De ene ramp is de andere niet

Als je bij de kerk van Wierum staat, dan kan het monument dat daar op de zeedijk staat je niet ontgaan. Het monument is in 1968 tot stand gekomen op initiatief van de vereniging Dorpsbelang Wierum en is gemaakt door G.J. de Weert …

“Hé, nog een monument voor die vissersramp zeker,” liet Jetske zich ontvallen toen we de trap beklommen. Boven aangekomen ontdekte ze echter dat de ene ramp de andere niet is. De grote ramp bij Paesens-Moddergat voltrok zich in de nacht van 5 op 6 maart 1883. Een vergelijkbare ramp deed zich hier ruim 10 jaar later voor met de vissersvloot van Wierum. Op 1 december 1893 voeren 17 vissersschepen uit, slechts 4 daarvan keerden teug. 22 Vissers, variërend van 19 tot 80 jaar, bleven die nacht op zee achter …

En de vrouwen dan …?

De vissersramp van 1883

Voor de kust van de tweelingdorpen Paesens-Moddergat en het wat westelijker gelegen vissersdorp Wierum zijn in de loop der eeuwen talloze schepen in nood gekomen of zelfs vergaan. De problemen waren meestal het gevolg van de vele ondiepten, sterke stromingen en van plaats veranderende zandplaten. De belangrijkste zandplaat was en is in dit opzicht ongetwijfeld de Engelsmanplaat. Oostelijk daarvan ligt een diep geul (het Friese Gat) waardoor de schepen naar de Noordzee voeren om te vissen op kabeljauw en schelvis. Bij thuiskomst lagen de schepen hier op de rede, omdat ze niet dichter bij de kust konden komen …

Paesens en Moddergat bezaten in de 19e eeuw een grote vloot zeilende vissersschepen. In de nacht van 5 op 6 maart 1883 voltrok zich tijdens een zware storm een vreselijk ramp voor de gemeenschap. De complete vloot van 22 aken en blazers was uitgevaren. 17 van de schepen zijn vergaan, 83 bemanningsleden bleven achter op zee …

De vissers van Paesens-Moddergat waren niet de enigen, die in die nacht omkwamen. Ook aan de Groningse en Hollandse kusten vergingen er vissersschepen. In die nacht verdronken in totaal 121 Nederlandse vissers, onder wie 27 uit Urk en negen uit Zoutkamp. Maar nergens was de klap zó groot. Het is nauwelijks voor te stellen hoe groot de gevolgen waren voor de vele vrouwen, kinderen en ouderen die achterbleven zonder inkomsten. Ter herdenking werd in 1958 dit monument op de zeedijk opgericht …

Tegenover het monument ligt aan de voet van de dijk het beschermde dorpsgezicht van Moddergat met centraal daarin Museum ’t Fiskershúske. Dit museum verzamelt en exposeert voorwerpen en zaken die betrekking hebben op de oude kustvisserij en het leven van de bewoners van ’t tweelingdorp Paesens-Moddergat …

Natuurlijk speelt de grote ramp van 1883 ook een belangrijke rol in Museum it Fiskershúske. Voor het luttele bedrag van € 5,00 kun je naar hartenlust rondkijken in de vijf huisjes van het museum. Het introductiefilmpje van het museum biedt alvast een snelle rondblik …

Jetske heeft voor haar blog over deze ramp een mooie foto het beeld “Fiskersfrou” gemaakt. Dit beeld van beeldhouwer Hans Jouta staat een stukje verderop aan de voet van de dijk. De “Fiskersfrou” is een eerbetoon aan de vrouwen van Paesens-Moddergat, die na de ramp van 1883 voor een zware taak stonden: de zorg voor de kinderen en rond zien te komen van een karig inkomen: “De zee heeft gegeven, heeft genomen”.

Skywatch Friday 459

Het was wat heiig toen ik vorige week in het uiterste noordoosten van Fryslân was …

It was a bit hazy when I was in the far north east of Friesland last week …

Vanaf de zeedijk zien we in oostelijke richting het kleine oude vissersdorpje Paesens vlak achter de dijk liggen…

From the seawall we see the small old fishing village Paesens lying just behind the wall to the east …

Een klein stukje in westelijke richting zien we het tweelingdorpje Moddergat liggen …

A little bit in a westerly direction we see the twin village Moddergat …

De beide kleine dorpen vormen samen de gemeenschap Paesens-Moddergat

The two small villages together form the Paesens-Moddergat community …

In maart 1883 werd de vissersvloot van Paesens-Moddergat getroffen door een vreselijke ramp …

In March 1883, the fishing fleet of Paesens-Moddergat was hit by a terrible disaster …

Over die ramp morgen meer, nu genieten we nog even van het uitzicht over de Waddenzee …

More about that disaster tomorrow, now we enjoy the view over the Wadden Sea …

Wil je meer Skywatch foto’s zien? Gewoon even op het logo klikken …
Wanna see more Skywatch photos? Just click the logo …

Skywatch Friday

Maak er een mooi weekend van
Wishing you all a wonderful weekend

Een Wolseley op Reaklif

Het is tijd om tot een afronding te komen van de rit die Jetske en ik vorige week woensdag hebben gemaakt langs de kliffen in Gaasterland. Terwijl ik stond te genieten van het uitzicht over het IJsselmeer vanaf het 10 m hoge Reaklif (het Rode Klif), struinde Jetske met haar camera aan de voet van het klif bij het water rond. Toen ik me weer omdraaide naar de landzijde, stond daar ineens een prachtige auto in berm …









Die schoonheid moest ik natuurlijk eens even rondom en van dichtbij bekijken, Jetske zou zich ongetwijfeld prima vermaken daar aan de waterkant. Dichterbij gekomen, bleek het om een Wolseley te gaan, een Brits merk waarvan ik eigenlijk alleen de naam maar ken …









Omdat Sjoerd van bVision klassieke auto’s spaart voor zijn virtuele garage, heb ik hem de foto’s toegestuurd. Sjoerd was wel blij met deze aanwinst, ik ben benieuwd wat voor informatie hij over deze prachtige auto boven water weet te halen …









Kort nadat ik mijn rondje om de Wolseley had voltooid, verscheen Jetske ook weer op de top van het klif. Samen liepen we naar het monument ter herinnering aan de Slag bij Warns. Onder het motto “Leaver dea as slaef” (Liever dood dan slaaf), de tekst die op een grote zwerfsteen staat, wordt hier jaarlijks herdacht dat de Friezen op 26 september 1345 graaf Willem IV van Holland en zijn kliek de Zuiderzee in dreven …









Het verloop van die slag heb ik enkele jaren geleden elders op dit weblog al eens geschetst, Jetske heeft dat als Overijsselse met Fries bloed in de aderen vorige week ook op treffende wijze gedaan op haar weblog onder de titel “Het Rode Klif (Reaklif)” …









Nadat we een tijdje bij het monument hadden rondgekeken en daar nog wat foto’s hadden gemaakt, liepen we terug naar de auto. Op dat moment zagen we ook de berijders van de Wolseley weer instappen. Met een motor die meteen draaide als een naaimachientje, zagen we hem in noordelijke richting verdwijnen …









Met deze laatste tussenstop kwam er een eind aan onze rit door Gaasterland. Voor mij was het een heerlijk weerzien geweest, voor Jetske was het een zeer geslaagde kennismaking geweest met de kliffen aan de Friese westkust …








Fallen foar Frijdom en Rjocht

Tijdens de Nationale Herdenking herdenken wij de Nederlandse oorlogsslachtoffers. Allen – burgers en militairen – die in het Koninkrijk der Nederlanden of waar ook ter wereld zijn omgekomen of vermoord sinds het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog, en daarna in oorlogssituaties en bij vredesoperaties …





Het oorlogsmonument in het Van Haersmapark in Drachten (gemeente Smallingerland) bestaat tegenwoordig uit een driedelige beeldengroep (foto boven). In 1955 werden er een wit kruis en een gemetselde muur in het park geplaatst ter nagedachtenis aan 16 medeburgers die tijdens de bezettingsjaren door oorlogshandelingen zijn omgekomen …





Op de muur is een stenen gedenkplaat aangebracht met de tekst:

‘FALLEN FOAR FRIJDOM EN RJOCHT ACHTSJENDE DE MIENSKIPLIKE SAEK HEGER AS IT LIBBEN FAN HARSELS’

voor niet-Friestaligen:

‘GEVALLEN VOOR VRIJHEID EN RECHT DE GEMEENSCHAPPELIJKE ZAAK HOGER ACHTEND DAN HET EIGEN LEVEN’



Hieronder zijn de namen van 16 oorlogsslachtoffers uit de gemeente Smallingerland aangebracht …





In april 2001 werd er bij het hierboven beschreven monument een Joods monument geplaatst. Dit is een sculptuur, bestaande uit veertien zuilen van verschillende lengtes die van boven zijn afgekapt. Op elke zuil staat de naam van een joodse slachtoffer. Tevens is een gele davidster op de zuilen aangebracht. De afgekapte zuilen geven aan dat de levens van de slachtoffers ruw zijn afgebroken. Bovendien zijn de zuilen tegen elkaar geplaatst om te symboliseren dat de joden in de concentratiekampen steun bij elkaar zochten …





In januari 2007 werd er een Zigeunermonument aan de beeldengroep toegevoegd. Dit Zigeunermonument is een sculptuur van Belgisch hardsteen. Het verbeeldt een woonwagen, met in het midden een breuk. In deze breuk zijn de namen van de slachtoffers aangebracht. De sculptuur is geplaatst op een ronde, stenen sokkel …





Na een stille tocht, die vanuit het centrum van Drachten naar het Van Haersmapark voert, worden hier vanavond om 19:30 kransen gelegd, waarna er om 20:00 uur twee minuten stilte in acht wordt genomen.

Opdat wij nooit vergeten!

Om de kwaliteit van de ruimte

Zo lang het koud en regenachtig is, kan ik hier best even op zonnige wijze doorgaan met het ritje langs het Wad op 5 augustus jl.
Nadat ik in de buurt van Westhoek wat foto’s had gemaakt van de oogstwerkzaamheden, ben ik in oostelijke richting verder gereden over de Oudebildtdijk, om via Nij Altoenae uiteindelijk terecht te komen bij Zwarte Haan





Gewapend met mijn camera, een paar broodjes en een heerlijk koel flesje water passeer ik halverwege de zeedijk het beeld ‘de Slikwerker’. Aan de voet van de dijk lag de temperatuur in zon en luwte zeker ruim boven de 25 graden, maar op de kruin van de dijk staat een heerlijk briesje dat enige verkoeling brengt …





Op de dijk staan twee lange stalen zitbanken, die samen een monument vormen ter nagedachtenis aan de Friese PvdA-politica Anita Andriesen. Anita Andriesen was een politica naar mijn hart, zo rood als een kreeft en altijd recht door zee. Ze was gedeputeerde voor de PvdA in de provincie Fryslân en heeft veel voor de provincie betekend. Ik strijk neer op de bank waarin de tekst “Om de kwaliteit fan de romte” staat. Deze titel is ontleend aan het provinciale streekplan ‘Om de kwaliteit fan de romte’, dat goeddeels aan Anita’s brein was ontsproten. Langs de bank met Anita’s naam kijkend, die scheef tegenover de eerste bank staat, is dit een prachtig plekje om je blik over het Wad te laten glijden …





Door de aanhoudende droogte in het noorden is het gras op de dijk dor en droog, het zal voor de schapen niet meevallen om hier hun kostje bijeen te scharrelen …





Het vee dat verderop staat te grazen in het buitendijkse land heeft het beter getroffen, daar lijkt het gras nog lekker mals en groen te zijn …





– wordt vervolgd –

Bij de hunebedden

Zeg je ‘Havelte’, zeg je ‘hunebedden’ …
En dus zijn Jetske en ik maandag na afloop van ons bezoek aan de oude atoomsite bij Havelterberg nog even doorgereden naar de Hunebeddenweg, hemelsbreed ongeveer 2 km bij de oude atoomsite vandaan. Daar liggen aan de voet van de Havelterberg – een ongeveer 19 meter hoge keileemrug, die zo’n 150.000 jaar geleden tijdens de voorlaatste ijstijd is ontstaan – twee hunebedden …





Een grote ijskap duwde de bodem op tot richels en ruggen, die hier duidelijk in het landschap te zien zijn. Het ijs voerde ook grote zwerfkeien mee uit Scandinavië. Tussen 3.400 en 3.100 voor Christus hebben boeren hier een aantal van die stenen uitgegraven en er twee grote grafkamers van gebouwd: de hunebedden D53 en D54. Hunebedden zijn de oudste monumenten van ons land. Van de 54 hunebedden die nog in Nederland zichtbaar zijn, staan er 52 in de provincie Drenthe. De andere twee staan in de provincie Groningen. Ze zijn meer dan 5.000 jaar geleden gebouwd door mensen van de Trechterbekercultuur. Zij waren zo ongeveer de eerste boeren van Noord-Europa, en ze begroeven hun doden in de hunebedden …





Hunebed D53, dat op de bovenstaande foto’s te zien is, werd in de Tweede Wereldoorlog helemaal uit elkaar gehaald. De Duitse luchtmacht legde hier een vliegveld aan, en daarbij lag het hunebed in de weg. De stenen zijn indertijd begraven in een grote kuil. Na de oorlog zijn ze met behulp van kaarten en foto’s weer precies op hun plaats gelegd …





Het vlakbij gelegen hunebed D54, dat op de onderstaande foto’s te zien is, was voor de zekerheid ingepakt in een zandheuvel, die in 1946 weer is weggegraven …





Zoals wij de hunebedden tegenwoordig zien, hebben de bouwers ze nooit gezien. Indertijd lag er een heuvel van zand over de hunebedden heen, alleen de toppen van de dekstenen waren toen te zien …





De heuvels zijn al lang geleden afgegraven, en bij veel hunebedden ontbreekt ook vaak een aantal van de zwerfkeien die ooit deel uitmaakten van het hunebed, maar het blijven indrukwekkende monumenten …