De Deltagoot in het Waterloopbos

Voordat ik aan mijn foto’s van het grootste model in het Waterloopbos toe kom even een stukje geschiedenis …

Dit grootste model, de Deltagoot, werd tussen 1978 en 1980 gebouwd. De Deltagoot is een enorme betonnen bak van 240 meter lang, 5 meter breed en 7 meter diep. Deze afmetingen waren van belang omdat de Deltagoot gebruikt werd om de Oosterscheldekering te testen. Omdat kleine ontwerpfouten na uitvoering op de benodigde grote schaal rampzalige gevolgen kunnen hebben, wilde men de werkelijkheid zo dicht mogelijk benaderen …

aanleg van de Deltagoot 1979 (foto: Wikipedia)

aanleg van de Deltagoot 1979 (foto: Wikipedia)

Het water dat voortdurend met veel geweld tegen de wanden beukte, kwam uit een speciaal voor dat doel geslagen grondwaterput. Een bewegende wand functioneerde als hydraulische golfmaker, waarmee golven van drie meter hoog konden worden gemaakt als bij een westerstorm. Hiermee zijn o.a. onderzoeken en testen uitgevoerd naar de gigantische pijlers in de stormvloedkering voor de Oosterschelde …

Met de ingebruikname van de Oosterscheldekering op 4 oktober 1986 was de stormvloedkering voltooid en Zeeland veilig. De Deltagoot had het belangrijkste werk waarvoor hij was gemaakt achter de rug, maar hij bleef nog jarenlang in gebruik. Medewerkers van het Waterloopkundig Laboratorium, dat inmiddels is opgegaan in Deltares, bleven er nog lang onderzoek doen met zand, beton, steen en ander materiaal om te testen of diverse dijkontwerpen en -bekledingen bestand zouden zijn tegen de invloeden van wind en water. Deltares heeft inmiddels in Delft een nieuwe Deltagoot laten bouwen, waarmee golven van ruim 4 meter hoog kunnen worden gemaakt.

Op de onderstaande video zie je de Deltagoot in actie, je kunt hier mooi zien hoe de golven worden opgezweept:

Natuurmonumenten, de huidige eigenaar van het Waterloopbos, heeft van de lange goot een enorm Deltamonument laten maken. Van dat monument zal ik vanaf morgen vier fotoseries publiceren, zoals de vaste volgers dat ook gewend zijn van mijn bezoeken aan de Ecokathedraal. Hier alvast een voorproefje, de rest volgt de komende 4 dagen …

– wordt vervolg –

Verval in het Waterloopbos

Tja, dat rare torentje van gisteren … Ik had natuurlijk kunnen weten dat dat vragen op zou roepen. En jawel, het zijn dezelfde vragen die ik ook heb. Ik heb werkelijk geen flauw idee wat het is of waar het precies voor gebruikt is. Maar dat is ook van minder belang. Laat ik eerst wat meer vertellen over het Waterloopbos (Google Maps)

Zoals bekend wordt er in ons land al eeuwenlang met en tegen het water gestreden. Met kennis en doorzettingsvermogen heeft ons land in de loop der geschiedenis zijn huidige vorm gekregen. Van terpen en drooggemalen polders tot de Afsluitdijk en de Deltawerken, altijd en overal is er die relatie met het water. Ook in de huidige tijd van zeespiegelstijging staat ons land internationaal bekend als het laboratorium van de wereld als het gaat om waterbeheersing …

Alle kennis op dit vlak is niet uit de lucht komen vallen. Daartoe werd na de Tweede Wereldoorlog het Waterloopkundig Laboratorium in de Noordoostpolder gevestigd. In het Waterloopbos werden in de loop der tijd schaalmodellen van zo’n dertig grote waterwerken uit de hele wereld gebouwd. Omdat het gebied een stuk lager ligt dan het aangrenzende IJsselmeer kon er zonder te pompen water in en uit grote schaalmodellen worden gelaten. In betonnen bassins kon er m.b.v. zogenaamde golfmachines onderzoek worden gedaan naar de effecten van golfbewegingen en waterstroming. Er werden sluizen, stuwen, havens en stukken rivier nagebouwd …

Er zijn tientallen schaalmodellen van waterwerken uit de hele wereld gebouwd. Daarmee kon kennis worden opgedaan voor de aanleg van bijvoorbeeld de Maasvlakte, de Deltawerken en de havens van Rotterdam. Maar er is ook veel onderzoek gedaan voor grote internationale projecten, zoals b.v. in Lagos, Istanbul en Bangkok …

Met de opkomst van de computer heeft het Waterloopbos in het eind van de vorige eeuw zijn oorspronkelijke functie verloren. Het Waterloopkundig Laboratorium heeft ervoor gekozen om zich volledig in Delft vestigen. Gelukkig is het bos bewaard gebleven en heeft Natuurmonumenten het in 2002 in beheer gekregen. In 2016 is het bos zelfs benoemd tot Rijksmonument, omdat het grote cultuurhistorische waarde heeft. De restanten van de waterkundige schaalmodellen zijn nog in steeds in het bos te vinden, maar de natuur heeft zijn werk gedaan. Mossen, planten en bomen overwoekeren de ooit zo waardevolle plaatsen. Omdat de foto’s van dit schaalmodel intussen bijna 9 jaar oud zijn, zal het er hier intussen ongetwijfeld ook heel anders uitzien …

– wordt vervolgd –

Gekooid onderzoek

Die kleine drijvende wildernis van gisteren was er één van een stuk of drie. Ze dreven dicht bijeen in een kooi in één van de vele petgaten in De Deelen

Luttele meters verderop staat nog zo’n grote kooi in het water, deze is echter leeg …

Het fijne weet ik er niet van, maar waarschijnlijk wordt er – zoals wel vaker het geval is in dit gebied – weer op de een of andere manier onderzoek gedaan naar de kwaliteit van het water of iets van dien aard …

Een noodkreet uit het rietland

Nadat ik hier begin april al een paar artikelen had geschreven over de problemen waarmee de rietsnijders in de Prikkepolder werden geconfronteerd als gevolg van de gewijzigde waterhuishouding in het gebied (“Help, de rietsnijder verzuipt” en “Daarom verzuipt de rietsnijder“), bereikte me vorige week opnieuw een noodkreet van de rietsnijders: het riet lijkt te roesten en vroegtijdig af te sterven. Tot dusver was duidelijk dat de waterstand in het rietland van Klaas omhoog ging als gevolg van kweldruk door de aanleg van nieuwe natuur annex waterberging in het naastgelegen gebied Wetering West. Nu lijkt er meer aan de hand te zijn …

Omdat wat frisse lucht en beweging zo tegen het eind van de Olympische Spelen geen kwaad kon, besloot ik mijn blogvakantie even te onderbreken om samen met mijn fotomaatje Jetske en haar zwager rietsnijder Klaas de situatie even in ogenschouw te nemen …

160819-1401x

In de Prikkepolder aangekomen, liet Klaas zien wat er aan de hand is. Op de bovenstaande foto is goed te zien, dat het riet alleen langs de water hogere randen van de rietpercelen tot volle wasdom komt. Daar is het riet manshoog en getooid met mooie volle pluimen. Op de onderstaande foto is goed te zien, dat het riet verderop in het perceel nauwelijks tot borsthoogte reikt en van pluimen is nauwelijks sprake …

160819-1405x

Klaas trok hier en daar een stengel uit de grond om uit te kunnen leggen wat er gebeurt. Blad en stengels hebben vroegtijdig hun volle groene kleur verloren, ze kleuren geel en bruin en de bladeren krullen op een ongebruikelijke manier op …

160819-1407x

En zo ziet het blad er van dichtbij uit. Zo mag het riet er in november of december misschien uitzien tegen de tijd dat de rietoogst begint, maar in augustus is dat normaal gesproken zeker niet aan de orde …

160819-1439x

Veel stengels hebben zelfs hun blad al helemaal verloren. Geen wonder dat het riet maar amper tot borsthoogte reikt, de groei is er volledig uit en het riet lijkt af te sterven. In de ruim 30 jaar dat Klaas hier als rietsnijder actief is, heeft hij dit nog niet eerder meegemaakt …

160819-1443x

Alleen aan de hoger gelegen randen van de rietpercelen van Klaas groeien nog mooie groene rietstengels, die fris en vol in het blad zitten. Zo hoort gezond riet eruit te zien …

160819-1451x

Om het verschil met gezond riet nog wat beter te kunnen zien, zijn we na de inspectie van Klaas zijn percelen in de Prikkepolder nog even naar een stuk rietland bij het wat verderop gelegen Kalenberg gereden …

160819-1505x

Daar dragen alle rietstengels mooie volle pluimen die zachtjes wiegen in de zuidelijke wind, en het riet is er meer dan twee meter hoog. Zo had het riet in de Prikkepolder er momenteel ook bij moeten staan …

160819-1506x

Omdat met het afsterven van het riet zijn broodwinning wordt bedreigd, heeft Klaas de Wageningen Universiteit in de arm genomen om de oorzaak te achterhalen. Onderzoek van het water heeft intussen geleerd dat het ijzergehalte in het water ruim zes maal hoger is dan in de tuinbouw maximaal schijnt te zijn toegestaan. Het heeft er alle schijn van dat door de aanleg van de waterberging in Wetering West water uit een dieper liggende ijzerhoudende bodemlaag in beweging heeft gebracht, dat nu in de Prikkepolder omhoog komt. Gisteren hebben medewerkers van de Universiteit Wageningen in de Prikkepolder monsters van het riet uit het land gehaald voor onderzoek.

Ik blijf de zaak volgen. Maar met het oog op de warmte die momenteel over ons land rolt, trek ik mij op zoek naar verkoeling voorlopig in alle rust weer even terug in mijn hangmat …   🙂

– wordt vervolgd –

Zeg NEE tegen schaliegas!

Het zal de oplettende lezer allicht zijn opgevallen, dat er sinds enkele dagen een “Stop schaliegas” logo in de header van mijn weblog staat. Daar heb ik niet voor niets voor gekozen. Als het aan onze Minister van Economische Zaken Henk Kamp ligt, wordt er over niet al te lange tijd schaliegas gewonnen in ons land. Vorige week heeft hij onderzoek naar de winning ervan aangekondigd. Uit informatie die de minister vorige week aan de Tweede Kamer heeft gestuurd, blijkt dat o.a. vrijwel heel Oost-Fryslân in beeld als potentieel wingebied voor schaliegas. Eerder werd de Zuidoosthoek al aangemerkt als kansrijk. De nu toegevoegde Friese schaliegasgronden liggen in de gemeenten Smallingerland, Achtkarspelen en Tytsjerksteradiel. De minister baseert zich op onderzoek van TNO, dat in opdracht van EZ de mogelijke wingebieden voor schaliegas in kaart heeft gebracht …

140604-1202x

Dat plotseling ook de Friese Wouden op de schaliegaskaart staan ingetekend, valt het provinciebestuur rauw op het dak. Gedeputeerde Sietske Poepjes wist nog van niets en voelt zich door Kamp gepasseerd. “Merkwaardig dat deze informatie zomaar over de schutting wordt gegooid.” Al in een eerder stadium had Poepjes de minister laten weten dat Fryslân niets voelt voor schaliegaswinning. “Wij dragen al een behoorlijk steentje bij met de gas- en zoutwinning. Daar komt bij dat we nog te weinig kennis hebben over de effecten voor de volksgezondheid en het milieu …”

140604-1201x

Schaliegas is geen stap voorwaarts, het is een stap achteruit waarmee we misschien tijdelijk weer wat meer gas hebben, maar ook schaliegas raakt net als aardgas en aardolie een keer op. Deze fossiele brandstof kan grote lokale milieuvervuiling veroorzaken en schijnt door o.a. methaanlekkages nog belastender voor het klimaat te zijn dan steenkool. Bij de winningstechniek is er een reële kans op aardbevingen. Behalve bovengrondse schade aan gebouwen kunnen die aardbevingen ondergronds grote schade aanrichten, doordat chemicaliën die onder hoge druk in de aarde worden gespoten in het grondwater terechtkomen, met alle gevolgen van dien voor drinkwater, natuur en landbouw. Tegelijk is de voorraad klein, en de winning in Nederland niet of nauwelijks rendabel …

140604-1200x

Of het nu om schaliegas of welke andere fossiele brandstof gaat, het blijft allemaal korte termijndenken. Alleen het onderzoek naar schaliegas kost weer handen vol geld, geld dat beter gebruikt kan worden voor projecten die een alternatief voor fossiele brandstoffen vormen. Op verschillende plaatsen in de wereld is al aangetoond dat schaliegas grote nadelige gevolgen heeft. Misschien moesten we maar eens een voorbeeld nemen aan Duitsland waar het veel beter gaat met de energievoorziening dan in Nederland dankzij zonnepanelen, windenergie, enz.

Laten we met zijn allen tegengas geven aan Kamp. Dat kun je o.a. doen door op het linkje hieronder te klikken voor het ondertekenen van de

PETITIE TEGEN SCHALIEGAS VAN MILIEUDEFENSIE!