Bij ‘de Wynwachter’

Half juni reed ik over de Bûtendiken tussen Smalle Ee en De Veenhoop, toen ik in de verte een vreemde structuur zag staan. Wat kon dat nou zijn, vroeg ik me af … het leek wel een muziektent …

Niet veel later las ik ergens in de lokale of regionale media dat er op woensdag 1 juli een uitkijktoren geopend zou worden bij de Wide Mûntsegroppe en het nieuwe meer bij Oudega. Halverwege het roemruchte ritje met Jetske, dat onlangs wat te vroeg eindigde met een lege accu, hebben we even een kijkje genomen bij dit nieuwe bouwwerk …

Architect Nynke-Rixt Jukema kreeg voor het ontwerp van deze toren de opdracht mee om een uitkijktoren te ontwerpen die ook als vogelkijkhut kon dienen èn die vanaf het water zichtbaar was als baken. Daarnaast bestond de wens om de uitkijktoren te laten aansluiten op de fietsroutes richting de veerponten bij De Veenhoop en het Gaastereiland in Drachten …

Vanuit die gedachte koos Nynke-Rixt al snel voor het thema ‘skûtsjes’. Het dak van de toren staat symbool voor gestreken (gevouwen) zeilen. De naam ‘Wynwachter’ (‘de Windwachter’) is passend aan de toren. “Ik wilde niet letterlijk een skûtsje op palen zetten, maar wel een bouwkundige vertaling ervan. Wat je ziet is een achthoekige toren die refereert naar de acht windrichtingen van de kompasroos. De wind heb je nodig bij het varen op een skûtsje. Daarnaast zie je de romp en het ‘gevouwen’ dak is het zeil dat typerend is voor skûtsjes.”

Tijdens de werkzaamheden zijn in het gebied oude boomstammen gevonden. Tijdens archeologisch onderzoek kwam naar voren dat de stammen zeker 4.000 tot 6.000 jaar oud moeten zijn. “Aan mij de vraag, ondanks dat de toren al klaar was, het hout in de toren te verwerken,” zegt Jukema. Het was een uitdaging en de ontwerpster wilde het een speciale plek bieden in plaats van er tegenaan te plakken. “We hebben 49 blokjes uit het hout gehaald en hebben daar een telraam van gemaakt. Elk blokje staat voor een eeuw ….”

De naam van de toren is bedacht door Karen Bies, inwoonster van Oudega. De naam ‘Wynwachter’ is een verwijzing naar de acht windrichtingen. De toren houdt de wacht, aan de rand van het dorp en het water. Het is ook een baken voor de schepen …

Ik vind deze mooie uitkijktoren op de rand van land en water een aanwinst voor de gemeente Smallingerland. Ik was er begin oktober voor het eerst, maar het zal vast zeker niet de laatste keer geweest zijn. Dat kan echter nog wel even duren. De ‘Wynwachter’ staat op 500 meter van de weg, zodat ik er alleen op de Joiny naar toe kan. En dan moet je ook nog even een spiraaltrap op. Maar dat is ’t waard. Je kunt er goed zitten en hebt uitzicht naar alle kanten … 👍

Boom, bankje en libel

Maandagmiddag heb ik weer volop geprofiteerd van het mooie nazomerweer met een ritje op de Joiny. Ik was niet de enige die op pad was …

Toen ik langs Heidehuizen reed, besloot ik even een tussenstop te maken bij de kleine vijver. De omgevallen boom lag er nog. Uitkijken over de vijver was er dus nog niet bij, maar er was meer actie dan de vorige keer …

Er zweefden verschillende libellen rond. Het mooist was een grote keizerlibel, die op jacht was langs de struiken en bomen. Pogingen om hem op de foto te krijgen liepen helaas op niets uit, hij was te beweeglijk. Een heidelibel was me beter gezind door regelmatig even naast me op de leuning van het bankje te gaan zitten …

Hoe lekker ik er ook in het zonnetje zat, na een tijdje besloot ik verder te gaan. Ik had me voorgenomen om even bij de werkzaamheden aan de brug in de Poostweg te kijken. Vorige week ontdekte ik dat die is afgesloten …

Bij de Monnikenmolen

Na de afgebroken boerderij die ik hier gisteren liet zien, kwamen we terecht bij de Monnikenmolen. Een groter verschil was nauwelijks denkbaar, want de molen stond er prachtig en goed onderhouden bij. Het is al eeuwenlang een herkenningspunt aan de rand van Sint Jansklooster. De molen dankt zijn naam aan de monniken van het kloosterconvent op de Sint Janskamp, die ooit eigenaar waren van de voorganger van deze molen.

De huidige achtkantige stellingmolen werd gebouwd in 1857, op een plek waar al eeuwenlang een standerdmolen stond. Generaties van het molenaarsgeslacht Van Benthem hielden de molen draaiende als koren- en pelmolen. Hier werd graan gemalen voor de omgeving en speelde de molen een belangrijke rol in het dagelijks leven van de streek …

Dankzij de inzet van vrijwilligers en de Stichting Vrienden van de Monnikenmolen is niet alleen het monument behouden gebleven, maar ook de kennis van het malen met windkracht en het verwerken van lokaal graan. Zo blijft een belangrijk stukje geschiedenis van Sint Jansklooster zichtbaar. Bezoekers kunnen tijdens openingstijden een kijkje nemen in de molen, graan zien malen tot meel en een pannenkoek eten in het restaurant of een kijkje nemen in het winkeltje met meelsoorten en andere producten naast de molen …

Afbraak in St. Jansklooster

Ik neem jullie nog even mee terug naar het ritje dat ik half september met Jetske maakte in de omgeving van de Wieden. Nadat we in St. Jansklooster die grote bi tegen een mooi huis hadden zien staan, vervolgden we onze weg door het dorp. In het centrum zagen we een kerk met een bijzondere inpandige toren. Daar wilden we toch even een paar foto’s van maken …

Maar eerlijk gezegd vond ik, dat er achter ons een veel interessanter object te zien was. Daar stond een gedeeltelijk afgebroken boerderijtje. Het voorhuis stond nog overeind, maar van de stal was weinig meer over. Maar met wat er nog stond heb ik me toch even uitgeleefd …

De tuin van OERRR

Nadat we enige tijd hadden staan genieten van de bloemen en de vlinders in de tuin van het eerste huisje aan de linkerkant, liepen we verder naar achteren in het bezoekerscentrum van Natuurmonumenten …

Bij een volgend huisje trok Jetske me mee naar rechts een tuintje in. ‘Tuin van OERRR’ las ik op een briefje aan de zijkant van de schuur achter het huisje. Een pijl verwees ons naar de achterkant. Daar lag de tuin van OERRR. Op de website van Natuurmonumenten lees ik over OERRR:

‘OERRR is overal: op straat, in de tuin en in het bos. OERRR is op avontuur gaan in de natuur en leren hoe jij de natuur en dieren kunt helpen. OERRR maakt van ieder kind een natuurbeschermer. OERRR is er voor kinderen van 2 t/m 12 jaar …’

Een hoge bi in de tuin

Toen we vorige week vrijdag door St. Jansklooster reden, zag ik deze prachtige hoge bi in de tuin van een typisch huis van de streek staan. Jetske had aan mijn ‘Kijk nou eens …’ genoeg om de auto even te parkeren. Die moest natuurlijk even op de foto. De bewoonster, die net naar buiten kwam, had daar geen enkel bezwaar tegen. Ze waren helemaal aan fotograferen gewend, vertelde ze lachend …

Een hoge bi is een vroeg type fiets met een heel groot voorwiel en een heel klein achterwiel. De hoge bi is ongeveer 150 jaar geleden ontworpen. De pedalen zijn bij een hoge bi direct aan de as van het voorwiel bevestigd. Om een redelijk verzet te krijgen moet het voorwiel groot zijn. De beenlengte van de berijder is daarbij de grens …

Dat is heel wat anders dan de moderne lichtgewicht fietsen van carbon, waarop Mathieu van der Poel, Remco Evenepoel en een handvol anderen vandaag in het Canadese Montreal strijden om het wereldkampioenschap wielrennen op de weg.

Naar it Swartfean

Op verkenning langs onbekende wegen en paden in de gemeente, kwam ik in augustus terecht op It Swartfean. Het is een pad tussen Drachten en de Leijen waar ik nog niet eerder was geweest. Op zich is dat ook niet zo gek, want het is niet meer dan een half verhard doodlopend pad waar maar enkele huizen langs staan …

Ergens halverwege het pad is een afslag naar rechts in de richting van het dorp Rottevalle. Ik besloot echter rechtdoor te gaan om te kijken wat er aan het eind van het doodlopende pad te zien is. Nadat het pad een stukje verderop een haakse bocht naar links had gemaakt, liep ik onder de hoogspanningsleiding door, die 5 km zuidelijker langs ons huis loopt …

Aan het eind van het doodlopende pad stond een boerderij met zo te zien een half open stal. Daar wachtte me niet echt een warm welkom. In tegendeel, er stonden een paar bordjes die niks aan duidelijkheid te wensen lieten. Na een snelle blik aan de andere kant van de bosjes heb ik rechtsomkeert gemaakt…

Opnieuw kruiste ik de hoogspanningsleiding, nu richtte ik de blik naar het noorden. Halverwege het pad nam ik ditmaal de afslag naar links in de richting van Rottevalle. Daar heet het pad De Bosk …

– wordt vervolgd