Rode maan op Blauwe Maandag

Nadat ik vorig jaar juli op een warme zomeravond vanwege een dicht wolkendek vruchteloos had uitgekeken naar de volledige maansverduistering, kreeg ik afgelopen nacht een herkansing. Omdat er rond het tijdstip van de verduistering matige vorst op het programma stond, zag ik het niet zo zitten om de wekker ervoor te zetten. Ik gokte erop dat ik wellicht tussen half zes en half zeven wel wakker zou worden voor een sanitaire stop. In dat geval had ik me voorgenomen om er maar het beste van te maken. En zo geschiedde …

En dus stond ik vanmorgen in alle vroegte bij een temperatuur van ruim -5 ºC met mijn nieuwe camera op het statief in de achtertuin. En toen kwam ik er dus achter, dat de menu-structuur van mijn nieuw camera toch echt heel anders in elkaar zat dan bij zijn voorganger het geval was. Ondanks mijn zondagse voorstudie was ik vanmorgen grotendeels aangewezen op gevoel en improvisatievermogen. Van de bijna 100 foto’s die ik heb gemaakt, heb ik de twee beste eruit gehaald. En dat heeft met enige nabewerking tot deze resultaten geleid …

Nu heb ik van Blue Monday nog nooit veel last gehad, maar vandaag slaat die depressiviteit al helemaal nergens op. Of het moest al zijn vanwege het feit dat de temperatuur intussen is opgeklommen tot bijna anderhalve graad in de plus en dat er sneeuw dreigt te vallen. En dat zijn geen goede ontwikkelingen voor de liefhebbers van natuurijs. We wachten het maar weer af.

Over lichtende nachtwolken

Op mijn opmerking in het logje van gisteren dat alleen de lichtende nachtwolken nog ontbraken, schreef Leo:
“Ik begrijp je als weerman …, maar deze vind ik wel fijner dan die donkere wolken … ofschoon die s’ avonds wel mooi rood kunnen kleuren.” Hier is sprake van een misverstand, en dat wil ik hier graag even uit de doeken doen.

Leo bedoelde waarschijnlijk gewone wolken, zoals we die bij zonsondergang vaak zien. Soms kleuren ze roze of rood zoals op de linker foto hieronder. Andere keren schuiven wolken als donkere vlekken voor de ondergaande zon, waar de mooiste kleuren ineens achter verdwijnen, zoals op de middelste foto. En vaak leveren zon en wolken bij zonsondergang een mooi samenspel van lucht en kleuren, zoals op de derde foto. Maar dit zijn geen lichtende nachtwolken

Lichtende nachtwolken zijn een vreemd soort ragfijne wolken, die in juni en juli ongeveer een uur na zonsondergang en een uur vóór zonsopkomst het licht van de zon weerkaatsen en daardoor als een lichtende wolkensluier aan de horizon te zien zijn. Dat speelt zich af op een hoogte van ongeveer 85 km, dus ver boven onze gewone wolken, waarvan de toppen nooit hoger komen dan 20 km. Ze ontstaan bij zeer lage temperaturen, tussen 90 en 145 graden Celsius onder nul, doordat waterdamp als een ijslaagje neerslaat op uiterst kleine deeltjes, bijvoorbeeld stof van meteorieten. Het ijs dat de deeltjes omhult reflecteert het zonlicht, waardoor het lijkt alsof de wolken oplichten …

In Nederland zijn lichtende nachtwolken zeldzaam, maar ze zijn vaker te zien dan poollicht. De grootste kans om ze te zien is het grootst tussen ongeveer 15 juni en 15 juli, als het hoog in de atmosfeer het koudst is (in tegenstelling tot aan de grond, waar de temperaturen dan juist het hoogst zijn) en de hoeveelheid waterdamp maximaal.
Dankzij internet wist ik al van het bestaan van lichtende nachtwolken, maar ik kreeg ze voor het eerst te zien op 20 juni 2005. Zie de drie foto’s hierboven.

Vooral de kleur van de wolken is opvallend. Waar andere wolken ’s nachts vooral donker en grijs zijn, hebben lichtende nachtwolken een zilverwitte, blauwachtige kleur. Ik was meteen verslingerd … wat een prachtig verschijnsel was dit met die zilverblauwe draden, die als zachte vitrage aan het hemelgewelf leek te wapperen. Het duurde drie jaar voordat ik opnieuw de kans kreeg om de lichtende nachtwolken te fotograferen. De serie hierboven heb ik in juli 2008 gemaakt bij het strandje bij Smalle Ee.

2009 was tot nu toe wat mij betreft het absolute topjaar, toen heb ik gedurende 6 0f 7 nachten lichtende nachtwolken of NLC’s (Noctilucent Clouds) kunnen fotograferen. Dat leverde o.a. de drie foto’s hierboven op, die ik gemaakt heb bij It Eilân bij Goëngahuizen.

Sindsdien is het rustig op het NLC-front. Het ontstaan van lichtende nachtwolken is o.a. afhankelijk van de zonneactiviteit. Hoe hoger deze is hoe minder lichtende nachtwolken er zijn. Maar dat kan ik dan weer niet zo goed rijmen met het feit dat we momenteel tegen zonneminimum aan zitten. Ook de klimaatverandering heeft mogelijk invloed op lichtende nachtwolken. Feit is dat ze ongeveer net zo moeilijk te voorspellen zijn als poollicht. Een ander feit is dat ik voor het laatst lichtende nachtwolken heb gezien op 14 juli 2009. Ik sluit af met een foto die ik op die avond bij ons in de straat heb gemaakt van prachtige ‘wokkelstructuren’ die heel kenmerkend zijn voor lichtende nachtwolken…

Hopelijk begrijpen jullie nu waarom ik me tijdens onze vakantie in huize ruim zicht had verheugd op lichtende nachtwolken. 🙂

Na zonsondergang

Vooral in de eerste week van onze vakantie waren de zomeravonden veelal warm, lang, mooi en stil …

Het enige wat ontbrak waren lichtende nachtwolken, en daar had ik me nou zo op verheugd …

Aurora Borealis – The greatest show on earth

Aurora Borealis is bij ons beter bekend onder de naam noorderlicht of poollicht. Wie mij al wat langer kent, weet dat ik er een fervent fan van ben. En wie me ook via Twitter volgt (@JanKaliasAfanja), die weet ook dat we er afgelopen dinsdagavond weer dicht tegenaan zaten om dat zo vurig gewenste poollicht ook weer eens vanuit Nederland te kunnen zien. Heel dicht zelfs … Sterker nog: vanaf de Friese zeedijk en vanaf Terschelling zijn er dinsdagavond en -nacht foto’s van zwak poollicht gemaakt.

Vanuit Drachten was het helaas niet te zien, en omdat de grafiekjes op internet me niet voldoende vertrouwen inboezemden om er op uit te trekken, heb ik de nachtelijke duisternis er ook niet voor opgezocht. Deze avond heeft me echter wel weer gesterkt in de gedachte, dat we ook hier het poollicht zeker nog wel weer eens te zien zullen krijgen. Het hoeft maar één keer allemaal mee te zitten …

Tot die tijd troost ik me bij gelegenheid met de foto’s van de geweldige poollichtshows die ik in oktober 2003 heb kunnen fotograferen vanuit Groningen en Fryslân. Het verhaal over mijn poollichtjacht in oktober 2003 heb ik hier 3 jaar geleden al eens gedaan. Nieuwe volgers of mensen die dat relaas nog eens terug willen lezen, kunnen hier terecht en vervolgens doorbladeren naar de volgende delen: Poollicht 29-10-2003 – Uithuizen (Gr.)

Onlangs heb ik de foto’s uit 2003 opnieuw opgepoetst en samengevoegd tot een 12:40 min durende video getiteld “AURORA BOREALIS – The greatest show on earth“, die vanaf vandaag in HD-formaat te zien is op You Tube. Misschien is het een idee om daar tijdens de ‘Nacht van de Nacht” eens even lekker voor te gaan zitten …

Skywatch Friday 374

Ook vandaag weer een paar foto’s uit het archief. Ik heb deze serie “Spelen met de maan en de hazelaar” genoemd …

Today I’m publishing a few photos from my archive again. I have called this series “Playing with the moon and the hazel” …


















Wil je meer Skywatchfoto’s zien? Klik dan op het logo …

Wanna see more Skywatch photos? Just click the logo ...

Skywatch Friday

Prettig weekend! … – … Enjoy your weekend!


Skywatch Friday 368 – Christmas moon

Ook dit jaar hebben we weer geen witte kerst, maar voor het eerst in 38 jaar was er met Kerstmis wel een ander sfeervol fenomeen te zien: een volle maan. De laatste keer dat er een volle maan te zien was tijdens de kerstdagen was in 1977 …

Once again we don’t have a white Christmas, but for the first time in 38 tears we could see another atmospheric phenomenon during Christmas: a full moon. The last time this happened during Christmas was in 1977 …





En alsof dat nog niet genoeg was, was er op kerstavond ook nog eens geruime tijd een grote halo rond de maan te zien …

And if that was not enough, on Christmas Eve there was also a large halo visible around the moon …




Wil je meer Skywatchfoto’s zien? Klik dan op het logo …

Wanna see more Skywatch photos? Just click the logo ...

Skywatch Friday

Gezellige Kerstdagen! … – … Merry Christmas!


Een vergeefse poollichtjacht

Het werd nog best gezellig nadat ik gisteravond tijdens mijn poollichtjacht tegen 23:00 was neergestreken op één van de bankjes op de zeedijk bij Paesens Moddergat. Bij het monument stond een groepje poollichtjagers en ook aan de voet van de zeedijk stonden een paar fotografen bij de oude palenrij, verder werd de dijk regelmatig beklommen door passanten die ook even een kijkje kwamen nemen en wel even een praatje wilden maken.

Poollicht kregen we er echter niet te zien. De nog bijna volle maan stortte een zee van licht uit over het Wad, maar wat belangrijker was: het magnetisch veld bleef noordelijk gericht, waardoor het poollicht te zwak bleef om tot onze contreien door te dringen. En dat terwijl het magnetisch veld donderdag wel keurig zuidelijk was bij de veel zwakkere impact van de M-flare. En zo blijft het elke keer weer tot het laatste moment afwachten of een kans op poollicht in onze regionen ook echt tot poollicht zal leiden …





Op een paar plaatsen aan de Friese Waddenkust en op Terschelling werd wel fotografisch poollicht vastgelegd, enkele foto’s daarvan zijn te zien op de site van Omrop Fryslân. Waar ik al bang voor was, werd afgelopen nacht bevestigd: mijn huidige camera is voor dit werk absoluut niet geschikt, want op mijn foto’s zijn slechts de lichtjes van de Waddeneilanden en Lauwersoog te zien. Fotografisch poollicht is in feite hetzelfde als visueel poollicht, het enige verschil is dat een camera een lange sluitertijd aan kan dan je ogen, en dus die kan meer licht opvangen en daarom toch poollicht weergeven. Maar ja, mijn camera heeft helaas een maximale sluitertijd van 15 seconden en sterke beperkingen m.b.t. de ISO-waarden.

Enfin, het was in elk geval weer een spannende poollichtjacht. En als mijn lijf en leden het toelaten, ga ik bij een volgende kans zeker weer op pad, want ooit zullen we toch ook hier weer een visueel spektakel zoals in oktober 2003 te zien krijgen. En misschien moet ik maar eens een crowdfundingactie starten t.b.v de aanschaf van een gedegen spiegelreflexcamera …  😉