Een noodkreet uit het rietland

Nadat ik hier begin april al een paar artikelen had geschreven over de problemen waarmee de rietsnijders in de Prikkepolder werden geconfronteerd als gevolg van de gewijzigde waterhuishouding in het gebied (“Help, de rietsnijder verzuipt” en “Daarom verzuipt de rietsnijder“), bereikte me vorige week opnieuw een noodkreet van de rietsnijders: het riet lijkt te roesten en vroegtijdig af te sterven. Tot dusver was duidelijk dat de waterstand in het rietland van Klaas omhoog ging als gevolg van kweldruk door de aanleg van nieuwe natuur annex waterberging in het naastgelegen gebied Wetering West. Nu lijkt er meer aan de hand te zijn …

Omdat wat frisse lucht en beweging zo tegen het eind van de Olympische Spelen geen kwaad kon, besloot ik mijn blogvakantie even te onderbreken om samen met mijn fotomaatje Jetske en haar zwager rietsnijder Klaas de situatie even in ogenschouw te nemen …

160819-1401x

In de Prikkepolder aangekomen, liet Klaas zien wat er aan de hand is. Op de bovenstaande foto is goed te zien, dat het riet alleen langs de water hogere randen van de rietpercelen tot volle wasdom komt. Daar is het riet manshoog en getooid met mooie volle pluimen. Op de onderstaande foto is goed te zien, dat het riet verderop in het perceel nauwelijks tot borsthoogte reikt en van pluimen is nauwelijks sprake …

160819-1405x

Klaas trok hier en daar een stengel uit de grond om uit te kunnen leggen wat er gebeurt. Blad en stengels hebben vroegtijdig hun volle groene kleur verloren, ze kleuren geel en bruin en de bladeren krullen op een ongebruikelijke manier op …

160819-1407x

En zo ziet het blad er van dichtbij uit. Zo mag het riet er in november of december misschien uitzien tegen de tijd dat de rietoogst begint, maar in augustus is dat normaal gesproken zeker niet aan de orde …

160819-1439x

Veel stengels hebben zelfs hun blad al helemaal verloren. Geen wonder dat het riet maar amper tot borsthoogte reikt, de groei is er volledig uit en het riet lijkt af te sterven. In de ruim 30 jaar dat Klaas hier als rietsnijder actief is, heeft hij dit nog niet eerder meegemaakt …

160819-1443x

Alleen aan de hoger gelegen randen van de rietpercelen van Klaas groeien nog mooie groene rietstengels, die fris en vol in het blad zitten. Zo hoort gezond riet eruit te zien …

160819-1451x

Om het verschil met gezond riet nog wat beter te kunnen zien, zijn we na de inspectie van Klaas zijn percelen in de Prikkepolder nog even naar een stuk rietland bij het wat verderop gelegen Kalenberg gereden …

160819-1505x

Daar dragen alle rietstengels mooie volle pluimen die zachtjes wiegen in de zuidelijke wind, en het riet is er meer dan twee meter hoog. Zo had het riet in de Prikkepolder er momenteel ook bij moeten staan …

160819-1506x

Omdat met het afsterven van het riet zijn broodwinning wordt bedreigd, heeft Klaas de Wageningen Universiteit in de arm genomen om de oorzaak te achterhalen. Onderzoek van het water heeft intussen geleerd dat het ijzergehalte in het water ruim zes maal hoger is dan in de tuinbouw maximaal schijnt te zijn toegestaan. Het heeft er alle schijn van dat door de aanleg van de waterberging in Wetering West water uit een dieper liggende ijzerhoudende bodemlaag in beweging heeft gebracht, dat nu in de Prikkepolder omhoog komt. Gisteren hebben medewerkers van de Universiteit Wageningen in de Prikkepolder monsters van het riet uit het land gehaald voor onderzoek.

Ik blijf de zaak volgen. Maar met het oog op de warmte die momenteel over ons land rolt, trek ik mij op zoek naar verkoeling voorlopig in alle rust weer even terug in mijn hangmat …   🙂

– wordt vervolgd –

Overstekende ganzen

Vanaf het punt waar de vogelkijkhut met de poëtische naam “Twitterhut” aan de zuidkant van de nieuwe natuur bij de Wetering Oost staat, hebben Jetske en ik nog even een ommetje gemaakt naar de noordkant van het gebied. Als je heel goed kijkt, kun je daar vandaan nog net de vogelkijkhut aan de andere kant van het gebied zien staan …

160422-1405x

Het gebied wordt hier doorsneden door de A.F. Stroïnkweg, een lange, smalle dijkweg, die door sommigen als een uiterst hinderlijk obstakel in het landschap wordt ervaren …

160422-1418x

Vooral ganzen zijn helemaal niet zo blij met die weg. In de korte tijd dat we daar stonden, hebben we diverse ganzenfamilies de weg van noord naar zuid – voor de kijker van links naar rechts – zien oversteken …

160422-1408x

Op de kop van de dijkweg is het allemaal nog goed te doen voor de ganzen, er is gelukkig maar weinig verkeer en het talud is er niet al te steil …

160422-1409x

Halverwege het talud aan de zuidkant wordt het echter vooral voor de kleintjes toch even lastig, want daar is het talud knap steil. Gelukkig doet mama even voor hoe je je schrap moet zetten …

160422-1414x

Uiteindelijk komt het hele spul heelhuids aan de waterkant, zonder dat de kleintjes naar beneden zijn gerold. In volmaakte slagorde zwemt het ganzengezin de vrijheid tegemoet …

160422-1415x

O ja … en dan nog even over die roerdomp … We hoorden zijn klaaglijke roep luid en duidelijk, hij zal vast niet ver weg in het riet hebben gekregen, maar we kregen hem helaas niet te zien … Volgende keer beter!    🙂

Vederlicht en zijdezacht

Gisteren liet ik hier een foto zien van de overzwaluwenwand, die ik vorige week heb gemaakt vanuit de vogelkijkhut bij Wetering Oost, vandaag zal ik daar eens wat verder op inzoomen …

160422-1348x

Met het blote oog is het vanuit de hut niet te zien, maar wie een verrekijker op de wand richt – en welke vogelaar heeft die nu niet bij zich – zal zien dat er een gedicht van de dichteres Heleen Bosma op de wand staat:

Vederlicht is onze ziel
van dons en zijdezacht
wij zijn een stipje in het zwerk
een knipoog naar de zwaartekracht

160330-1254xx

Veel waren het er niet toen wij in de vogelkijkhut stonden, maar het lukte op een bepaald moment toch om een paar voorbij flitsende oeverzwaluwen op de foto te zetten …

160330-1306x

Verderop in het gebied zit een meeuwenkolonie en daar schijnen ook de eerste purperreigers te zijn gesignaleerd. Naast diverse andere vogels die er hun domicilie hebben, weten Jetske en ik intussen uit eigen ervaring dat ook de roerdomp er een plekje heeft gevonden …

160330-1302x

Hoe wij dat weten van die roerdomp …? Wel, we hebben nog even een ommetje gemaakt langs de overkant van het gebied. Morgen wat foto’s vanaf het punt waar hieronder het rode pijltje staat … en daar hoorden we luid en duidelijk de misthoorn van de roerdomp …

160330-1308xx

Geoorde futen bij de Twitterhut

Nadat Jetske en ik ons van onze fotografische plicht bij de rietsnijders hadden gekweten en we daar ook nog van een smakelijke lunch hadden mogen genieten, waarvoor nog hartelijk dank, stelde ik Jetske voor om nog even naar de vlakbij gelegen vogelkijkhut ‘de Twitterhut’ bij de Wetering Oost te rijden …

160422-1339x

Net als bij de hier eerder beschreven waterberging bij Wetering West, is landbouwgrond hier in de afgelopen jaren veranderd in nieuwe natuur die dienst doet als waterberging. Of is het andersom …? Hoe dan ook, een stukje vóór de vogelkijkhut is een grote betonnen wand voor oeverzwaluwen in het water geplaatst …

160422-1351x

Voor die wand en de weinige oeverzwaluwen die er op dat moment rond vlogen, had ik al snel geen aandacht meer, want vlak voor de hut zwommen een paar geoorde futen rond …

160422-1345x

Deze prachtige, vrij kleine watervogels met hun rode ogen en de goudgele oorpluimpjes aan weerszijden van de kop had ik nog niet eerder kunnen fotograferen. De ingeving om hier nog even naar toe te gaan, bezorgde me dus nog een paar foto’s waar ik erg blij mee ben …   🙂

160422-1346x

Met man en macht

Sinds ik regelmatig eens te gast ben in het rietland in de Prikkepolder bij Nederland, heb ik de rietsnijders hun werk vrijwel altijd van begin tot eind met twee of drie man zien doen. Dat zat er dit jaar met de extreem hoge waterstand in het rietland niet in …

160402-1520x

Om toch zoveel mogelijk riet van het land te kunnen halen, liet Klaas vorige week zaterdag een schare hulptroepen aanrukken. Met man en macht werd er de hele dag keihard gewerkt …

160402-1514x

Zelf was ik die dag uitgeblust na een middagje in het riet op de vrijdag ervoor. Omdat mijn fotomaatje Jetske andere bezigheden had, nam Anna – zuster van Jetske en tevens echtgenote van rietsnijder Klaas – die dag de fotocamera ter hand. Anna stuurde mij afgelopen week deze foto’s met de vraag of ik er nog iets mee kon of wilde. Natuurlijk kan en wil ik daar iets mee, al was het maar om nogmaals mijn bewondering voor deze noeste werkers te uiten …

Bedankt Anna! Ik heb er ditmaal een 15-delige diashow van gemaakt …

Deze slideshow heeft JavaScript nodig.


Ik heb begrepen, dat Klaas aan het eind van de dag niet ontevreden was, maar dat er op de natste delen van het land nog ongeveer een hectare riet is blijven staan. Daar zal afgelopen week ongetwijfeld weer hier en daar een hoekje vanaf zijn gesnoept, maar het gaat allemaal niet zonder slag of stoot dit jaar …

Daarom verzuipt de rietsnijder!

Het wordt tijd om de mist, die hier de laatste dagen in figuurlijke zin is ontstaan rond het verzuipen van de rietsnijders, te laten optrekken. Om te beginnen pak ik er nog eens een foto bij uit de serie die ik op 12 februari in de mist heb gemaakt op de plaats waar in 2012 en 2013 kraanmachines en vrachtwagens ronkten …

160212-1104x

De volgende foto’s heb ik vorige week vrijdag ongeveer op dezelfde plek gemaakt. Van het boerenland bij Wetering West is niets meer overgebleven, het gebied is veranderd in de grootste waterberging van de provincie Overijssel. Samen met het aangrenzende Wetering Oost is het één van de grootste gestuurde waterbergingsgebieden in Nederland geworden …

160401-1352x

Er zijn waterbergingsgebieden die normaal gesproken droog staan, en die pas als waterberging worden gebruikt op het moment dat extreem veel heeft geregend. Dat is in Fryslân o.a. het geval met de retentiepolder It Eilân. Daarnaast zijn er waterbergingsgebieden waar altijd water blijft staan, en waar extra water wordt toegelaten bij extreem hoog water. In de nieuwe waterberging bij Wetering West staat altijd water, en dat water komt buiten de waterberging weer omhoog in het aangrenzende rietland…

160401-1355x

Jetske schreef op haar weblog het volgende over de veranderingen rond Wetering: “In het voortraject rezen er vragen over wat dit plan voor gevolgen zou hebben voor de omliggende landerijen. Op een vergadering werd deze vraag gesteld door de eigenaar van een aangrenzend perceel. Het was ook meteen de laatste keer dat betrokkenen aanwezig mochten zijn. De vraag betrof de kweldruk. Kwel ontstaat door een ondergrondse waterstroom van een hoger gelegen gebied naar een lager gelegen gebied. Hoe meer doorlatend de grond is hoe meer water er doorheen stroomt. Omdat we in dit gebied te maken hebben met veengrond sijpelt het water gemakkelijk van dit watergebied naar de omliggende rietlanden van Staatsbosbeheer. In het voortraject heeft Waterschap Reest en Wieden, Staatsbosbeheer gewaarschuwd voor het ontstaan van kweldruk. “Staatsbosbeheer vond dit geen probleem”, aldus het Waterschap …”

160401-1356x

Al met al kom ik tot de conclusies dat er bij een aantal logge overheidsinstanties achter de tekentafel weer prachtige plannen zijn bedacht, die ondanks bedenkingen en bezwaren van belanghebbenden weer ‘rücksichtslos’ zijn uitgevoerd. De boeren zullen vast goed zijn uitgekocht, maar met de rietsnijders die in de aangrenzende rietlanden hun brood moeten verdienen, is geen rekening gehouden. Het idee dat de hardwerkende rietsnijders hun zware werk in die voor de toerist zo idyllische omgeving puur uit hobby en liefhebberij doen, berust op een groot misverstand. De rietsnijders die ik ken, zijn voor 75-85% van hun inkomen afhankelijk van de rietteelt …

160113-1352xx

De logjes van de afgelopen dagen hebben duidelijk gemaakt, dat donkere wolken zich beginnen samen te pakken boven de rietsnijders. Er zullen waarschijnlijk nog heel wat vergaderingen en mogelijk zelfs juridische procedures nodig zijn om het tij te keren. Terwijl het toch niet zo moeilijk is, lijkt me …

Over het algemeen ben ik geen tegenstander van maatregelen om extra water te kunnen bergen, en ik sta ook niet bekend als een tegenstander van natuurontwikkelingsprojecten. Integendeel! Maar wanneer je als gevolg van dergelijke projecten mensen het brood uit de mond dreigt te stoten, dan tref je daar een nette regeling mee. Of je kiest ervoor om in dit geval de waterberging zo in te richten, dat je hem alleen hoeft te gebruiken op het moment dat het echt nodig, zodat de rietsnijder op een normale manier zijn werk kan blijven doen. Hoe dan ook, ploeterend als op de foto’s in mijn voorgaande logjes en als op de onderstaande foto’s, die ik voor de gelegenheid even van Jetske heb geleend (dank daarvoor!), kan de rietsnijder zijn werk niet blijven doen. Op dit moment heeft het er helaas alle schijn van dat men de kleine man hier laat verzuipen …

160405-0001x

Help, de rietsnijder verzuipt! (2)

Kijk de rietsnijder eens lopen achter zijn rietmaaier, de gang zit er lekker in. In vlot tempo glijdt het door de machine gemaaide riet aan de achterzijde van het apparaat tot bosjes bijeen gebonden in een lange rij op de grond …

160401-1312x

De bovenstaande foto is gemaakt op het hoogste randje van dit rietperceel. Verderop ligt het land wat lager, daar is het nat, heel nat … Van meters maken is daar geen sprake voor de rietsnijder, hij worstelt zich met zijn machine door de natte veenbodem …

160401-1315x

Langzaam zakt de rietsnijder verder weg in de kragge. Het water omspoelt zijn lieslaarzen tot steeds groter hoogte en het kost meer en meer moeite om nog enigszins vooruit te komen …

160401-1325x

Ineens is de gang er helemaal uit. Niet alleen de rietsnijder zakt weg in de kragge, ook de rietmaaier wordt tot de assen vastgezogen. Met man en macht wordt het apparaat weer losgetrokken …

160401-1321x

Als de machine weer enigszins gangbaar is gemaakt, moet de rietsnijder zelf nog los zien te komen, want de beste man is met al dat geworstel intussen zelf tot over zijn knieën in de moerassige grond weggezakt …

160401-1323x

Zodra hij weer vrij man is, gaat Klaas weer manmoedig op pad met zijn machine. De rietsnijder, hij ploeterde voort … Hij heeft geen keuze, want dit is zijn broodwinning ….

160401-1329x

Als het natte perceel uiteindelijk dan toch helemaal gemaaid is, moet ook het laatste strookje riet nog even worden gemaaid, want Klaas is pas tevreden als alle riet behorend bij een perceel in het voorjaar kaal geschoren is …

160401-1336x
Op het schuine kant van de kade moet de rietmaaier met twee man in bedwang worden gehouden. Klaas loopt erachter en zoon Bert houdt de machine aan de voorzijde met een touw in bedwang …

160401-1337x

En dan is het tijd voor werkoverleg, hoe en waar gaan we verder … Want één ding is duidelijk: er moet nog veel werk worden verzet, want op een paar grote percelen staat zoveel water, dat het maar de vraag is of ze voor de deadline van 15 april droog genoeg gemaakt kunnen worden om er te kunnen maaien …

160401-1304x

Nadat ik de rietsnijders weer alleen had gelaten met hun zware werk, heb ik op weg naar huis nog even een paar foto’s gemaakt van de oorzaak van de wateroverlast in het rietland. Die foto’s laat ik morgen zien.