Tagarchief: monument

Een roestige vlinder

Geplaatst op door

“Hoe gaat het met u?” vroeg de neuroloog, nadat Aafje en ik afgelopen week in haar kantoor waren gaan zitten voor het jaarlijkse controle-gesprek. Geheel naar waarheid antwoordde ik: “Goed, want ik heb een uitstekende zomer achter de rug …”

We vertelden haar en de MS-verpleegkundige over de Joiny, waarmee ik sinds begin juni al fotograferend door de omgeving fladderde. “Ik kan het aan u zien,” zei ze, “u straalt”. Maar ik vertelde er ook bij, dat al die activiteit zo langzamerhand wel weer zijn tol begon te eisen. De altijd maar voortslepende vermoeidheid is al 22 jaar het grootste probleem dat de MS met zich meebrengt. Verder is vooral de loopafstand in de loop van dit jaar weer wat korter geworden. Ik begin als het ware wat roestig te worden nu de zomer voorbij is …

Over het enige nieuwe verschijnsel waar ik enige tijd geleden plotseling last van kreeg, had ik indertijd al contact gehad met de afd. neurologie. De neuroloog had er steeds geen verklaring voor. Maar een remedie was er waarschijnlijk ook niet tegen. In feite is er nog één middel waarvoor ik met mijn MS in aanmerking kan komen. Maar de kans is groot dat de bijwerkingen groter zijn dan de voordelen ervan. Het leek me beter om daar maar niet aan te beginnen. Ik doe het al 22 jaar met een minimum aan MS-medicatie en dat wil ik graag zo houden. Daar kon de neuroloog zich prima in vinden …

Nu we het koude(re) seizoen in gaan, zal ik mijn activiteiten weer moeten aanpassen. Met regelmatig een ritje op de Joiny is het eerst wel gedaan. Het is tijd om weer aan mijn conditie te gaan werken door virtuele ritjes te maken op de hometrainer. Hopelijk kan ik de spierkracht in mijn benen daarmee ook de komende winter weer wat op peil houden. Ook dat voornemen werd wel weer gewaardeerd …

Nadat alles aan de orde was geweest, konden we het gesprek naar tevredenheid afronden. Roestig of niet, ik kan weer een jaar met MS afvinken en we gaan volle goede moed het 23e jaar tegemoet. Zoekend naar een evenwicht tussen rust en activiteit probeer ik weer een koers uit te stippelen. We zien wel weer waar het schip strandt …

Fijne zondag allemaal.

Z1392 – codenaam SM-O

Geplaatst op door

Vandaag, 4 mei, is de Nationale Dodenherdenking in Nederland. Geen dag voor frivoliteiten, Daarom heb ik vandaag gekozen voor het verhaal van de inzittenden van één van de vele Wellington-bommenwerpers, die boven Fryslân zijn neergehaald in de Tweede Wereldoorlog. De afdaling naar de grafkelder met de mummies schuift door naar woensdag.

De avond viel vroeg op 3 februari 1943. Boven Engeland steeg een Wellington-bommenwerper op van RAF-basis Lindholme, zijn donkere romp haast onzichtbaar tegen de winterlucht. Aan boord: vijf jonge mannen, allen van Poolse afkomst, vliegend onder Britse vlag. Hun doel lag ver weg, boven Hamburg. Een stad die die nacht opnieuw het dreunen van motoren en het vallen van bommen zou horen. Het toestel, Z1392 met de codenaam SM-O, maakte deel uit van het 301ste Poolse Squadron – een eenheid gevormd door mannen die hun eigen land verloren hadden, maar niet hun wil om te vechten … 

Na de aanval keerden ze huiswaarts, over het donkere landschap van Noord-Nederland. Boven de Friese velden werd de stilte bruut doorbroken. Een Duitse nachtjager, gevlogen door Unteroffizier Alois Oost, vond zijn doel. Rond 21.37 uur werd de Wellington geraakt. Wat daarna volgde, duurde slechts minuten … 

Het toestel stortte neer tussen Drogeham en Oostermeer. Een enkeling was getuige geweest van wat zich daarboven had afgespeeld. Eén van hen beschrijft later dat het toestel als een weggeworpen fakkel over Drogeham zeilde, om vervolgens te pletter te slaan in een weiland aan de Boskwei (Bosweg), ten oosten van het Bergummermeer.

Vier van de vijf bemanningsleden kwamen om het leven: Eugeniusz Lesisz, Bronisław Kozłowski, Henryk Gzell en Antoni Kowalski. Slechts één man, Roman Seredyn, wist zich met zijn parachute te redden. Zijn vrijheid was van korte duur – al snel werd hij gevangengenomen en afgevoerd naar krijgsgevangenschap …  

De doden kregen aanvankelijk een rustplaats dichtbij de plek waar ze vielen, op de begraafplaats van It Heechsân (Hoogzand-Oostermeer). Bijna twintig jaar later, in 1962, werden zij overgebracht naar het Poolse ereveld in Breda, waar zij rusten tussen landgenoten die vochten voor de bevrijding van Nederland. Toch bleef hun verhaal hier verankerd … 

Bij de Groene Toren in It Heechsân staat een sobere zwarte steen. Geen groot monument, geen overweldigend eerbetoon — maar stil, vastberaden. De inscriptie is eenvoudig en krachtig:

‘Za waszą i naszą wolność’
Voor uw en onze vrijheid

Vier namen. Eén datum. En een herinnering die zich niet laat wegvagen uit het Friese landschap, waar lucht en aarde elkaar die avond voor altijd hebben geraakt …

Bron: https://www.europeremembers.com/

Een roze jasje in Wierum

Geplaatst op door

We hadden nog mooi de tijd om een bezoekje aan Wierum te brengen. Dat is er in de loop der jaren eigenlijk een beetje ingeslopen: vanuit Peazens eerst nog even naar Wierum, en dan pas braaf richting huis. Het was er rustig toen we het Tsjerkeplein opdraaiden. Alleen dat roze kinderjasje midden op het plein viel op, en niet zo’n beetje ook. Intrigerend, op z’n zachtst gezegd. Als het van een dorpskind was, zou het vast wel weer opduiken bij de rechtmatige eigenaar. Maar stel je voor dat het van een kleine toerist was… die zou het straks toch best fris kunnen krijgen. Je gaat er vanzelf allerlei scenario’s bij verzinnen …

er ligt een roze kinderjasje op it Tsjerkeplein

Terwijl ik achter Jetske aan liep richting de dijk, zag ik haar blauwe jack prachtig weerspiegeld in de ramen van de boerderij aan het Tsjerkeplein. Zo’n moment waarop je ineens denkt: wacht even! Ik kon nog net op tijd vragen of ze even wilde blijven staan voor een foto – wat meestal neerkomt op “nog één dan” – gevolgd door nog twee …

fotomaatje Jetske wordt in haar blauwe jack weerspiegeld in het raam van een oude boerderij
fotomaatje Jetske wordt in haar blauwe jack weerspiegeld in het raam van een oude boerderij

We passeerden de Mariatsjerke, met daarvoor het beeld van ‘De wjirmdolster’, die er zoals altijd onverstoorbaar bij staat. Daarna staken we de weg over om voor de derde keer die dag de dijk te beklimmen. Deze keer luxe: een trap in twee schuifjes. Halverwege wachtte het plateau met het Vissersmonument en de ankers – een plek waar je vanzelf even stil blijft staan – al is het maar om de benen even te laten rusten …

de Mariatsjerke in Wierum met daarvoor het beeld 'De wjirmdolster'
de dijk bij Wierum met het Vissersmonument
het Vissersmonument op de dijk bij Wierum
ankers als bekroning van het monument
de Mariatsjerke staat veilig achter de dijk

Morgen bekijken we de wereld hier vanaf de kruin van de dijk. Vandaag vond ik het wel mooi geweest — we moeten tenslotte ook iets overhouden om naar uit te kijken.

Bij de brug in de Peelrug

Geplaatst op door

Ik was al lang niet meer op de Peelrug (kaart OpenStreetMap) geweest, enige tijd geleden kwam ik er weer eens langs. Een kilometer ten oosten van de locatie waar ik 10 jaar geleden van begin tot eind de bouw van de Peelrugtunnel heb gevolgd, heb ik ditmaal wat foto’s gemaakt van de brug in de Peelrug bij Petersbrug …

de brug in de Peelrug bij Petersburg tussen Wijnjewoude en Donkerbroek

De eerste brug over de Opsterlandse Compagnonsvaart bij Petersburg werd geslagen in 1789 tijdens de periode van de veenexploitatie in deze streek. Nadat de Opsterlandse Compagnonsvaart was gegraven was er behoefte aan oversteekplaatsen …

de brug in de Peelrug bij Petersburg tussen Wijnjewoude en Donkerbroek
de brug in de Peelrug bij Petersburg tussen Wijnjewoude en Donkerbroek
de Opsterlandse Compagnonsvaart bij Petersburg

In de loop van de 19e eeuw zijn meerdere bruggen in de omgeving vernieuwd. Of en wanneer deze brug in de Peelrug is vervangen of vernieuwd, heb ik niet kunnen achterhalen. Wat ik wel weet, is dat dit gemeentelijk monument nog steeds volledig op handbediening werkt …

een detail van de brug in de Peelrug
een detail van de brug in de Peelrug
een detail van de brug in de Peelrug

De brug kan in principe dus 236 jaar oud zijn. In die tijd was het leven net wat kalmer en minder gehaast dan tegenwoordig. Bij de brug in de Peelrug gaat het echter nog ongeveer in hetzelfde tempo als in 1789. Kijk maar eens naar het openen en sluiten van de brug …

Toen de wind was gaan liggen

Geplaatst op door

Vorige week hadden fotomaatje Jetske en ik afgesproken om zo mogelijk gisteren naar het Wad te gaan. Omdat er de hele week een koude noordoostelijke wind stond, leek het me echter beter om het frisse Wad nog maar even uit stellen. Daarom besloten we donderdagavond om naar het Fochteloërveen te gaan. Toen vrijdagochtend de wind was gaan liggen, besloten we echter toch maar naar het Wad te gaan. Ja, wij kunnen dat. En dus begonnen we ons uitstapje gistermorgen even na elven bij het zeemijn-monument ten oosten van Peazens-Moddergat (OpenStreetMap) …

het zeemijn-monument bij Peazens-Moddergat

Bij aankomst zagen we niet ver het monument een dood schaap liggen. Zodra we uitstapten, begon het dier echter met zijn poten te bewegen. “Kijk nou,” zei Jetske, “hij leeft nog.” Hij was waarschijnlijk omgerold op de dijk, waarna hij hulpeloos op zijn rug was blijven liggen. Samen hebben we hem weer op zijn pootjes gezet, waarna hij binnen de kortste keren weer op de kruin van de dijk stond …

een schaap beklimt de zeedijk

Daarna begonnen we aan ons tochtje naar het Wad. Whilly had het even moeilijk met één van de vee-roosters, maar op de klim naar de kruin van de dijk lieten we Jetske ruim achter ons. Genietend van het eerste uitzicht over het Wad, werd ik meteen de zilte geur gewaar, toen ik daar op Jetske wachtte …

een gesloten hek achter de zeedijk met een bordje
een vee-rooster in de weg achter de zeedijk
uitzicht over de Peazemerlânnen en de Waddenzee
uitzicht vanaf de kruin van de dijk, verderop nadert mijn fotomaatje met haar rollende cameratas
een deels gesloten hek met een vee-rooster aan het begin van de strekdam

Gezellig pratend, wijzend en fotograferen begonnen we aan de ca. 1,5 km lange strekdam langs de Peazemerlânnen. Op de kop van de dam (OpenStreetMap) hebben we bijna aan het eind van de wereld onze broodjes gegeten. Het was heerlijk! En alsof het zo was afgesproken, stak er een noordelijk windje op, toen we aan de terugweg begonnen …

op de strekdam langs de Peazemerlânnen

Moe, maar voldaan, zit ik nu enkele honderden foto’s te sorteren. De komende tijd zal ik daar het e.e.a. van laten zien. Om ook tijd en energie te houden voor natuur, landschap en het mooie actuele weer, zal ik dat zonder al teveel tekst doen. Ik geniet van het mooie weer en ik wil van alles, maar om op de been te blijven moet ik hier en daar keuzes maken …

eind van de strekdam in de Waddenzee

Mooi weekend allemaal!

Bevrijdingsdag 2025

Geplaatst op door

Traditiegetrouw ben ik deze frisse, maar zonnige Bevrijdingsdag begonnen met een fotoserie van de doortocht van Keep them Rolling. Daarvoor had ik een mooi rustig plekje langs de zuidelijke route van de tocht gevonden tussen Opeinde en Drachten …

Bevrijdingsdag 2025

Rond 11:00 uur trok er een kolonne van ongeveer 50 oude legervoertuigen over de Kletten richting Drachten. Ik geloof niet dat er ooit eerder op een dag zo vaak naar me gewuifd is …

Keep them Rolling - Bevrijdingsdag 2025
Keep them Rolling - Bevrijdingsdag 2025
Keep them Rolling - Bevrijdingsdag 2025
Keep them Rolling - Bevrijdingsdag 2025
Keep them Rolling - Bevrijdingsdag 2025

Nadat het laatste voertuig was gepasseerd, ben ik naar de zuidkant van Drachten gereden om de kolonne daar nogmaals te laten passeren, maar dan vanaf de andere kant van de weg. Het was mooi om te zien, dat er tijdens het wachten verschillende keren een jong gezin stopte bij het monument voor ‘Een vergeten ramp’ van 3 februari 1945 …

monument voor 'Een vergeten ramp' - Bevrijdingsdag 2025
jong gezin bij het monument voor 'Een vergeten ramp' - Bevrijdingsdag 2025

Even over twaalven zag ik de lange stoet legervoertuigen opnieuw wuivend aan me voorbij trekken. Jammer genoeg reed de laatste nog levende Canadese bevrijder van Fryslân, de100-jarige Jim Parks, mee in de westelijke route door Sneek, waar hij naar verluidt weer hartelijk werd toegejuicht. Parks trekt dit jaar voor de zesde keer door Fryslân. Hij en Fryslân hebben elkaar voorgoed in het hart gesloten …

Keep them Rolling - Bevrijdingsdag 2025
Keep them Rolling - Bevrijdingsdag 2025
Keep them Rolling - Bevrijdingsdag 2025
Keep them Rolling - Bevrijdingsdag 2025
Keep them Rolling - Bevrijdingsdag 2025

Nadat de bezemwagen was gepasseerd, was het tijd om eens huiswaarts te gaan om een hapje te eten. Bevrijdingsdag 2025 was wat mij betreft goed begonnen …

Keep them Rolling - Bevrijdingsdag 2025

Tot slot nog een kort nawoord

Aafje heeft me gevraagd iedereen heel hartelijk te bedanken voor de mooie en lieve reacties naar aanleiding van ‘De oom die ik nooit heb gekend’. Gisteravond kon ze voor het eerst een bloemetje leggen op de gedenksteen voor oom Ate bij de nieuwe groep oorlogsmonumenten op het Kiryat Onoplein in Drachten ..

Thundering through the clear sky

Geplaatst op door

Tijdens de vaarexcursie door de Alde Feanen kwamen we begin april langs een bijzonder monument …

In de nacht van 4 op 5 september 1942 stegen vanaf vliegveld Syerston in Engeland 251 bommenwerpers op. Eén daarvan, de Lancaster R5682, werd boven de Waddeneilanden neergeschoten. Het vliegtuig stortte vervolgens neer in de Alde Feanen, vlakbij Warten. Van de zeven bemanningsleden wisten vijf met een parachutesprong te ontsnappen …

een oeverzwaluwenwand in de Alde Feanen als herinneringsmonument voor de bemanningsleden van een hier in de Tweede Wereldoorlog neergestorte Lancaster

Eén van hen overleefde dit niet, de overige vier mannen werden krijgsgevangen gemaakt. Van de inzittenden werd later één lichaam gevonden, dit was de piloot Peter Joslin. Hij ligt ligt even verderop in Warten begraven. De laatste persoon, staartschutter Francis Cooper, bleef na de crash vermist …

een oeverzwaluwenwand in de Alde Feanen als herinneringsmonument voor de bemanningsleden van een hier in de Tweede Wereldoorlog neergestorte Lancaster
een oeverzwaluwenwand in de Alde Feanen als herinneringsmonument voor de bemanningsleden van een hier in de Tweede Wereldoorlog neergestorte Lancaster

Op de plek waar de Lancaster neerstortte is een permanente herdenkingsplaats gecreëerd: ‘De Zwaluwhaven’. Deze 32 meter lange muur, ontworpen door landschapsarchitecte Nynke Rixt Jukema, heeft 251 gaten voor oeverzwaluwen. De zwaluwhaven verbeeldt het verhaal van de jonge vliegeniers. Ze vochten voor onze vrijheid en vlogen op 4 en 5 september 1942 naar Bremen om daar vliegtuigfabrieken te bombarderen …

zwaluwen 'thundering through the clear sky'
zwaluwen 'thundering through the clear sky'

Het aantal gaten komt overeen met het aantal gevechtsvliegtuigen dat in de nacht van 4 op 5 september 1942 opsteeg. Het aantal meters van de muur komt overeen met de lengte van de Lancaster. Van de 251 gaten zijn er 12 dichtgemaakt. Twaalf vliegtuigen, die die nacht in 1942 opstegen, kwamen niet terug …

een schaduw op een steen in het water - tijdelijk symbool voor de vermiste
een oeverzwaluwenwand in de Alde Feanen als herinneringsmonument voor de bemanningsleden van een hier in de Tweede Wereldoorlog neergestorte Lancaster

De Zwaluwhaven is op 15 april 2018 geopend. Dat is niet zomaar een datum, het is de officiële datum waarop Fryslân bevrijd werd in 1945. Bij de onthulling van het monument waren 39 nabestaanden van de piloten en bemanningsleden aanwezig. Sinds 15 april 2018 is ook een tentoonstelling te zien over de Lancaster en de Zwaluwhaven in Earnewâld (de Stripe 12a, achter het Skûtsjemuseum) …

een oeverzwaluwenwand in de Alde Feanen als herinneringsmonument voor de bemanningsleden van een hier in de Tweede Wereldoorlog neergestorte Lancaster