15 Drachtster Stroffelstiennen

Ieder jaar wordt in ons land op de laatste zondag van januari stilgestaan bij de slachtoffers van de Holocaust. De Nationale Holocaust Herdenking (voorheen de Auschwitzherdenking) vindt jaarlijks plaats in Amsterdam. De herdenking bestaat uit een stille tocht vanuit het Amsterdamse Stadhuis naar het Auschwitzmonument in het Wertheimpark.

Op 27 januari 2020 is het 75 jaar geleden dat concentratie- en vernietigingskamp Auschwitz, hét internationale symbool van de Holocaust, werd bevrijd. Dit alles was voor mij reden om vandaag stil te staan bij de Joden die vanuit Drachten zijn weggevoerd en vermoord. Daarbij heb ik de Drachtster Stroffelstiennen als uitgangspunt genomen …

Stolpersteine (Struikelstenen, Stroffelstiennen), zijn een idee en ontwerp van de Duitse kunstenaar Gunter Demnig, om alle vermoorde Joodse slachtoffers te herdenken en te voorkomen dat ze worden vergeten. In elke steen zijn de naam,  het geboortejaar, de datum en het kamp van overlijden van een door de nazi’s vermoorde Joodse medeburger gegraveerd. De stenen liggen in voetpad of trottoir voor de toenmalige woningen van de slachtoffers.

Drachten had ten tijde van de Tweede Wereldoorlog maar een kleine Joodse gemeenschap. Van de vier Joodse gezinnen, die tijdens de oorlog in Drachten woonden, zijn alle vijftien gezinsleden op transport gesteld en vergast in een vernietigingskamp. Van drie families zijn er geen nabestaanden meer. Er is maar één klein Joods meisje, dat de oorlog heeft overleefd en zij is nog in leven: Hennie Zilverberg. Hennie is de kleindochter van Hinderika Zilverberg-Mozes en is tijdens de oorlog in Drachten en Kollumerzwaag ondergedoken geweest.

Vrijdagochtend heb ik een rondje door het centrum gemaakt om wat foto’s te maken van de 15 Stroffelstiennen die Drachten telt. Beter Wonen is het meest authentieke stukje Drachten en verkeert als enige van de 4 adressen nog in dezelfde staat als in de Tweede Wereldoorlog. Daarom heb ik alleen van deze straat een omgevingsfoto toegevoegd (zie boven) …

Beter Wonen 19

hier woonden:

Hinderika Zilverberg-Mozes
Geboren 18 januari 1890
Gedeporteerd 1943 uit Westerbork
Vermoord op 30 april 1943 in Sobibor

Anna Zilverberg
Geboren 5 maart 1921
Gedeporteerd 1942 uit Westerbork
Vermoord op 23 november 1942 in Auschwitz

Sara Zilverberg
Geboren 19 november 1926
Gedeporteerd 1942 uit Westerbork
Vermoord op 23 november 1942 in Auschwitz

—–

Stationsweg 113a

hier woonden:

Mozes Turksma
Geboren 26 juli 1885 te Smallingerland
Gedeporteerd uit Westerbork in 1942
Vermoord op 3 september 1942 in Auschwitz

Betje Turksma – Benninga
Geboren 8 januari 1885 te Eenrum
Gedeporteerd uit Westerbork in 1943
Vermoord op 14 mei 1943 in Sobibor

Dora Jacoba Turksma
Geboren 20 april 1921 te Smallingerland
Gedeporteerd uit Westerbork in 1942
Vermoord op 23 november 1942 in Auschwitz

—–

Kerkstraat 3

hier woonden:

Jacob Turksma
Geboren 9 april 1888 in Smallingerland
Gedeporteerd uit Westerbork in 1943
Vermoord op 14 mei 1943 in Sobibor

Rosette Turksma – Benninga
Geboren 18 augustus 1886 in Eenrum
Gedeporteerd uit Westerbork in 1943
Vermoord op 14 mei 1943 in Sobibor

Betsie Mok – Turksma
Geboren 11 september 1923 in Smallingerland
Gedeporteerd uit Westerbork in 1943
Vermoord op 9 juli 1943 in Sobibor

David Julius Turksma
Geboren 19 mei 1925 te Smallingerland
Gedeporteerd uit Westerbork in 1942
Vermoord op 28 februari 1943 in Auschwitz

Simon Turksma
Geboren 12 februari 1927 te Smallingerland
Gedeporteerd uit Westerbork in 1943
Vermoord op 14 mei 1943 in Sobibor

—–

Noordkade 106b

hier woonden:

Veronica Esje van Leer – Zwarts
Geboren 5 augustus 1900 te Raalte
Gedeporteerd uit Westerbork in 1942
Vermoord op 23 november 1942 in Auschwitz

Mozes van Leer
Geboren 20 augustus 1927 te Smallingerland
Gedeporteerd uit Westerbork in 1942
Vermoord op 28 februari 1942 in Auschwitz

Vrougje van Leer
Geboren 8 november 1928 te Smallingerland
Gedeporteerd uit Westerbork in 1942
Vermoord op 23 november 1942 in Auschwitz

Dina van Leer
Geboren 9 juni 1932 te Smallingerland
Gedeporteerd uit Westerbork in 1942
Vermoord op 23 november 1942 in Auschwitz

Dit mogen we nooit meer laten gebeuren! Laten we attent blijven, giftige monsters steken overal de kop op.

—–

Overige informatie en persoonlijke verhalen over de betreffende personen zijn te lezen op:

Stroffelstiennen voor 15 Joodse Drachtsters

Drie monniken onderweg

Enige tijd geleden liet ik hier al eens enkele foto’s zien van een paar van wilgentenen gemaakte baltsende kraanvogels, die bij De Veenhoop aan de rand de Kraanlânnen staan. Aan de Kleasterkampen bij Smalle Ee wijst een kleine wirwar van borden erop dat er ook hier wat te zien is …

Deels achter de boomwal verscholen ligt een wat hoger gelegen weiland. In het kader van het project WOODlandart is ook daar een fraai kunstwerk van wilgentenen verschenen. Op de oude kloosterheuvel staan sinds enige tijd drie van wilgentenen vervaardigde monniken die onderweg zijn. Net als de kraanvogels bij De Veenhoop zijn ook deze monniken bij Smalle Ee een verwijzing naar het verleden …

180628-1341x

In de 13e eeuw stond op deze zandrug een Benedictijner klooster. Door dit klooster werd Smalle Ee een belangrijke plaats waar veel kennis en bestuurservaring bijeen kwam. Zo was tot ongeveer 1600 onder andere het grietenijbestuur (het huidige gemeentebestuur) in Smalle Ee gevestigd. Dit verklaart ook de huidige gemeentenaam Smallingerland, die afgeleid is van Smalle Ee als bestuurscentrum.

180628-1336x

Toen in 1580 alle kloosters in Fryslân werden afgebroken, werd Smalle Ee een onbeduidend dorp. Niet veel later vestigde de grietman Van Haersma zich in Oudega. Zeven generaties Van Haersma hebben vervolgens vanuit Oudega de grietenij Smallingerland bestuurd. In de loop der tijd streefde het steeds verder groeiende Drachten Oudega voorbij. Uiteindelijk werd in 1831 het gemeentebestuur voorgoed verhuisd naar Drachten …

180628-1337x

De monniken zijn het project van De Wilgen, Smalle Ee en Buitenstvallaat. De Trije Mûntsen Underweis zijn ontworpen door beeldhouwer Jitze Sikkema en uitgevoerd met de hulp van vele enthousiaste dorpsgenoten en de kunstenaars Derk den Boer en Fokke Veurman gemaakt van lichte geschilde wilgentenen en donkerbruin gekleurde, ongeschilde wilgentenen die in de buurt zijn gekapt.

Een stijlvol bankje

Enkele minuten nadat ik een paar foto’s had gemaakt van de takkenzooi in de windmotor aan de Westersanning bij Oudega zag ik opnieuw een opvallend onderwerp opdoemen. In de berm van de Manjepetswei tussen Oudega en Earnewâld stond ineens een kleurrijk bankje …

171004-1104x

Dat herinnerde mij er ineens aan dat 2017 is uitgeroepen tot het ‘Stijljaar‘. Door heel Nederland wordt aandacht besteed aan het jubileum van De Stijl. Omdat er in de geschiedenis van De Stijl een prominente plaats is voor Drachten, had ik me begin dit jaar voorgenomen om daar in mijn weblog ook af en toe wat aandacht te besteden, maar dat is er vanwege mijn gezondheidsperikelen helaas niet van gekomen …

171004-1108x

Dit bankje heeft in opdracht van Doarpsbelang Aldegea in mei een kleurrijke make-over gekregen van cliënten van dagbesteding Tierelantuintje. Met de strakke lijnen en de herkenbare primaire kleuren van De Stijl brengt Oudega een mooie ode aan kunstenaar Theo van Doesburg die Drachten met zijn abstracte kunst internationaal op de kaart zette …

171004-1105x

Theo van Doesburg had zijn eerste grote opdracht in Drachten. In 1921 mocht hij de kleurschema’s ontwerpen voor zestien middenstandswoningen in de Torenstraat. In deze straat, die in de volksmond de ‘Papegaaienbuurt’ wordt genoemd, zijn die stijlkleuren nog steeds terug te zien. Museum Dr8888 heeft een van de woningen teruggebracht in de originele staat en geopend voor het publiek. Als ik eraan denk, zal ik in de resterende maanden van het jaar proberen hier nog eens wat van de Stijlelementen in Drachten te tonen …

171004-1106x

Zeg NEE tegen schaliegas!

Het zal de oplettende lezer allicht zijn opgevallen, dat er sinds enkele dagen een “Stop schaliegas” logo in de header van mijn weblog staat. Daar heb ik niet voor niets voor gekozen. Als het aan onze Minister van Economische Zaken Henk Kamp ligt, wordt er over niet al te lange tijd schaliegas gewonnen in ons land. Vorige week heeft hij onderzoek naar de winning ervan aangekondigd. Uit informatie die de minister vorige week aan de Tweede Kamer heeft gestuurd, blijkt dat o.a. vrijwel heel Oost-Fryslân in beeld als potentieel wingebied voor schaliegas. Eerder werd de Zuidoosthoek al aangemerkt als kansrijk. De nu toegevoegde Friese schaliegasgronden liggen in de gemeenten Smallingerland, Achtkarspelen en Tytsjerksteradiel. De minister baseert zich op onderzoek van TNO, dat in opdracht van EZ de mogelijke wingebieden voor schaliegas in kaart heeft gebracht …

140604-1202x

Dat plotseling ook de Friese Wouden op de schaliegaskaart staan ingetekend, valt het provinciebestuur rauw op het dak. Gedeputeerde Sietske Poepjes wist nog van niets en voelt zich door Kamp gepasseerd. “Merkwaardig dat deze informatie zomaar over de schutting wordt gegooid.” Al in een eerder stadium had Poepjes de minister laten weten dat Fryslân niets voelt voor schaliegaswinning. “Wij dragen al een behoorlijk steentje bij met de gas- en zoutwinning. Daar komt bij dat we nog te weinig kennis hebben over de effecten voor de volksgezondheid en het milieu …”

140604-1201x

Schaliegas is geen stap voorwaarts, het is een stap achteruit waarmee we misschien tijdelijk weer wat meer gas hebben, maar ook schaliegas raakt net als aardgas en aardolie een keer op. Deze fossiele brandstof kan grote lokale milieuvervuiling veroorzaken en schijnt door o.a. methaanlekkages nog belastender voor het klimaat te zijn dan steenkool. Bij de winningstechniek is er een reële kans op aardbevingen. Behalve bovengrondse schade aan gebouwen kunnen die aardbevingen ondergronds grote schade aanrichten, doordat chemicaliën die onder hoge druk in de aarde worden gespoten in het grondwater terechtkomen, met alle gevolgen van dien voor drinkwater, natuur en landbouw. Tegelijk is de voorraad klein, en de winning in Nederland niet of nauwelijks rendabel …

140604-1200x

Of het nu om schaliegas of welke andere fossiele brandstof gaat, het blijft allemaal korte termijndenken. Alleen het onderzoek naar schaliegas kost weer handen vol geld, geld dat beter gebruikt kan worden voor projecten die een alternatief voor fossiele brandstoffen vormen. Op verschillende plaatsen in de wereld is al aangetoond dat schaliegas grote nadelige gevolgen heeft. Misschien moesten we maar eens een voorbeeld nemen aan Duitsland waar het veel beter gaat met de energievoorziening dan in Nederland dankzij zonnepanelen, windenergie, enz.

Laten we met zijn allen tegengas geven aan Kamp. Dat kun je o.a. doen door op het linkje hieronder te klikken voor het ondertekenen van de

PETITIE TEGEN SCHALIEGAS VAN MILIEUDEFENSIE!

Grote ramp op kleine schaal

Jaap en Gerrie Meijer, die in een huis vlak buiten het Friese dorp Houtigehage wonen, zijn zwaar getroffen door de zware storm van vorige week maandag. Tot maandag stonden er veertig grote bomen langs de oprijlaan naar het huis, daarvan staan er na de storm nog maar twee overeind. Erf en tuin van de familie zijn veranderd in een slagveld dat zijn weerga niet kent. Het huis is alleen -kruip door, sluip door- te voet te bereiken, de telefoonlijn is dood en van het fijne gevoel van het wonen op het Friese platteland is niets meer over. De schade aan en het opruimen van de ongeveer 30 meter hoge bomen zal in de duizenden Euro’s lopen, want met een kettingzaag, een bijl en een kruiwagen begin je hier niets. De verzekering betaalt niet en de gemeente Smallingerland heeft nog niets van zich laten horen, want de bomen zijn particulier eigendom en liggen op particuliere grond …

Bij de aanblik van deze ravage springen de tranen je in de ogen, en dat is dan ook precies wat Jaap en Gerrie Meijer overkwam tijdens een interview met Omrop Fryslân TV. En daar kan ik me alles bij voorstellen … Sterkte!!

Skywatch Friday 248 – Skûtsjesilen

Vorige week zaterdag werd er op de Friese wateren rond Drachten (kaartje Google Maps) een zeilwedstrijd gehouden …

Last saturday there was a sailing contest on the lakes and canals around my hometown Drachten (Google Maps) …

130427-1224x

Het was niet zomaar een zeilwedstrijd, er werd gevaren met 17 skûtsjes die allemaal ongeveer 100 jaar oud zijn …

It wasn’t just a sailing contest, all the ships (17 in total) were about 100 years old ...

130427-1257x

Al deze skûtsjes zijn aan het begin van de vorige eeuw op vermaarde Drachtster scheepswerven gebouwd …

All those typical Frisian ships called “skûtsjes” were build in the beginning of the last century at shipyards in Drachten …

130427-1325x

Het was een koude en bewolkte dag …

It was a cold and cloudy day …

130427-1421x

Maar voor de zeilers stond er een lekkere bries …

But for the sailors there was a nice breeze …

130427-1442x

Het was mooi om deze oude schepen nu eindelijk eens dicht bij huis in actie te zien …

It was great to see those old ship in action so close to my home at last …

130427-1453x

Wil je meer Skywatch foto’s zien? Gewoon even op het logo klikken …
Wanna see more Skywatch photos? Just click the logo …

skywatch

Maak er een mooi weekend van!
Wishing you all a wonderful weekend!

 

Skûtsjes bomend en jagend op ’t Opeinder Kanaal

Nadat ik de skûtsjes ‘de Jonge Jasper’ en ‘de Twee Gebroeders’ vanaf het Paviljoen aan de oostkant van de Leijen de oversteek naar Opeinde had zien maken, ben ik met de auto naar het viaduct in de N31 over het Opeinde Kanaal gereden …

130427-1332x

Daar kwam ik mooi op tijd aan om ‘de Jonge Jasper’ weer op te vangen. Met gestreken mast naderden ze -voortgedreven op spierkracht- het viaduct over het Opeinder Kanaal …

130427-1334x

Daar sprong één van de bemanningsleden van boord om op de vaste wal een lijntje op te vangen …

130427-1335x

Terwijl de vaart erin bleef, sprongen er al snel nog drie bemanningsleden aan wal …

130427-1336x

Trekkend op de wal en bomend aan boord werd de tocht met vereende krachten voortgezet, op naar de drie vaste bruggen in Opeinde …

130427-1339x

En dan is goed te zien dat skûtsjesilen geen sport is voor watjes …

130427-1341x

Intussen kwam vanaf de Leijen het Drachtster skûtsje ‘de Twee Gebroeders’ dichterbij …

130427-1344x

Ook aan boord van ‘de Twee Gebroeders’ werd de mast gestreken …

130427-1351x

Nadat het viaduct was gepasseerd, sprong ook hier een deel van de bemanning aan wal …

130427-1403x

Kijk, zo hoort het … schipper Albert Visser Jzn. sprong ook zelf van boord, waarna hij een sprintje trok om de anderen in te halen …

130427-1404x

Nadat de schipper zich bij de anderen had gevoegd, kon de lijn strak worden getrokken …

130427-1405x

Het kon niet mooier, uitgerekend op dat moment kwam er een kennis van de schipper voorbij in de auto … even aanpikken …

130427-1409x

Gelukkig staat sportiviteit over het algemeen nog hoog in het vaandel van de skûtsjeschippers, het was dan ook niet meer dan een grapje …

130427-1410x

De auto reed verder, en ook ‘de Twee Gebroeders’ vervolgde de tocht op spierkracht tot voorbij Opeinde …

130427-1414x