Kemphaan junior

In de voorgaande logjes waren achtereenvolgens de mannelijke en de vrouwelijke kemphaan te zien. Luisterend naar het nauwelijks hoorbare geluid dat hij voortbracht, zou dit volgens ‘Petersons Vogelgids’ best eens een juveniele kemphaan kunnen zijn …

Op iets serieuzere wijze lijkt dat idee steun te krijgen op de website van Vogelbescherming Nederland. Maar het kan net zo goed zijn dat dit een kleurvariatie van de vrouw is. De natuur zit vol verrassingen, zo ook in dit geval …

Kenner van poollicht & natuur Ben van Bokhoven heeft zojuist in een onderstaande reactie laten weten, dat het waarschijnlijk een volwassen mannetje is, waarvan de witte kraag alleen nog niet is volgroeid …

Fotogeniek was deze hoants, zoals de kemphaan in het Fries wordt genoemd, zeker. Zelfs zijn spiegelbeeld werkte voorbeeldig mee. Ik sluit dit drieluik over de kemphaan dan ook met een tevreden gevoel af. Toen ik ze vorig jaar op deze locatie voor het eerst zag, bleven ze een stuk verder weg. Dit is toch net wat bevredigender …

De camouflage van mevr. kemphaan

Niet alleen de heer kemphaan liet zich zien, ook mevrouw kemphaan verscheen ten tonele. Samen met de kievit schittert ze al een paar dagen in de header …

Net als de heer kemphaan liet ze zich mooi zien door wat heen en weer te lopen. Het enige verschil was dat de kemphaanhaan uit de pitrussen tevoorschijn kwam, terwijl de hen er uiteindelijk in verdween …

Als ze eenmaal tussen de pitrussen en het droge gras verdwijnt, laat ze mooi zien hoe perfect haar camouflage is. Al snel vind je haar alleen met de nodige moeite terug. Zodra ze even gaat liggen is ze weg …

De kemphaan komt tevoorschijn

Dinsdag liet ik hier een foto zien van een vogel die nauwelijks zichtbaar aan de waterkant tussen de pitrussen verborgen zat. Met iedere beweging liet hij wat meer van zichzelf zien …

Mijn vogelkennis is niet echt heel groot, maar ik vermoed dat het hier gaat om een mannelijk exemplaar van de kemphaan, die als ‘Ernstig bedreigd’ op de Rode Lijst voor Vogels staat. In de jaren 50 van de vorige eeuw was de kemphaan in ons land nog een algemeen voorkomende broedvogel. Met het oprukken van de intensieve landbouw was het de eerste weidevogel die uit het veld moest ruimen. Van de grote aantallen kemphanen die tot aan de jaren vijftig in West-Europa baltsten en broedden is nu minder dan 10% over …

Net als vorig jaar zit er in de Mieden onder de rook van Gerkesklooster momenteel een vrij grote groep kemphanen. Volgens mij zijn dit allemaal doortrekkers, die hier een tijdlang pauzeren en foerageren. Een dezer dagen zal ik ook nog een paar foto’s van het vrouwtje laten zien …

Kemphanen in de vlucht

Ik sluit het verslag van mijn tripje naar de Surhuizumer- en Stroobosser Mieden eind april af met een paar foto’s van een groepje kemphanen (hoantsen in het Fries) in volle vlucht …

Het was de eerste keer dat ik een ritje door dat gebied maakte, maar het zal denkelijk niet de laatste keer geweest zijn. Het was een prettige verrassing dat er kemphanen zaten, en daar wil ik nog wel eens wat van zien …

Ook aan grutto’s en andere weidevogels was hier nog geen gebrek. Meerdere malen was er een grutto bereid om even te poseren voor de min of meer traditionele foto van een grutto op de paal van een hek …

Een volgende keer is het hopelijk wat warmer, zodat ik er van het leven in de omringende weilanden kan genieten vanaf het kijkplateau dat er staat in plaats van uit de auto…

Mijn eerste kemphanen

Goh … alleen Jetske durfde het op basis van mijn vorige logje aan om een gokje te wagen dat ik kemphanen had gezien. Maar ja, Jetske had dan ook een kleine voorsprong, omdat ze enige tijd geleden bij Wetering-Oost ook een groep kemphanen heeft gezien: ‘Kemphanen in winterkleed’

Die vogels zaten toen een stuk dichterbij dan deze exemplaren hier. Een ander verschil is dat de kemphanen die Jetske fotografeerde en filmde allemaal nog in winterkleed waren, terwijl de mannen hier toch hun voorjaarstooi al lijken te dragen …

Ik heb vaak over kemphanen gelezen, maar ik had ze dus nog nooit met eigen ogen gezien. Eigenlijk verkeerde ik in de veronderstelling dat ze hier inmiddels als broedvogel zijn uitgestorven en dat de kans om ze ooit nog eens te zien verkeken was. Maar eind april bleek niets dus minder waar te zijn. Ik had graag wat betere foto’s gemaakt, maar daarvoor zaten ze simpelweg te ver in het weiland. Afijn, ik weet nu waar ze zich kunnen ophouden, daar moet ik volgend voorjaar dus zeker nog maar eens in de herkansing gaan …

“Deze spectaculaire, zeldzame weidevogel broedt in schrale, vochtige, bloemrijke graslanden, vrijwel uitsluitend in reservaten. Kemphanen zijn bekend door de fraaie voorjaarstooi van de mannetjes, die op de toernooiveldjes schijngevechten houden om de gunst van de vrouwtjes. Na de paring draaien de vrouwtjes op voor de zorg om het broedsel. Kemphanen zijn in ons land vooral nog te zien in de trektijd, maar ook wel in de winter.”
Aldus de Vogelbescherming op hun pagina over de kemphaan

Op de pagina van Sovon valt over de kemphaan het volgende te lezen: “Als broedvogel is de Kemphaan bijna uit ons land verdwenen. De laatste broedvogels houden zich op in extensief benutte graslanden (meest met aangepast beheer) in Friesland en Noord-Holland. Begin twintigste eeuw was de Kemphaan nog een lokaal algemene broedvogel, met een ruime verspreiding over de lage delen van het land en een plekgewijs voorkomen elders. Nog in 1950, ondanks een gemelde afname, werd het aantal broedende vrouwtjes geschat op ten minste 6000. Daarna ging het verder bergafwaarts, waarbij een tijdelijke opleving in het in 1969 drooggelegde Lauwersmeer enige tijd soelaas bood (maximaal 400 broedende vrouwtjes rond 1983). Afname is ook in andere delen van Noordwest-Europa het geval. Bij ons werd hij veroorzaakt door verlaging van grondwaterpeil, intensieve bemesting, zware beweidingsdruk en andere bijverschijnselen van de moderne landbouw …”

Je schijnt kemphanen het hele jaar in ons land te kunnen zien, met de hoogste aantallen in maart-april en in juli. Tijdens de trek kunnen ze overal opduiken, maar echt grote concentraties zijn in het voorjaar vrijwel voorbehouden aan Fryslân. De kleine aantallen overwinteraars concentreren zich met name in Zeeuws-Vlaanderen. De aantallen doortrekkers zijn drastisch verminderd, van ca. 50.000 rond de eeuwwisseling tot minder dan 10.000 nu …