“Op slot” – Badpaviljoen Hindeloopen

Onder die titel zendt Omrop Fryslân zondag 9 juni van 13:20 – 13-50 op NPO 2 (Nederlands ondertiteld) een documentaire uit over de teloorgang van het eens zo vermaarde Badpaviljoen Hindeloopen.

Bij het zien van de vooraankondiging van het programma herinnerde ik me dat ik daar een jaar of wat geleden eens een fotoserie had gemaakt. En toen begon het zoeken in mijn fotoarchief. Dat resulteerde na enige tijd in een positief resultaat. Op een zonnige dag in september 2012 hebben Aafje en ik tijdens een ritje langs het IJsselmeer een tussenstop gemaakt bij het toen al verloederde paviljoen …

Ten tijde van de bouw van het Badpaviljoen Hindeloopen in 1913 ontstond er grote onrust in Hindeloopen. Hoe zou het na de komst van zo’n mondain paviljoen komen met de rust in het kleine vissersstadje …? Dat zou toch wel erg veel luidruchtig volk aantrekken …? Dat bleek allemaal nogal mee te vallen. Badpaviljoen Hindeloopen stond met zijn art nouveau elementen al snel bekend als “de Parel van de Zuiderzee”.

In de jaren 60 kochten de roemruchte gebroeders Verweij, de oprichters van de zeezender Veronica, het paviljoen. Dat bracht een ander publiek op de been. Plotseling was het Badpaviljoen ‘the place to be’ voor de jeugd. In de documentaire verhalen tieners van toen over concerten van bands als The Golden Earrings en Q65 in het paviljoen …

Vanaf de jaren 90 raakte het paviljoen in verval. De huidige eigenaar heeft het gebouw rond 2015 zeer provisorisch opgeknapt met schilderwerk aan de buitenkant en inwendige aanpassingen. Daarbij schijnen serieuze fouten gemaakt te zijn, zo is b.v. het originele antieke blikken plafond verwijderd. De eigenaar schijnt zich er niets van aan te trekken dat het Badpaviljoen een rijksmonument is. De gemeente heeft de eigenaar inmiddels meerdere dwangsommen opgelegd, maar ook daar schijnt de man zich niet druk om te maken.

In de documentaire van Omrop Fryslân is te zien, dat er nu een groot zwart metalen hek rondom het intussen geschilderde gebouw staat. Het strandje is intussen volledig weggespoeld. Het is een gruwel hoe hier een stukje lokaal cultureel erfgoed ten gronde gaat (zondagmiddag van 13:20 -13-50 op NPO 2)

P.S. Je kunt de documentaire natuurlijk ook bij ‘ús Omrop’ online bekijken: “Op slot – Badpaviljoen Hindeloopen”.

Een Wolseley op Reaklif

Het is tijd om tot een afronding te komen van de rit die Jetske en ik vorige week woensdag hebben gemaakt langs de kliffen in Gaasterland. Terwijl ik stond te genieten van het uitzicht over het IJsselmeer vanaf het 10 m hoge Reaklif (het Rode Klif), struinde Jetske met haar camera aan de voet van het klif bij het water rond. Toen ik me weer omdraaide naar de landzijde, stond daar ineens een prachtige auto in berm …

160622-1435x

Die schoonheid moest ik natuurlijk eens even rondom en van dichtbij bekijken, Jetske zou zich ongetwijfeld prima vermaken daar aan de waterkant. Dichterbij gekomen, bleek het om een Wolseley te gaan, een Brits merk waarvan ik eigenlijk alleen de naam maar ken …

160622-1436x

Omdat Sjoerd van bVision klassieke auto’s spaart voor zijn virtuele garage, heb ik hem de foto’s toegestuurd. Sjoerd was wel blij met deze aanwinst, ik ben benieuwd wat voor informatie hij over deze prachtige auto boven water weet te halen …

160622-1437x

Kort nadat ik mijn rondje om de Wolseley had voltooid, verscheen Jetske ook weer op de top van het klif. Samen liepen we naar het monument ter herinnering aan de Slag bij Warns. Onder het motto “Leaver dea as slaef” (Liever dood dan slaaf), de tekst die op een grote zwerfsteen staat, wordt hier jaarlijks herdacht dat de Friezen op 26 september 1345 graaf Willem IV van Holland en zijn kliek de Zuiderzee in dreven …

160622-1457x

Het verloop van die slag heb ik enkele jaren geleden elders op dit weblog al eens geschetst, Jetske heeft dat als Overijsselse met Fries bloed in de aderen vorige week ook op treffende wijze gedaan op haar weblog onder de titel “Het Rode Klif (Reaklif)” …

160622-1503x

Nadat we een tijdje bij het monument hadden rondgekeken en daar nog wat foto’s hadden gemaakt, liepen we terug naar de auto. Op dat moment zagen we ook de berijders van de Wolseley weer instappen. Met een motor die meteen draaide als een naaimachientje, zagen we hem in noordelijke richting verdwijnen …

160622-1454x

Met deze laatste tussenstop kwam er een eind aan onze rit door Gaasterland. Voor mij was het een heerlijk weerzien geweest, voor Jetske was het een zeer geslaagde kennismaking geweest met de kliffen aan de Friese westkust …

160622-1455x

Het kruithuisje

Bij het hoogwater-kanon van Blankenham staat aan de voet van de oude zeedijk een klein gebouwtje. Het is een in 1991 gebouwde replica van het originele kruithuisje, waarin in vroeger jaren het kruit voor het hoogwater-kanon werd bewaard …

160503-1406x

Het is een bakstenen gebouwtje dat met rode dakpannen is belegd. Het kruithuisje heeft een bijzondere bouwconstructie. Het houten zadeldak ligt min of meer los en in de muren zitten grote ronde gaten. Bij een eventuele explosie zou het dak omhoog vliegen en de lucht uit de gaten ontsnappen. Zo zou schade in de directe omgeving door rondvliegend puin kunnen worden voorkomen …

160503-1409x

Het kruithuisje is vrij toegankelijk voor bezoekers. Zodra de deur wordt geopend staat men in een klein portaaltje. Een tweede ruimte wordt afgeschermd door een gesloten glazen deur, daarachter bevindt zich een manshoge vitrine of een mini-museum …

160503-1412x

Achter die glazen deur bevinden zich stormlampen, een kruitvat, kruitzakjes en andere attributen die herinneren aan de overstroming van 1825. Het kruithuisje is een gemeentelijk monument …

160503-1413x

Het hoogwater-kanon

Gisteren schreef ik al kort iets over de dijkdoorbraken en overstromingen, die er in vroeger jaren met een zekere regelmaat plaatsvonden langs de Zuiderzeekust. Als getuige daarvan zijn er op diverse plaatsen langs de oude zeedijk tussen het huidige Overijssel en Flevoland nog altijd kleine en grotere waterpartijen te zien. Deze zogenaamde kolken zijn de overblijfselen van dijkdoorbraken. Aan de zuidkant van het voormalige Zuiderzeedorp Blankenham kwamen we dinsdag langs één van de grotere kolken …

160503-1424x

In 1776 en 1825 vonden twee grote overstromingen plaats, die grote vernielingen aanrichtten langs de kust van Overijssel en zuidwest Fryslân. In de winter van 1825 was er een combinatie van een noordwester storm, springtij en een hoge waterstand van rivieren en Zuiderzee. In de nacht van 3 op 4 februari kwam het water zo opzetten, dat het in Lemmer door verscheidene straten en stegen spoelde. ’s Avonds om zes uur waren mijn geboortedorp Echten en Oosterzee door het water helemaal van de buitenwereld afgesloten. Tussen Lemmer en Schoterzijl waren verscheidene doorbraken, waarvan men een gedeelte nu nog in het landschap kan terugvinden. De zeedijk bij Blankenham bezweek op zes plaatsen, zodat het veen- en moerasland bij Giethoorn en de Weerribben geheel blank kwam te staan. Boerderijen en huizen werden ondermijnd of stortten in, en bruggen en dammen spoelden weg …

160503-1426x

Om voor toekomstige rampen gewaarschuwd werden er tussen Vollenhove en Kuinre een aantal kanonnen geplaatst. De kanonnen werden bediend door leden van de dijkwacht. De kanonniers dienden bij dreigend hoog water de bevolking te waarschuwen, door eenmaal een schot af te vuren. Tweemaal betekende een dreigende dijkdoorbraak en driemaal betekende ‘wegwezen, want de dijk is doorgebroken’. In 1928 schoot de kanonnier van der Linde voor het laatst met dit kanon …

160503-1403x

Bij Blankenham werden twee kanonnen gestationeerd, één van die kanonnen staat nog steeds aan de Blokzijlerdijk. Het kanon, een zogenaamde twaalfponder van gietijzer, is in 1817 gegoten in de Lambert Sevart wapenfabriek in Luik. Het tweede kanon is door het Waterschap Vollenhove aan Museum Schokland geschonken …\

160503-1407x

Bron: De ramp van 1825

De kerk aan de kolk

Na ons bezoek aan de bollenvelden bij Bant zijn we via Luttelgeest, Blankenham en Baarlo deels over de oude Zuiderzeedijk terug gereden in de richting van de Weerribben. Die oude zeedijk vormt de grens tussen het oude en het nieuwe land, tussen Overijssel en Flevoland. Voordat de Noordoostpolder werd aangelegd, beukte de Zuiderzee hier regelmatig tegen de dijk, die het achterliggende land moest beschermen …

160503-1400x

Op diverse plaatsen zijn aan de noordoostelijke kant van de dijk kleine en grotere waterpartijen te zien. Deze zogenaamde kolken zijn de overblijfselen van dijkdoorbraken. Door het rond kolkende water zijn diepe gaten ontstaan, tot wel 10 meter diep. Bij het doorbreken van de dijk was de kracht van het water vaak zo groot, dat de dijk niet meer te dichten was. Om de kolk werd dan een nieuw stuk dijk aangelegd, vandaar ook dat de dijk voortdurend van links naar rechts door het land slingert. Wat nu nog resteert zijn vaak kleine, diepe poelen …

160503-1355x

Aan één van die kleinere kolken achter de dijk staat de uit 1892 daterende kerk van Blankenham. Daar hebben we even korte tussenstop gemaakt om wat foto’s te maken. Aan deze foto’s is goed te zien wat een een beetje zonlicht bij wisselend bewolkt weer kan doen …

160503-1358x

Op naar Laaksum

Nadat we weer wat op temperatuur waren gekomen, lieten we het Mirnser Klif achter ons, om onze zoektocht naar kruiend ijs aan de IJsselmeerkust in noordelijke richting voort te zetten …

120216-1218x

Na ongeveer vier kilometer kwamen we bij het haventje van Laaksum (kaartje Google Maps), waar de havenmeester -tijdelijk aangesteld als ijsmeester- ons al stond op te wachten op zijn uitkijkpost …

120216-1216x

Laaksum staat wel bekend als het kleinste vissersdorpje van Europa. Rond 1500 stond Laaksum al bekend vanwege visserij op bot op het Vrouwenzand, een ondiepte in de toenmalige Zuiderzee. Na de bouw van de Afsluitdijk zakte de visserij in Laaksum in. Er werd nog enige tijd op paling gevist, maar dat bleek niet rendabel. Bij de haven van Laaksum staat nog de Hang, het gebouwtje waar eertijds haringen werden gezouten en gerookt …

120216-1221x

De zoutloods werd op 25 juli 2008 verheven gemeentelijk monument. “Met de aanwijzing tot monument wordt eventuele sloop of andere verstoring van de zoutloods voorkomen en behoudt het de monumentale waarde,” stelde burgemeester Boekhoven van de gemeente Nijefurd indertijd. Vier jaar later staat het oude gebouwtje nog steeds op instorten …

120216-1258x

Maar daarvoor waren we hier niet naar toe gekomen, wij waren nog steeds op zoek naar kruiend ijs. Maar eens even kijken of er bij het zuidelijke havenhoofd iets van dien aard te zien is …

120216-1248x

In het haventje lijkt nog steeds een mooie gladde en harde ijsvloer te liggen, buitengaats ziet het er echter heel anders uit …

120216-1242x

Rond en voorbij het noordelijke havenhoofd leken zich de eerste kleine ijsbergjes te vormen …

120216-1231x

Ten zuiden van de haven begon al wat meer ijs opeen te schuiven langs de kust …

120216-1235x

Het is nog steeds niet waar we naar op zoek waren, maar we waren duidelijk op de goede weg, want hier lag toch al meer kruiend ijs van bij het Mirnser Klif. Op naar Stavoren!

 

Oudemirdumerklif (1)

Nadat we anderhalve week geleden een ritje door het noorden en noordoosten van de provincie hadden gemaakt, hebben we vorige week woensdag een tochtje gemaakt door Gaasterland in het zuidwesten van Fryslân. Het doel: de kliffen aan de Friese IJsselmeerkust …

100901-1232x

De eerste stop was aan De Dollen ten zuiden van Oudemirdum. Vanaf het parkeerkplaatsje vervolgen we de tocht te voet en wandelden we over het Minneminnespaad door de landerijen naar het Oudemirdumerklif

100901-1233x

Vanaf het ongeveer 6 meter hoge klif, waar een aantal bankjes en een kijker staan, heb je een prachtig uitzicht over het IJsselmeer. Vaak zijn hier grote groepen vogels te zien, die de zandplaten voor de kust gebruiken om te rusten en te fourageren. Vorige week was het er wat dat betreft erg rustig …

100901-1239x

De kliffen in Gaasterland zijn ontstaan, doordat de golven van de toenmalige Zuiderzee tegen de stuwwallen op de Friese kust beukten. Deze stuwwallen zijn zo’n 150.000 jaar geleden gevormd door ijsmassa’s die tijdens de voorlaatste ijstijd over het land schoven …

100901-1244x

Toen rond het jaar 1000 de Zuiderzee ontstond door erosie van grote veengebieden, rezen er op verschillende plaatsen rond de zee hoge kapen op. Deze kapen bestonden deels uit opgestuwd rivierzand, zoals bij Muiderberg en Huizen. In Gaasterland bestonden de kapen vooral uit hard keileem. Tijdens stormen werden er stukken van de kapen afgeslagen en onstonden steilranden: kliffen. Ieder jaar werden de kliffen verder naar achteren verschoven. Na afsluiting en gedeeltelijke inpoldering van de Zuiderzee raakten de kliffen in verval. Van de zandige kliffen bij Muiderberg en Huizen is weinig meer over, maar de keileemkliffen in Gaasterland zijn nog wel duidelijk te herkennen. Van onderaf is goed te zien hoe hoog het Oudemirdumerklif is …

100901-1243x

Aan de voet van het klif bloeien diverse min of meer bijzondere planten. Zo groeit er Engels gras, grasklokje, klein vogelpootje, zandblauwtje, knikkende distel en kamgras. Onderlangs het klif ligt het zogeheten Groene Strand waar nog een enkele zoutminnende plant halsstarrig stand schijnt te houden met behulp van de laatste zoutrestanten uit de Zuiderzeeperiode …

100901-1241x

Terug op de top van het klif zitten we eerste rang om de vlootschouw, die op het punt staat te beginnen, af te nemen …

100901-1247x

Wordt vervolgd …