De Blauwe steen

Nadat de afgelopen week natuurfoto’s hier centraal stonden, is het nu weer tijd voor wat anders. Het is dit jaar 350 jaar geleden dat de jonge Republiek der Nederlanden in het rampjaar 1672 van drie kanten werd aangevallen door de Engelsen, de Fransen en de bisdommen van Münster en Keulen. In Drachten en omgeving was daar weinig van te merken, toch zijn er ook hier een paar herinneringen aan die tijd te vinden.

Al sinds mensenheugenis ligt er in de berm van de Aldegeasterdyk tussen Oudega en Nijega een zwerfsteen (Google Maps). ‘De Blauwe stien’ valt niet op door zijn formaat, maar vooral door de diepe krassen en inkervingen die in alle richtingen in de steen zitten en door de wat afwijkende kleur van de steen …


Er gaan een paar legendes rond over ‘de Blauwe stien‘. Volgens sommigen zou het te maken kunnen hebben met heidense riten die zich eeuwen eerder afgespeeld zouden hebben op de plek waar nu in Oudega de Sint Agathakerk staat. Ook werd beweerd dat de krassen in de steen ‘merkteekens waren die geplaatst waren door dienaaren van zon- en maanvereering’. Bijzonder is dat ‘de Blauwe stien’ al op een kaart in de Schotanus Atlas uit1664 staat ingetekend ten noordoosten van Oldegae

Volgens een ander verhaal deden troepen van Bernhard von Galen – de bisschop van Münster, beter bekend als Bommen Berend – op 26 juli 1672 via de Suderheide uitvallen richting Drachten. Het hoofdleger van Bommen Berend trok richting Suameer, maar stuitte daar op de legers van generaal Van Aylva en trok zich terug. Vanaf het hoofdleger scheidden zich groepen plunderaars af richting west en oost …


Bij Nijega ging een gedeelte naar het westen over de afsplitsing van de Hogeweg naar Oudega. Oudega was als residentie van de grietman interessanter om te plunderen dan het armlastige Drachten. De inwoners van Oudega hadden onder leiding van grietman Haersma van Oudega ter hoogte van ‘de Blauwe Stien’ de weg doorgraven. Doordat de vele regen van die zomer de omliggende landerijen zo doordrenkt had met water, was er voor de Munsterse plunderaars geen doorkomen aan. Volgens de legende waren de troepen zo verbolgen over hun verlies dat zij hun woede en frustratie koelden op ‘de Blauwe Steen. Vandaar de krassen in de steen …

Of was het maar gewoon een grenspaal, een markeringsplek om de dorpsgrenzen aan te geven tussen Oudega en Nijega? Dit laatste lijkt het geval te zijn. Onderzoek heeft in 1987 uitgewezen dat de krassen in de steen ‘gewone’ gletsjerkrassen zijn. Hoe diep die sporen ook zijn, sporen van menselijke bewerking met zwaarden, beitels of wat dan ook zijn niet op de steen aangetroffen …


  • dit verhaal krijgt morgen nog een staartje

De boekensilo van It Utein

Tijdens een van mijn ritjes in de omgeving van Oudega heb ik ook de buurtschap It Utein rond half september weer eens in de route opgenomen …


Daar staat al een aantal jaren een boekensilo. Ik had er al eens wat foto’s van gemaakt, maar dat was in het vroege voorjaar, toen zag het er een stuk minder aantrekkelijk uit …

Behalve de Boekensilo waar je boeken kunt ‘lenen, ruilen, brengen en/of meenemen’ staan er nu ook een paar zitjes en een stalletje met verse biogroenten …


In groenten had ik op dat moment nog geen zin, maar er stonden ook een paar appel- en perenboompjes rond de silo. Ik had wel zin in een lekkere sappige peer …

  • wordt vervolgd

Grazers langs de Geasten

Een groepje koeien stond vredig te herkauwen in een weiland aan het eind van de doodlopende weg de Geasten (Google Maps) onder Oudega…


Het onderstaande duo, hierboven nog verborgen in de kleine kudde, wist me te verleiden tot het maken van een kleine serie dubbelportretten met een vleugje tegenlicht …

Best kans dat ze hier nu voor het laatst grazen, want dat wordt lastig in het nieuwe meer op een diepte van 2.50 m. En zeekoeien zullen hier wel niet gedijen …

Een nieuw meer

Het laatste stukje ‘oude natuur’ dat aan weerszijden van de Geasten ingeklemd ligt tussen grazige groene weilanden wordt straks opgenomen in een nieuw meer. Op dit punt verdwijnt de weg binnen twee jaar geleidelijk onder water, dat is althans de bedoeling …


Terwijl ik stond te fotograferen, kwam er net een blauwe reiger het beeld in stappen. Een cadeautje tijdens een dienstreis, zal ik maar zeggen …

Ik vervolgde mijn ritje naar het eind van de doodlopende weg. Daar staat opnieuw een informatiepaneel. Hier ligt de grond nu op 90 cm onder NAP. Het nieuwe meer krijgt hier straks een diepte van 2.50 m. Dat betekent dat ik hier over een jaar of twee echt koppie onder zal staan. Ik zie het er niet van komen …

Het meer moet ca. 800 meter lang en 500 breed worden. Daarvoor moet er zo’n 680.000 ton grond verzet worden. Met vrachtwagens zouden er naar schatting 23.000 bewegingen nodig zijn. Dat laatste zagen ze in het pittoreske Oudega met zijn Sint-Agathakerk uit de 12e eeuw niet zo zitten. Daarom is ervoor gekozen de klus te klaren met 600 scheepsladingen van schepen van 85 meter. …

Het meer moet uiteindelijk een oppervlakte van 50 hectare krijgen. Het nieuwe meer is echt bestemd voor de recreatievaart. Grote vrachtschepen en tankers van en naar de Drachtster industriehaven blijven via de Hooidammen en de Hooidamsloot varen. Daarnaast biedt het nieuwe meer extra opvangcapaciteit in tijden van zware regenbuien.

Waterliefde zit er voor de meeste mensen hier diep in, daar zal het nieuwe meer ook geen verandering in brengen. Alleen dat schelpenpad …, daar zal een andere plek voor gezocht moeten worden …

Aldegea oan it wetter

Onlangs liet ik al wat zien van de werkzaamheden rond de haven van Oudega. Vandaag neem ik jullie mee naar de Geasten, een doodlopend landweggetje ten zuiden van Oudega (Google Maps). Ik was er al jarenlang niet meer geweest, maar ik had er ook niets te zoeken …


Dat zou over een paar jaar best eens anders kunnen zijn, want ook rond de Geasten zijn grootschalige werken gaande. Daarom werd het nu toch wel tijd werd om er weer eens een kijkje te nemen. Het kon nu tenslotte nog …

Waar de weg een ruime bocht maakt, staat een groot bord van het waterschap dat wijst op de verbetering van de waterkering iets verderop. Die klus is intussen bijna geklaard. Naast het grote bord staat een bankje met daarnaast een klein bordje met een Friestalig gedicht. Ik heb er maar even een vrije vertaling mijnerzijds bij gezet …

Een stukje verderop wordt het weidelandschap doorsneden door een oude waterloop, de Zetsloot. Dit was van oudsher één van de vaarwegen die Oudega toegang gaf tot open water. Deze sloot verloor zijn functie na de inpoldering van de Eastersanning in 1921 …

Wat nog rest is dit mooie litteken te midden van de omringende weilanden … nog wel …

  • wordt vervolgd

De Jeugdsoos Oudega

In mijn werkzame leven ben ik vooral actief geweest in het jeugd- en jongerenwerk. Eerst op vrijwillige basis, sinds 1985 beroepsmatig als sociaal-cultureel werker. Mijn belangrijkste taak was het ondersteunen van vrijwilligers(organisaties) die activiteiten organiseerden voor kinderen, tieners en jongeren in een aantal dorpen rond Drachten …

Eén van de organisaties waarmee ik vanaf het begin contact had, was de Jeugdsoos Oudega. Bij gebrek aan een eigen accommodatie organiseerden zij op maandelijkse basis – nu eens hier, dan weer daar – een activiteit op een middag of avond voor de Oudegaster jeugd. Omstreeks 1990 vroegen zij om ondersteuning bij het krijgen van een eigen onderkomen. Daartoe heb ik eerst met een collega opbouwwerker gewerkt aan de bestuurlijke versterking van de club met een aantal doorgewinterde volwassenen in het dorp …

Een lang subsidie- en bouwtraject resulteerde enkele jaren later in de oplevering van de Jeugdsoos Oudega op een mooi plekje aan de haven van Oudega. Ook de peuterspeelzaal vond er onderdak, maar dat bleek al snel niet een erg goeie combinatie, zodat daar al snel weer afscheid van genomen werd. In de jaren daarna heb ik tot 1998 met veel plezier gewerkt met bestuur en activiteitencommissie van de soos …

Na mijn vertrek uit het sociaal-cultureel werk raakte ik het zicht op het gebeuren rond de jeugdsoos kwijt. Wat ik wel weet, is dat het pand na verloop van tijd een kleurtje kreeg. Uiteindelijk is het geheel helaas in de versukkeling geraakt, waarschijnlijk als gevolg van bestuurlijke malaise en een gebrek aan vrijwilligers en/of beroepsmatige ondersteuning. De jeugdsoos schijnt tegenwoordig haar activiteiten in het nieuwe multifunctioneel centrum van het dorp te organiseren …

Op de wal bij de vernieuwde haven is het sinds de sloop van de jeugdsoos rustig, daar wordt gewacht op nieuw vertier. Maar zo ver is het nog niet. Behalve dat het nieuwe appartementencomplex nog gebouwd moet worden, staan er meer grootschalig werkzaamheden op stapel rond Oudega …

  • wordt vervolgd

Nieuwe hoop bij de haven

Het was toch wel een strak plan om in de bouwvakvakantie even naar Oudega (Google Maps) te rijden, zodat ik nog even wat foto’s van het vertrouwde gebouwtje bij haven kon maken. Toen ik er een paar weken later weer langs reed, lag er al geen steen meer op de andere …

Nadat eerder de massieve, oude zuivelfabriek op het terrein al was gesloopt, was nu ook het veel jongere en kleinere pandje aan de haven met de grond gelijk gemaakt. Het gebouwtje waar ik nog een steentje aan had bijgedragen, was voorgoed verdwenen. Met behulp van een grote rupskraan en een paar vrachtauto’s werden de laatste restanten afgevoerd …

Op een groot bord werd de bouw van het appartementencomplex ‘de Nije Hoop’ – genoemd naar de pas afgebroken zuivelfabriek ‘de Hoop’ uit begin vorige eeuw – op de vrijkomende ruimte aangekondigd. Dat lijkt me straks helemaal geen verkeerd plekje met uitzicht over de haven en de nieuwe recreatieplassen erachter. Maar het komt wat te vroeg voor ons, we willen ons tuintje nog niet missen …

  • wordt vervolgd