Dokkumer Nieuwe Zijlen

Dokkumer Nieuwe Zijlen (Google Maps) is een buurtschap in het noordoosten van Fryslân, die genoemd is naar het gelijknamige sluiscomplex. ‘Zijl’ is een ander woord voor spuisluis of afwateringssluis. Het sluiscomplex de Nieuwe Zijlen bevindt zich aan het einde van het Dokkumergrootdiep …

De Nieuwe Zijlen bij Dokkum zijn bijna 300 oud. Het sluiscomplex werd in 1729 aangelegd, nadat er in verband met overstromingsgevaar al ongeveer 150 jaar werd vergaderd over het afsluiten van het Dokkumergrootdiep. Pas na de Grote Kerstvloed van 1717, waarbij alleen al in Fryslân 150 mensen verdronken, werd besloten tot afsluiting van het Dokkumergrootdiep. Zoals ook tegenwoordig nogal eens het geval is, bespoedigt een grote ramp besluiten die achteraf misschien toch beter eerder genomen hadden kunnen worden …

Twee gedeputeerden werden in 1723 als commissarissen belast met het verhogen van de dijken van het Dokkumerdiep en met de aanleg van de Dokkumer Nieuwe Zijlen. Het waren Michael Onuphrius thoe Schwartzenberg en Hohenlansberg, grietman van Dantumadeel, en Philip Frederik Vegelin van Claerbergen, grietman van Haskerland, die allebei bedreven waren op het terrein van de wiskunde en op dat van de werktuigbouwkunde …

De sluis en de dijken werden ontworpen door de Friese waterbouwkundige Willem Loré. Voor de aanleg van dijken kwam Willem Loré met een revolutionair ontwerp. Door de dijken breder te maken, en vooral door ze een flauwere glooiing te geven, werd de kracht van de golven op de dijk niet zozeer gebroken als wel uitgeput. Zo konden de dijken een halve meter lager worden dan bestaande dijken terwijl ze toch sterker waren …

Via de spuisluizen was het mogelijk om het overtollige water vanuit de Friese boezem naar de Waddenzee af te voeren. Via de schutsluis kon het scheepvaartverkeer vanuit het Dokkumergrootdiep naar de Waddenzee varen. Na het afsluiten van de Lauwerszee in 1969 werd 150 meter ten zuiden van het sluiscomplex de Willem Lorésluis (schutsluis) aangelegd. Tegenwoordig is het sluiscomplex Dokkumer Nieuwe Zijlen een rijksmonument …

Bron: wikipedia

Tussen twee sluizen

De zeilboten vervolgden hun weg in de richting van het Lauwersmeer en het brugdek werd weer gesloten. Jetske was intussen ook bij de sluis gekomen, zij stond aan de andere kant op me te wachten …

Bij de ingang van de sluis aangekomen, bleek dat het niet toegestaan was om over de sluisdeuren te lopen. Daarom besloot ik nog even een stukje verder rechtdoor te lopen …

Toen we even later samen in de richting van de buurtschap liepen, draaide ik me nog even om … daar had ik dus ook niet mogen komen. Maar ja, aan de andere kant stond geen bordje …

Onderweg naar het oude sluiscomplex in de buurtschap Dokkumer Nieuwe Zijlen passeerden we een paar fraaie staaltjes huisvlijt: een reclamebord voor een vaartocht met de WL19 ‘de Drie Gebroeders’, een minibieb en een vierdelig insectenhotel, waarvan de eigenaar zich gevlijd voelde dat we zijn pronkstuk wilden fotograferen …

Nadat we via een smal pad tussen een paar huizen waren doorgelopen, kregen we zicht op de Nieuwe Zijlen …

Bij de Willem Lorésluis

Eind mei hebben mijn fotomaatje en ik een bezoekje aan de ijsvogels gecombineerd met een ritje naar Dokkumer Nieuwe Zijlen, waar Jetske iets moest afgeven …

Terwijl Jetske haar pakketje bezorgde, maakte ik wat foto’s van de brug bij de Willem Lorésluis. Deze sluis is aangelegd in 1969, ten tijde van de afsluiting van de Lauwerszee …

De sluis ligt een paar honderd meter ten zuiden van de oude sluizen van Dokkumer Nieuwe Zijlen, op een kruispunt van het waterverkeer vanaf het Dokkumerdiep met het wegverkeer van de N358 …

De brug werd net geopend voor de zeilboten die in de sluiskolk lagen te wachten. Het schutten wil nog wel eens hilarische taferelen opleveren met onervaren watersporters, dus liep ik nog even wat verder …

Het leek hier te gaan om ervaren zeebonken, want ze zetten probleemloos koers naar het Lauwersmeer …

Terug naar de Koude Oorlog

In januari van dit jaar werd bij RTV Drenthe een documentaireserie getiteld ‘Het mysterie van Darp’ uitgezonden. Nadat Jetske me daarover had getipt, heb ik die serie gevolgd. Behalve dat er boeiende verhalen werden verteld over zaken die zich in de periode 1961-1990 rond de ‘Atoomsite’ bij de Amerikaanse basis bij Havelterberg hebben afgespeeld, zagen Jetske en ik er ook iets in wat we er tijdens ons bezoek in 2014 niet hadden gezien …

Onze nieuwsgierigheid was gewekt en dus trokken we vorige week opnieuw naar Havelterberg. We hadden er een goeie dag voor gekozen. Er hing een grijs wolkendek en het was kil. Voeg daarbij dat de kans op het gebruik van kernwapens sinds de Cuba Crisis niet meer zo groot is geweest, dan is duidelijk dat we nauwelijks een beter moment hadden kunnen kiezen. Nadat we de ge- en verboden aangaande het betreden van militair oefenterrein in ons hadden opgenomen, passeerden we de slagboom. Op het punt waar het pad zich in drieën splitst kozen we opnieuw voor het middelste pad …

Zodra we de zandvlakte betraden, zagen we de oude wachttoren in de zuidwestelijke hoek staan. De toren was omgeven door een roestig hekwerk. Wat zeg ik? Toen we dichterbij kwamen, zagen we dat het zelfs een dubbel hek is met bovenop een rol prikkeldraad. Het is nog net geen NATO-prikkeldraad, maar afschrikwekkend is het wel. Zoals hier in de actieve tijd van de site sprake was van een dubbele bewakingsring om het hele complex heen, zo is dat nu bij de laatste wachttoren het geval …

Het geheel zag er meteen een stuk minder vriendelijk dan zonder de hekken. Als het de bedoeling is dat de hekken het verhaal achter dit bijzondere relikwie van de Koude Oorlog sterker maken, dan is dat wat mij betreft wel geslaagd. De hekken lijken daarnaast een uitstekend middel te zijn tegen verdere bekladding van de toren, want er is in de afgelopen 8 jaar zo te zien weinig of geen graffiti meer bij gekomen …

Met toch wat een kil Koude-Oorlog-gevoel liepen we over de zandvlakte terug naar de auto. We hadden geen spijt van ons tweede bezoek aan dit teken des tijds. Laten we hopen dat de kernwapens die momenteel elders nog in omloop zijn, in hun bunkers blijven liggen en tijdig voorgoed gedemonteerd en onschadelijk gemaakt worden …

Een verrassing – 2. de concurrent

Ons geduld werd aardig op de proef gesteld, terwijl we met onze camera’s in de aanslag zaten te wachten op de dingen die zouden komen. Gelukkig hadden we alle tijd. De zon was intussen schuil gegaan achter een grijs wolkendek en er stond een vrij kille noordelijke wind. Daarmee viel een tweede doel voor die dag automatisch af. En dat gaf ons, terwijl we gerieflijk in de auto zaten, nog wat meer tijd …

Plotseling was er actie in het water. Vanuit de schijnbaar onpeilbare diepte was ineens een aalscholver opgedoken …

Dat was niet echt waar we op zaten te wachten. In tegendeel, het was een regelrechte concurrent van hetgeen waar wij op zaten te wachten. Maar ach, het bood ons wel even wat afleiding en bezigheid …

Lang duurde de voorstelling niet. Nadat hij eens naar links en naar rechts had gekeken, schonk hij mij nog een vernietigende blik. Meteen daarna dook hij weer onder …

En wij … wij bleven wachten, want we hadden immers alle tijd …

  • wordt vervolgd

Vrolijk Pasen!

Een verrassing – 1. het decor

Vrijdag stond er weer een dagje met Jetske op het programma. Nadat we drie weken geleden hadden rondgetoerd in het grensgebied van Drenthe en Overijssel, kwam mijn fotomaatje ditmaal weer naar Fryslân …

Normaal gesproken heb ik dan nog wel eens wat te zeggen over de invulling van de dag, maar deze keer had Jetske voor de verandering vooraf de locatie en het te fotograferen onderwerp al vastgesteld. Ze had namelijk van een collega een gouden tip gekregen. Ik hoefde alleen de weg maar te wijzen om er te komen …

Na een klein halfuurtje kwamen we precies uit op de gewenste locatie. Ik hoefde er gelukkig niet weer zo’n stuk voor te lopen als bij de vorige tip die Jetske had gekregen. Na een kleine herschikking van onze posities in de auto waren we er helemaal klaar voor …

Nu hoefden we slechts geduldig af te wachten en vervolgens snel en attent te reageren …

Het eerste was goed te doen, want hebben het eigenlijk altijd wel gezellig, maar het tweede viel nog niet eens mee …

  • wordt vervolgd

Bij de kikker en de kippen

We begonnen en we eindigden die mooie vrijdag in maart bij Jetske in de tuin. Om half elf ’s ochtends zaten we aan de rand van de vijver aan de koffie met verse cake. Rond vier uur ’s middags deden we dat nog eens, alsof het zomer was …

De ‘harige’ kikker dobberde rustig in het water, aan de andere kant van de vijver en de pomp kakelden de kippen ons vrolijk toe en de prachtige bloemen van de magnolia wuifden zachtjes met gesloten kelken heen en weer. Het was een passende afsluiting van een mooie dag, zoals we die ook ruim 15 jaar geleden ijs en weder dienende al vaak hadden. In dat opzicht is er nog weinig veranderd. Dankjewel, fotomaatje …