Tagarchief: grafstenen

Het kerkhof van Ald Beets

Geplaatst op door

De begraafplaats bij Nijtap die ik hier gisteren liet zien, ligt nog geen kilometer ten noorden van Drachten. Tijdens een ritje over onbekende paden ten zuidwesten van Drachten kwam ik enkele dagen later langs de oude begraafplaats van Ald Beets. De begraafplaats bij Nijtap was nieuw voor me, deze begraafplaats ken ik al zeker 50 jaar …

In het verleden heb ik hier al verschillende fotoseries gemaakt, zowel alleen als met Johan en later met Jetske. Zo mooi als ik hem onlangs aantrof, had ik hem echter nog niet eerder gezien. Het is qua onderhoud het tegenovergestelde van de begraafplaats bij Nijtap. Daar was het gras gemillimeters, hier stond het bijna kniehoog. Maar ik vind het prachtig, het past helemaal bij deze echt bijzondere begraafplaats …

Dit is een plek met een rijke historie. In de 11e eeuw is op de plek van de huidige begraafplaats een Rooms Katholieke kerk gebouwd: de Sint Geertruidskerk. In 1889 werd er een nieuwe kerk gebouwd, de Adelskerk die werd gefinancierd door de adellijke families Lycklama à Nijeholt en Van Lynden uit Beetsterzwaag. Om een lang verhaal kort te maken, de Adelskerk is uiteindelijk na blikseminslag in 1984 gesloopt. Op de fundamenten staat sinds 1988 een klokkenstoel. Daar omheen ligt een keur aan oude graven …

Hier liggen teveel beelden en verhalen om snel even te bespreken. Ik kom er op enig moment zeker nog op terug.

Nog een besneeuwd kerkhof

Geplaatst op door

Vorige week liet ik hier onder de titel ‘Tussen besneeuwde bomen’ een serie dronefoto’s zien, die ik op die zonnige dinsdag had gemaakt bij Wijnjewoude. Daarbij heb ik een rondje om het kerkhof bij de Hervormde Kerk Wijnjeterp (OpenStreetMap) gevlogen …

het kerkhof van de Hervormde Kerk Wijnjeterp in de sneeuw

Onder het motto ‘het ene kerkhof is ’t andere niet’, laat ik hier vandaag na het besneeuwde kerkhof van It Heechsân, een fotoserie zien van dit besneeuwde kerkhof bij Wijnjewoude. Ik werd hier vooral getroffen door het contrast van de zwarte grafstenen met de sneeuw en de lange blauwe schaduwen …

het kerkhof van de Hervormde Kerk Wijnjeterp in de sneeuw
het kerkhof van de Hervormde Kerk Wijnjeterp in de sneeuw
het kerkhof van de Hervormde Kerk Wijnjeterp in de sneeuw
de klokkenstoel, het kerkhof van de Hervormde Kerk Wijnjeterp in de sneeuw
de klokkenstoel, het kerkhof van de Hervormde Kerk Wijnjeterp in de sneeuw

Een besneeuwd kerkhof

Geplaatst op door

Het meest noordelijke punt van ons ritje door de sneeuw in Fryslân werd het kerkhof rond de groene toren van It Heechsân (kaart OpenStreetMap). Ik heb daar in het verleden wel eens vaker wat over verteld. Deze keer gaf de sneeuw de begraafplaats een heel ander aanzien …

de besneeuwde begraafplaats met de Groene toren in Eastermar-Heechsân

Het is hier wel vaker gezegd, ik houd ervan om zo nu en dan eens over een oude begraafplaats te struinen. Er hangt vaak een bijzonder sfeertje. Nu er een laagje sneeuw lag, was dat helemaal het geval. De sneeuw liet het tussen de deels witte grafstenen met de zwarte randjes nog stiller zijn dan normaal …

op de besneeuwde begraafplaats met de Groene toren in Eastermar-Heechsân
op de besneeuwde begraafplaats met de Groene toren in Eastermar-Heechsân
op de besneeuwde begraafplaats met de Groene toren in Eastermar-Heechsân
een bloemetje op de besneeuwde begraafplaats met de Groene toren in Eastermar-Heechsân
op de besneeuwde begraafplaats met de Groene toren in Eastermar-Heechsân
op de besneeuwde begraafplaats met de Groene toren in Eastermar-Heechsân
op de besneeuwde begraafplaats met de Groene toren in Eastermar-Heechsân
op de besneeuwde begraafplaats met de Groene toren in Eastermar-Heechsân

De scheefste toren

Geplaatst op door

De maquette die hier gisteren te zien was, is een model van de Johannestoren bij Miedum, een buurtschap ten noorden van Leeuwarden. De zadeldaktoren is gebouwd in de 14e of 15e eeuw en staat op een terp. Het kerkschip werd in 1834 gesloopt vanwege vergaande bouwvalligheid …

de scheve kerktoren van Miedum

De achterover hellende toren is in de 19e-eeuw ommetseld met een bakstenen schil en werd in 1956 gerestaureerd. Daarbij werd de fundering verstevigd, waardoor de toren niet verder weg kon zakken. In de toren hingen ooit twee klokken, die in de Tweede Wereldoorlog allebei door de Duitsers zijn meegenomen. Eén van de klokken bleef gespaard en hangt nu in de toren van het buurdorp Gytsjerk. In Miedum werd een kleinere stormklok opgehangen …

de scheve toren van Miedum
oude grafstenen links en een modern grafmonument rechts
schaduwen op de oude toren
nogmaals een oud en een nieuw grafmonument naast de toren

De Johannestoren staat 4,72 graden (hellingshoek) uit het lood. De 14 meter hoge toren helt ruim een meter over en is de scheefste toren van Nederland. De Johannestoren van Miedum is zelfs schever dan de toren van Pisa. Sinds de voltooiing van die restauratie in 2001 is de helling van de toren van Pisa ongeveer 3,99 graden …

oude grafstenen achter de toren dekken de grafkelder van boer Johan Jellema
de bovenkant van de scheve toren

De toren is een rijksmonument.

Op de begraafplaats – epiloog

Geplaatst op door

Voor wie na het logje van gisteren denkt, dat het alleen maar kommer en kwel is op de kleine begraafplaats op de terp bij Nes, zo erg is het nu ook weer niet …

Er liggen ook nog genoeg mooie, goed onderhouden graven van ruim 100 jaar oud, zoals o.a. het onderstaande rijtje van de dynastie van de Bottema’s uit Aldeboarn …

Ik was intussen terug gescharreld naar de ingang van de begraafplaats. Daar staat een bankje dat uitzicht biedt over de begraafplaats. Ik was blij dat ik weer even kon zitten. De toch niet zo erg hoge terp, had me meer kracht gekost, dan ik vooraf had ingeschat. Vanaf het bankje ging mijn blik automatisch naar de grote steen, die onder een glazen plaat naast het pad ligt…

Het blijkt te gaan om de laatste brokstukken van de grafsteen van Reyner van der Elburg, die het klooster dat hier tot het begin van de 17e eeuw heeft gestaan, bestuurde van 1526 tot 1546. Gelukkig staat er een bordje met tekst en uitleg naast de brok steen, want de glasplaat boven de steen is zo vies en vuil, dat er van de steen niets te zien is. Ik zou de beheerder van de begraafplaats daarom willen adviseren om het goede voorbeeld m.b.t onderhoud te geven door die glasplaat regelmatig even schoon te maken …

Terwijl Jetske nog wat rond scharrelde tussen de grafstenen, bleef ik op het bankje zitten om kracht te verzamelen voor de kuier naar de auto. En dat was nodig ook, zou later blijken. Nadat Jetske korte tijd later bij me was komen zitten, hebben we nog wat zitten praten over de begraafplaats. Maar uiteindelijk kwam toch het moment om terug te lopen naar de auto. De eerste 50 m tot voorbij het hek ging dat nog wel, maar daarna was het plotseling helemaal op. Ineens had ik aan mijn stok niet meer genoeg en had ik de steun van mijn fotomaatje aan de linkerzijde even hard nodig. Gelukkig stond de auto niet ver weg. Nogmaals dankjewel voor je steun weer, Jetske …

Intussen gaat het alweer een stuk beter, ik ben deze week zelfs al even aan de wandel geweest in de Deelen. Weliswaar maar een klein stukje, maar dat ging prima. Prettig weekend!

Een nachtelijk rondje

Geplaatst op door

Na een heldere dag volgde op die mooie woensdag ook nog een heldere avond. Daarom ben ik ’s avonds nog eens terug gereden naar It Heechsân om nog een nachtelijke rondje om de toren en het omringende kerkhof te maken. En zo begon ik niet eens zo gek lang voor middernacht aan een laatste rondje om de toren …


Niet echt natuurlijk, want het gemiddelde kerkhof is na zonsondergang niet toegankelijk. Maar om de grijze dagen door te komen, heb ik met wat fotobewerking geprobeerd om de suggestie van een middernachtelijk rondje om de kerk te creëren …

Van de kerk naar de kroeg

Geplaatst op door

We nemen afscheid van de Redbadtsjerke in Jorwert met hier en daar een laatste blik op het kerkhof. In de noordwestelijke hoek ligt een aantal ‘bewapende’ grafstenen. Heraldiek en genealogie zijn takken van sport waar ik geen verstand van heb. Ik laat het dus bij het bekijken van deze grafstenen. Als je naar de eerste foto kijkt, kun je trouwens ook mooi zien, dat we hier ruim boven straatniveau staan. Kerk en kerkhof bevinden zich op het hoogste punt van de terp op ca. 4,2 m boven NAP …

Aan de andere kant van de kerk staat een rijtje grafstenen mooi schuin achterover in het gelid. Daarmee komen we langzamerhand ook aan het eind van de rondgang over het kerkhof van de Redbadtsjerke in Jorwert …

Terwijl ik koos voor het trappetje aan de kant van de Maliebaan (Ja echt, die hebben ze hier ook: Google Maps), had Jetske een andere route gekozen. Ze wachtte me aan het eind van het pad op om me, plotseling van achter heg tevoorschijn komend, te fotograferen. Maar dat zat haar niet glad, want mijn camera stond als altijd ook op scherp …

Teruglopend naar de auto kwamen we opnieuw langs ‘het Wapen van Baarderadeel’. Net als de deur van de kerk zat ook de deur van de kroeg op slot. Verder dan het beeld ‘de Foardrager’, dat daar op een bijzondere sokkel voor de deur staat, kwamen we niet. Het is een kunstwerk ter herinnering aan het 50-jarig bestaan van het ‘Iepenloftspul Jorwert’. Op de sokkel zijn tegels aangebracht met daarop teksten en tekeningen over het dorp Jorwert en haar bewoners van jong tot oud …

Jorwert was in Fryslân al vele jaren een begrip vanwege de opvoering van het jaarlijkse Iepenlofspul, dat altijd van hoge kwaliteit is. Eind 1996 kreeg Jorwert ook landelijk bekendheid door het boek ‘Hoe God verdween uit Jorwerd’ van Geert Mak. Ter herinnering daaraan hangt er een plaquette aan de gevel van ‘het Wapen van Baarderadeel’…


Dit is een mooi punt om deze serie over de toren van Eagum en de kerken van Boazum en Jorwert te beëindigen. Als jullie er niet minder van genoten hebben dan ik, dan sluit ik niet uit dat er nog eens een vervolg komt, waarin een aantal andere kerken en/of dorpen centraal staan.