Bij het Yeb Hettinga Museum

Tegenover de ingang van de begraafplaats vinden we het Yeb Hettinga Museum. Yeb Hettinga (1938-1999) verzamelde in zijn vrije tijd o.a. oude landbouwwerktuigen. Ook zocht hij samen met zijn dorpsgenoot Wietse Leistra, die in het bezit was van een metaaldetector naar oude voorwerpen. Na verloop van tijd had hij een ruime collectie aan munten en kledinghaakjes uit 1700 en allerlei andere voorwerpen …

In 1986 kocht Hettinga Camstra State, een sterk verwaarloosde, maar historische boerderij in Firdgum. In een deel van het pand richtte hij een mini-museum in. Later kocht hij het uit 1900 daterende schooltje in Firdgum, tegenwoordig is zijn verzameling daar te bezichtigen …

Het museum was helaas gesloten toen wij er waren. Maar dat wil niet zeggen dat we er voor niks naar toe gelopen waren. Op het terrein van het museum staat in het kader van Sense of Place ook een Zodenhuis. Dit Zodenhuis is in de periode 2012-2015 gebouwd in het kader van een samenwerkingsproject van het museum en de Rijksuniversiteit Groningen (RUG). Morgen kom ik daar op terug …

Onderweg naar het Zodenhuis liepen we weer enige vertraging op, omdat Jetske weer een beestje had gevonden. Ditmaal ging het om een kleine vos …

Ik heb me intussen niet verveeld hoor. We zijn er allebei al sinds 2006 aan gewend om ons eigen onderwerp uit te zoeken, wanneer de ander geconcentreerd bezig is. Dat vosje was mij te klein om het nog steeds grijze weerbeeld op te fleuren, ik koos voor de pompoenen …

Morgen gaan we het hebben over de geschiedenis van het Zodenhuis.

Bij ‘It Bleekerhûs’

Gisteren kwam Museum Dr8888 ter sprake, omdat het verdwenen gewaande beeld ‘Vader en moeder met slingerend kind’ daar tegenwoordig blijkt te staan. Het museum is sinds 1996 gevestigd in het voormalig minderbroedersklooster in het centrum van Drachten. Daar heb ik nog geen foto’s van in mijn archief. Waar ik wel foto’s van heb, is het gebouw waar het museum ooit is begonnen als oudheidskamer ‘It Bleekerhûs’. Vlak voordat ik vorige week dinsdag werd gebeld door de gemeente, was ik daar namelijk met Jetske geweest …

Het ‘Bleekerhûs’ is in 1806 gebouwd als dokterswoning voor dokter Hendrik Willem Bleeker, die het pand gebruikte als woon- en praktijkruimte. Bleeker schijnt een bijzonder mens te zijn geweest. Van 1904 tot 1944 oefende hij zijn praktijk uit en nog altijd gaan er verhalen over hem in omloop. Hij was niet alleen arts, maar naar verluidt was hij ook drankbestrijder, leraar aan de Rijkskweekschool en mede-oprichter en docent van de Volksuniversiteit …

De dokterswoning was ook het eerste onderkomen van oudheidskamer (later museum) ‘It Bleekerhûs’. Voor zover ik me kan herinneren, richtte de oudheidskamer zich in eerste instantie vooral op de turfwinning, die zo belangrijk is geweest voor het ontstaan van Drachten. Maar er kwam in ‘It Bleekerhûs’ ook geleidelijk meer aandacht voor het belang van de kunststromingen De Stijl en Dada voor Drachten …

Voor nieuw beleid en uitbreiding van de collectie kwam meer ruimte beschikbaar, toen de oudheidskamer in 1979 naar het historische grietenij- en gemeentehuis aan de overkant van de straat kon verhuizen. Dat was ook het moment waarop de oudheidskamer ‘It Bleekerhûs’ werd omgedoopt tot ‘Streekmuseum Smallingerland’ …

In ‘It Bleekerhûs’ is tegenwoordig een tandartsenpraktijk gevestigd. Sinds de verhuizing van het museum naar het klooster in 1995, zat in het oude gemeentehuis (zie foto hierboven) grandcafé ‘Smelnehûs’, maar dat heeft vorig jaar de deuren helaas noodgedwongen moeten sluiten.

Gevonden: Ouders met kind

Vorige week zondag schreef ik onder de titel: ‘Gezocht: ouders met kind’ een logje over een beeld van Kees Verkade dat leek te zijn verdwenen uit het centrum van Drachten. Waar kon dat nou gebleven zijn …?

Het antwoord kwam sneller dan verwacht. Terwijl ik vorige week woensdag met Jetske op pad was, kreeg ik een telefoontje van een ambtenaar van de gemeente Smallingerland. Om te beginnen wist ze me gerust te stellen: het beeld stond niet ergens in een stoffig depot en het was ook niet verkocht.
Het beeld blijkt in het verleden verschillende keren ten prooi te zijn gevallen aan vandalisme. In opdracht van de gemeente werden vernielingen wel elke keer netjes hersteld door Verkade, maar uiteindelijk werd besloten om het beeld te verplaatsen naar een veiliger locatie. Die locatie werd gevonden in de binnentuin van Museum Dr8888.

De onderstaande foto van het messing beeld uit 1971, dat overigens voluit ‘Vader en moeder met slingerend kind’ heet, is afkomstig van Museum Dr8888

Met dank aan de gemeente Smallingerland en Museum Dr8888.

De vissersramp van 1883

Voor de kust van de tweelingdorpen Paesens-Moddergat en het wat westelijker gelegen vissersdorp Wierum zijn in de loop der eeuwen talloze schepen in nood gekomen of zelfs vergaan. De problemen waren meestal het gevolg van de vele ondiepten, sterke stromingen en van plaats veranderende zandplaten. De belangrijkste zandplaat was en is in dit opzicht ongetwijfeld de Engelsmanplaat. Oostelijk daarvan ligt een diep geul (het Friese Gat) waardoor de schepen naar de Noordzee voeren om te vissen op kabeljauw en schelvis. Bij thuiskomst lagen de schepen hier op de rede, omdat ze niet dichter bij de kust konden komen …

Paesens en Moddergat bezaten in de 19e eeuw een grote vloot zeilende vissersschepen. In de nacht van 5 op 6 maart 1883 voltrok zich tijdens een zware storm een vreselijk ramp voor de gemeenschap. De complete vloot van 22 aken en blazers was uitgevaren. 17 van de schepen zijn vergaan, 83 bemanningsleden bleven achter op zee …

De vissers van Paesens-Moddergat waren niet de enigen, die in die nacht omkwamen. Ook aan de Groningse en Hollandse kusten vergingen er vissersschepen. In die nacht verdronken in totaal 121 Nederlandse vissers, onder wie 27 uit Urk en negen uit Zoutkamp. Maar nergens was de klap zó groot. Het is nauwelijks voor te stellen hoe groot de gevolgen waren voor de vele vrouwen, kinderen en ouderen die achterbleven zonder inkomsten. Ter herdenking werd in 1958 dit monument op de zeedijk opgericht …

Tegenover het monument ligt aan de voet van de dijk het beschermde dorpsgezicht van Moddergat met centraal daarin Museum ’t Fiskershúske. Dit museum verzamelt en exposeert voorwerpen en zaken die betrekking hebben op de oude kustvisserij en het leven van de bewoners van ’t tweelingdorp Paesens-Moddergat …

Natuurlijk speelt de grote ramp van 1883 ook een belangrijke rol in Museum it Fiskershúske. Voor het luttele bedrag van € 5,00 kun je naar hartenlust rondkijken in de vijf huisjes van het museum. Het introductiefilmpje van het museum biedt alvast een snelle rondblik …

Jetske heeft voor haar blog over deze ramp een mooie foto het beeld “Fiskersfrou” gemaakt. Dit beeld van beeldhouwer Hans Jouta staat een stukje verderop aan de voet van de dijk. De “Fiskersfrou” is een eerbetoon aan de vrouwen van Paesens-Moddergat, die na de ramp van 1883 voor een zware taak stonden: de zorg voor de kinderen en rond zien te komen van een karig inkomen: “De zee heeft gegeven, heeft genomen”.

Bij de Bessenschuur

Onderweg van het strand naar huis kwamen we langs de monumentale ‘Bessenschuur‘. Naar verluidt is dit de enige originele cranberryschuur in Europa. Van oudsher is dit het middelpunt van de cranberryteelt op Terschelling …

170601-1601x

In 1845 spoelde er een vat met bessen aan op Terschelling. In de hoop dat er iets van waarde in zat, werd het vat door jutters meegenomen. Het vat werd omgekeerd in de duinen. Helaas …, er bleken enkel bessen uit Noord-Amerika in te zitten. De pitten ontkiemden en voelden zich thuis in de Terschellinger zandbodem. Al snel was er geen houden meer aan. De cranberrystruik verspreidde zich over heel Terschelling. Daarvoor was deze cranberrysoort alleen bekend in Noord-Amerika. Er zijn andere soorten cranberries inheems in Europa maar daarvan worden geen producten op grote schaal gemaakt. Tegenwoordig komen er allerlei cranberry-producten uit Terschelling zoals cranberryjam, -compote en -thee …

170601-1556x

We zaten nog maar net op het terras, of de beide dames bogen zich verlekkerd over de menukaart …

170601-1557x

Toen het lekkers enige tijd later op was, hebben Jetske en ik onze camera’s nog even aan het werk gezet terwijl we een rondje door de museumtuin van ‘de Bessenschuur’ maakten …

170601-1608x

Er stonden diverse machines en apparaten opgesteld, die voor de cranberry-oogst en -verwerking werden gebruikt, zoals een plukmachine, een kneusmachine, een destilleerketel, een kurkmachine en bliksluitmachine …

170601-1626x

Achter in de tuin stond een aantal informatiepanelen over alles wat met de cranberryteelt te maken heeft …

170601-1618x

Op één van de panelen werd het verhaal over het ontstaan van de cranberryteelt uit de doeken gedaan in de vorm van een stripverhaal dat ook op internet te zien is: het cranberryverhaal

170601-1619x

Een vroege voorjaarsdag

Op deze vroege eerste voorjaarsdag heb ik vanmiddag een tijdlang lekker in de tuin gezeten. In de zon en uit de wind was het goed te doen. Aan fotograferen had ik vandaag eens geen zin, en omdat de lopende serie voor mijn gevoel niet echt bij deze fraaie zondag past, heb ik een beter passend plaatje uit het archief gezocht …

150225-1306x

Anderhalve week geleden ben ik – met dank aan Klaske de Jong – op de valreep nog even naar de expositie van de Friese kunstschilder Gerrit Benner (1897-1981) in Museum Belvédère in Oranjewoud geweest. Dit doek uit 1970 getiteld “Landschap” straalt voor mijn gevoel de vrolijkheid van deze zonnige voorjaarsdag wel uit.

Op een grijze voorjaarsdag zal ik nog wel eens een greep in het archief doen om nog wat foto’s van Museum Belvédère en van werk van Gerrit Benner te tonen.

Rust en ruimte rond Firdgum

Als je op zoek bent naar rust en ruimte, dan moet je toch eens een ritje maken over de klei langs de Friese of Groningse Waddenkust. Graanvelden en akkers met andere gewassen rijgen zich tot in de verste verte aaneen aan de voet van de zeedijk. Hier en daar worden de lange rechte lijnen onderbroken door een boerderij of een dorpje aan de horizon …

140805-1252x

Helemaal in het noordwesten van Fryslân ligt het terpdorpje Firdgum (kaartje Google Maps). Wel even snelheid minderen als je Firdgum nadert, want met naar schatting 29 woningen en pakweg 62 inwoners is het slechts een vlekje op de kaart waar je doorheen bent, voordat je het goed en wel in de gaten hebt …

140805-1250x

De belangrijkste blikvanger van Firdgum is de toren, die aan de rand van het dorpje staat. Tot 1794 stond er een uit de 13e eeuw daterende hervormde kerk op de terp. De kerk werd in 1794 afgebroken, omdat hij te bouwvallig en te gevaarlijk werd om er nog diensten in te houden. De van kloostermoppen opgetrokken toren, waarin nog steeds een klok uit 1471 hangt, is blijven staan en rijst nog steeds als een baken op de deels afgegraven terp omhoog …

140805-1251x