de rivier Truyère in het Franse Centraal Massief. De brug, die is ontworpen door Gustave Eiffel, heeft een lengte van bijna 565 meter en een hoogte van 122 meter. Omdat de mistral er regelmatig krachtig door het dal blaast, was het gebruik van dikke (betonnen) profielen al op voorhand uitgesloten. Daarom werd voor gietijzer gekozen, net zoals later bij de bouw van de Eiffeltoren. …

Dag Nico

Ik had november willen afsluiten met een paar kleurrijke foto’s uit het archief. De actualiteit besliste helaas anders …

Gisteren hebben we op afstand afscheid moeten nemen van een oude vakantievriend. Nico is op 79-jarige leeftijd overleden aan de gevolgen van Corona. Zoals het monument op de plek waar we elkaar leerden kennen ooit is gevallen ten tijde van een storm …

Het was een feest om je te leren kennen, Nico. Voor mij was je een voorbeeld van doorzettingsvermogen en levensvreugd. Je zult gemist worden, vooral door Janske en de (klein)kinderen, maar ook door vele anderen.

Dag Nico …

Herinneringen aan een vriend

Afgelopen dinsdag is onze vriend Johan van Aken in Ziekenhuis Nij Smellinghe overleden aan Corona. Zo dichtbij en zo definitief hadden we Corona nog niet in eigen kring meegemaakt. Johan is 73 jaar geworden.

Johan en ik hebben elkaar in 1978 leren kennen als vrijwilligers bij Kinderspul, de jaarlijks kindervakantie-activiteiten in de laatste week van de basisschoolvakanties. In de jaren daarna raakten we goed bevriend. Terwijl ik mijn dagen in die tijd doorbracht op de P.A., begon Johan zich te ontwikkelen als kunstenaar. Johan zijn landschappen veranderden al snel in geometrisch abstracte landschappen. Kenmerkende landschapselementen als bomen, kerktorens en dieren ontbreken in Johan zijn landschappen. Johan bracht zijn landschappen graag terug tot de kern, waar toch altijd het Friese platteland of de Waddenkust in te herkennen is …

Als schilder is Johan van 1978 tot 2004 altijd bezig geweest met geometrisch abstract werk. De landschappen leken in de loop van de jaren 90 bijna automatisch over te gaan in ruimtelijker scheppingen. Johan’s abstracte werken waren o.a. te zien op beurzen en bij galeries in Duitsland, Zwitserland, Oostenrijk en Londen. Ook deed Johan mee aan groepsexposities in Canada, Oostenrijk en België, en in het Mondriaanhuis. Het onderstaande doek komt uit de reeks ‘Beweging is de eeuwige orde der dingen’ en hangt bij ons in de woonkamer …

Nadat Johan in 2004 te kampen kreeg met een netvliesafwijking, lukte het schilderen niet meer. Maar een kunstenaar is altijd op zoek naar mogelijkheden om zich te uiten. Johan besloot zijn eerste schreden in de digitale wereld te zetten. Samen togen we naar Leeuwarden om een eerste laptop te kopen. Zijn vrouw Rik hielp Johan om stapje voor stapje zijn weg te vinden in verschillende programma’s. En zo begon Johan langzaam maar zeker ‘minimal music’ te componeren.

Omdat Johan niet direct de beschikking had over een digitaal podium in de vorm van een eigen website, vond een deel van zijn muziek al snel een weg naar mijn website en mijn toenmalige weblog, waar het vaak heel goed paste als achtergrondmuziek bij een deel van mijn fotoseries en video-opnamen. Een voorbeeld daarvan is het onderstaande filmpje getiteld ‘Ontstressen aan het Wad’. De opnamen hiervoor heb ik gemaakt tijdens één van de vele ritjes die Johan en ik in de loop der jaren hebben gemaakt door de provincie. De muziek getiteld ‘Veil’ is van Johan …

Een paar oogoperaties boden Johan later weer ruimte om ook weer op visueel vlak aan de slag te gaan. Hij pakte een oude hobby weer op en begon te fotograferen en met videostills te werken. Johan ging aan de slag met verschillende ondergronden en technieken voor prints en de laptop maakte plaats voor een beest van een computer. Dit maakte het hem mogelijk om te gaan experimenteren met en zich verder te verdiepen in de digitale media. Verschillende van zijn videokunstwerken werden aangekocht door het Fries Museum en Museum Drachten. Enkele waren te zien op het Museumplein in Drachten en als onderdeel van de expositie ‘Beyond Dada en De Stijl’ tijdens LF2018.

Een deel van Johan zijn video’s staan op zijn YouTube-kanaal. De beelden voor de onderstaande video heeft Johan opgenomen op het strand bij Ault-Onival

Als gevolg van verschillende omstandigheden zijn we elkaar de afgelopen jaren wat uit het oog verloren. Zo lopen dingen gewoon soms. We hadden wel eens woorden of een pittige discussie, maar ruzie hebben we nooit echt gehad. Godsamme, ik zou een boek kunnen schrijven over alles wat we in die 40 jaar hebben gedaan en beleefd. Over Kinderspul, de lange avonden met mooie muziek en diepgaande gesprekken en dat ene spacekeekje, over onze zomerse concertbezoeken in Groningen, onze schaatstochtjes en de vele ritjes en fotokuiers …

Maar ik doe het niet … Ik bewaar die mooie herinneringen voor mezelf om bij een muziekje of een gesprek met deze of gene nog eens met een glimlach terug te kunnen kijken op die mooie jaren. Daarbij houd ik graag het beeld voor ogen van Johan zoals hij, genoeglijk zijn shagje rokend, in mei 2005 in Ault-Onival op een bankje zat, met zicht op de oneindige weidsheid van de Atlantische Oceaan…

Mede namens Aafje wens ik Rik heel veel sterkte met dit voor haar enorme verlies.

Nawoord op een virtuele vakantie

– Virtueel naar Frankrijk 59 –

Het was me een genoegen om in deze herfstige coronatijd uitgebreid terug te blikken op onze korte vakantie aan de Noord Franse kust in mei/juni 2005. Met dank aan een fijn digitaal fotoarchief, een nog goed werkend langetermijngeheugen en een ruime fantasie werd het echt een lekkere, 59 dagen durende virtuele vakantie.

De laatste foto die ik van deze vakantie laat zien, is de onderstaande foto. Ik heb hem op 3 juni om 13:49 uur gemaakt, omdat de oceaan op dat moment in noordwestelijke zon, zee en rust uitstraalde, welhaast het ideale vakantiebeeld. Precies twaalf minuten later kwam vanuit het zuidwesten die machtig mooie rolwolk op me af en sloeg het weer ineens weer om. Zo snel kan het gaan daar. Hoe mooi wil je het als fotograaf hebben …!?

Bij het herbeleven van deze vakantie, kwam ik op zoek naar wat extra informatie over de omgeving o.a. uit bij een in Ault wonende fotograaf. Hoewel ik me normaal gesproken verre houd van Facebook, heb ik nu eens een uitzondering gemaakt. Sylvain Coutant struint de omgeving van Ault volgens mij dag & nacht in weer & wind af op zoek naar mooie foto’s van landschap en natuur (vooral ook veel mooie vogelfoto’s). Ik ben zo vrij geweest om een paar van zijn foto’s hier te gebruiken om te laten zien wat wij net gemist hebben. Deze foto’s maken ook meteen duidelijk waarom het haunted house, dat op het randje van de krijtrots op de achtergrond van de laatste drie foto’s stond, intussen is gesloopt. Kijk maar eens hoe de golven daar op de krijtrotsen beuken …

Daarmee ben ik aan het eind van deze serie gekomen. Jullie waren een fijn publiek. Bedankt voor alle reacties en likes!

Een stormachtig afscheid

– Virtueel naar Frankrijk 58 –

Toen ik die nacht even wakker werd, hoorde ik de luiken aardig klapperen en kraken. Ik draaide me nog eens lekker om en besteedde er verder heen aandacht aan. Toen ik de volgende ochtend de gordijnen opende, bood de oceaan een aanblik, die ik die week nog niet eerder had gezien: bruisende witte koppen krulden om op wilde golven …

Vooraf was ik het zeker niet van plan geweest, maar nu zat er niets anders op dan voor vertrek toch nog maar even af te dalen naar de plek aan de voet van de krijtrotsen waar eerder al een deel van het betonnen voetpad was weggeslagen …

Daar heb ik de onderstaande foto’s gemaakt, die ik maar weer tot een diashow aaneen gesmeed heb …

Deze slideshow vereist JavaScript.

Na een tijdje heb ik mezelf er node weg moeten rukken. We hadden afgesproken niet te laat te vertrekken, want een uurtje of zes zou de thuisreis al snel gaan duren …

– wordt nog één keer vervolgd –