De ene ramp is de andere niet

Als je bij de kerk van Wierum staat, dan kan het monument dat daar op de zeedijk staat je niet ontgaan. Het monument is in 1968 tot stand gekomen op initiatief van de vereniging Dorpsbelang Wierum en is gemaakt door G.J. de Weert …

“Hé, nog een monument voor die vissersramp zeker,” liet Jetske zich ontvallen toen we de trap beklommen. Boven aangekomen ontdekte ze echter dat de ene ramp de andere niet is. De grote ramp bij Paesens-Moddergat voltrok zich in de nacht van 5 op 6 maart 1883. Een vergelijkbare ramp deed zich hier ruim 10 jaar later voor met de vissersvloot van Wierum. Op 1 december 1893 voeren 17 vissersschepen uit, slechts 4 daarvan keerden teug. 22 Vissers, variërend van 19 tot 80 jaar, bleven die nacht op zee achter …

En de vrouwen dan …?

De vissersramp van 1883

Voor de kust van de tweelingdorpen Paesens-Moddergat en het wat westelijker gelegen vissersdorp Wierum zijn in de loop der eeuwen talloze schepen in nood gekomen of zelfs vergaan. De problemen waren meestal het gevolg van de vele ondiepten, sterke stromingen en van plaats veranderende zandplaten. De belangrijkste zandplaat was en is in dit opzicht ongetwijfeld de Engelsmanplaat. Oostelijk daarvan ligt een diep geul (het Friese Gat) waardoor de schepen naar de Noordzee voeren om te vissen op kabeljauw en schelvis. Bij thuiskomst lagen de schepen hier op de rede, omdat ze niet dichter bij de kust konden komen …

Paesens en Moddergat bezaten in de 19e eeuw een grote vloot zeilende vissersschepen. In de nacht van 5 op 6 maart 1883 voltrok zich tijdens een zware storm een vreselijk ramp voor de gemeenschap. De complete vloot van 22 aken en blazers was uitgevaren. 17 van de schepen zijn vergaan, 83 bemanningsleden bleven achter op zee …

De vissers van Paesens-Moddergat waren niet de enigen, die in die nacht omkwamen. Ook aan de Groningse en Hollandse kusten vergingen er vissersschepen. In die nacht verdronken in totaal 121 Nederlandse vissers, onder wie 27 uit Urk en negen uit Zoutkamp. Maar nergens was de klap zó groot. Het is nauwelijks voor te stellen hoe groot de gevolgen waren voor de vele vrouwen, kinderen en ouderen die achterbleven zonder inkomsten. Ter herdenking werd in 1958 dit monument op de zeedijk opgericht …

Tegenover het monument ligt aan de voet van de dijk het beschermde dorpsgezicht van Moddergat met centraal daarin Museum ’t Fiskershúske. Dit museum verzamelt en exposeert voorwerpen en zaken die betrekking hebben op de oude kustvisserij en het leven van de bewoners van ’t tweelingdorp Paesens-Moddergat …

Natuurlijk speelt de grote ramp van 1883 ook een belangrijke rol in Museum it Fiskershúske. Voor het luttele bedrag van € 5,00 kun je naar hartenlust rondkijken in de vijf huisjes van het museum. Het introductiefilmpje van het museum biedt alvast een snelle rondblik …

Jetske heeft voor haar blog over deze ramp een mooie foto het beeld “Fiskersfrou” gemaakt. Dit beeld van beeldhouwer Hans Jouta staat een stukje verderop aan de voet van de dijk. De “Fiskersfrou” is een eerbetoon aan de vrouwen van Paesens-Moddergat, die na de ramp van 1883 voor een zware taak stonden: de zorg voor de kinderen en rond zien te komen van een karig inkomen: “De zee heeft gegeven, heeft genomen”.

Vissersvrouw in de sneeuw

Nadat ik na afloop van mijn barre fotokuier langs de ijzige paaltjesrij aan het Wad weer tegen de zeedijk omhoog was geklauterd, liep ik over de kruin van de dijk in de richting van het monument ter herinnering aan de vissersramp van 1883





Terwijl ik daar over de trap afdaalde naar het tweelingdorp Paesens-Moddergat (kaartje Google Maps), viel mijn blik plotseling op het beeld van een moeder met kind, dat ik hier nog niet eerder had zien staan. Nu er sneeuw lag, kon ik het beeld gewoon niet missen …





Omdat dit stukje Wad bij Paesens-Moddergat een van mijn favoriete plekjes in Fryslân is, ben ik hier al vele malen geweest. Vanaf de dijk loop ik eigenlijk altijd meteen linksaf in de richting van de parkeerplaats, want meestal ben ik blij dat ik dan weer even in de auto kan zitten om mijn benen wat rust te geven.  Ditmaal moest ik eerst toch maar even een stukje naar rechts …





Het beeld “Fiskersfrou” van beeldhouwer Hans Jouta blijkt hier op 7 maart 2008 te zijn geplaatst op initiatief van dorpsbelang Paesens-Moddergat. De “Fiskersfrou” is een eerbetoon aan de vrouwen van Paesens-Moddergat, die na de ramp van 1883 voor een zware taak stonden: de zorg voor de kinderen en rond zien te komen van een karig inkomen …





Bij die ramp vergingen in de nacht van 5 op 6 maart 1883 17 van de 22 schepen tellende vissersvloot van Paesens-Moddergat met man en muis.  De dood van 83 dorpelingen sloeg diepe wonden in het vissersdorp. Op de laatste foto is op de achtergrond het grote monument ter herinnering aan de vissersramp te zien, dat hier in 1958 op de zeedijk werd geplaatst …





Morgen in “De lange witte winter”: heideschapen in besneeuwde duinen.