Natuurcompensatie N381 (2)

Nadat ik me zaterdagmiddag bij de dobbe een tijdlang had vermaakt met verschillende juffers en libellen, en onderwijl een paar gesprekken had gevoerd met passerende wandelaars die hun gevoelens over de bomenkap t.b.v. het nieuw pad niet onder stoelen of banken staken, ben ik na verloop van tijd via dat nieuwe pad teruggelopen …





Het eerste dat me opviel, was dat er aan de oostzijde van dit nieuwe pad een al niet minder nieuwe sloot was gegraven. Het viel hier nog niet eens mee om over de rijplaten te lopen, want in de schaduwrijke omgeving maakten vocht en modder het hier en daar spekglad …





Na slechts een enkel slippertje te hebben gemaakt, waarbij ik het gelukkig op de been wist te houden, bereikte ik na enige tijd het oude pad weer en dat lag er een stuk droger bij. Vanaf dit punt is ook mooi te zien, dat aan de linkerkant de nieuwe sloot eindigt, terwijl recht voor de camera de plek van de pas gedempte sloot te zien is …





Terug bij de Nije Heawei is te zien, dat het aan de zuidkant van het gebied al niet anders is. Ook hier is langs het eerste deel van het pad alle struikgewas aan de oostkant weggehaald, en de sloot die er lag is gedempt …





De onderstaande foto’s heb ik op 27 september gemaakt tijdens een kuiertje naar de vennetjes aan  de zuidkant van het Weinterper Skar. Voorbij het hek, waar aan de rechterkant van het pad de heide begint, was hier de sloot aan de oostkant van het pad uitgediept. Ik ben benieuwd of ik hier volgend jaar de wetterpinksterblom of waterviolier weer zal kunnen kieken …





Enigszins ongerust vervolgde ik mijn weg in de richting van de vennetjes, het zou toch niet zo zijn dat het bankje tussen de vennetjes heeft moeten wijken voor de uitgediepte sloot …?





Gelukkig … het bankje stond en staat er nog, ook al staat het nu wel op het uiterste randje van de sloot. Erop vertrouwend dat de betonnen voet diep genoeg in de aarde staat, heb ik er toch weer een tijdje heerlijk in het zonnetje kunnen zitten. Het was jammer dat het zicht over het vennetje me werd ontnomen door een aarden wal, maar dat zal van tijdelijke aard zijn, neem ik aan …





Morgen neem ik jullie mee terug naar de Nije Heawei, dan gaan we eens kijken naar de reden waarom er sloten worden gedempt en uitgegraven en waarom de Nije Heawei wordt afgesloten voor autoverkeer. Wordt vervolgd dus!

Sluis 1 en de weg van ’t water

Nog even een foto van de sluis en de sluiswachterswoning vanaf het plekje aan de westkant van Sluis I in de Tjonger bij Nieuwehorne (kaartje Google Maps), waar we gisteren waren gebleven,  daarna neem ik jullie via de bypass mee terug naar de andere kant van het sluiscomplex …





De foto’s spreken eigenlijk voor zich en behoeven weinig toelichting, dat geeft mij mooi de gelegenheid om antwoord te geven op een vraag die Marylou, ook wel bekend als Natuurfreak, gisteravond stelde. Bij het zien van al dat stromende en bruisende water in de bypass bij de sluis merkte Marylou op: “Aan waterwegen en sluisjes hebben jullie geen nood. Mooi om naar te kijken op je foto’s Jan. Maar als het blijft regenen waar moet dan al dat water naar toe?”





Alle water dat in Fryslân terecht komt, ongeacht of dat nu regenwater is of water dat afkomstig is van hoger gelegen gebieden in Drenthe, komt uiteindelijk via natuurlijke stroming of bemaling terecht op de Friese boezem. Daartoe staan er in Fryslân enkele honderden gemalen die het water afvoeren naar de Friese boezem. Die Friese boezem is een aaneengesloten stelsel van meren, kanalen en kleinere vaarten in Fryslân en is gelegen tussen Lemmer in het zuidwesten en Dokkumer Nieuwe Zijlen in het noordoosten van de provincie. Het gebied zit ingeklemd tussen het IJsselmeer, de Waddenzee en het Lauwersmeer. De oppervlakte van de Friese boezem is ca. 15.000 hectare. Er wordt door het Wetterskip Fryslân naar gestreefd om het peil op de Friese boezem gedurende het gehele jaar is op -0,52 m N.A.P. houden …






Om de waterstand op peil te houden, wordt het water uiteindelijk afgevoerd naar het IJsselmeer en de Waddenzee. Eeuwenlang werd het overtollige Friese boezemwater afgevoerd met windmolens en door het openen van de sluizen naar de Zuiderzee en de Waddenzee. In de loop van de 19e eeuw werd het afvoeren van het water steeds problematischer door het dalen van de veengrond. De bouw van het ir. Wouda stoomgemaal bij Lemmer was een grote sprong voorwaarts voor de waterbeheersing in onze waterrijke provincie …





Tegenwoordig zijn het J.L. Hooglandgemaal bij Stavoren en de R.J. Cleveringsluizen bij Lauwersoog belangrijk voor het afvoeren van het water. Tot de bouw van het Hooglandgemaal in 1966 werd het water door het stoomgemaal Woudagemaal op het IJsselmeer geloosd. Het Woudagemaal wordt nu nog slechts ingezet bij zeer hoge waterstanden van de Friese boezem. Zowel begin januari als eind december 2012 is het Woudagemaal enige dagen onder stoom geweest om het overtollige water af te voeren, omdat de moderne gemalen bij extreem hoog water onvoldoende capaciteit hebben om Fryslân droog te houden. In tijden van grote droogte kan er vanuit het IJsselmeer water worden binnen gelaten om de Friese boezem op peil te houden  …





Met het oog op steeds vaker voorkomende extreme situaties met hoog water heeft het Wetterskip Fryslân een aantal polders zo ingericht dat ze als extra waterberging kunnen dienen. Als het water niet snel genoeg kan worden afgevoerd naar IJsselmeer of Waddenzee, kunnen deze polders tijdelijk onder water worden gezet om wateroverlast in bewoonde gebieden te voorkomen. In januari 2012 zijn enkele van deze zogenaamde retentiepolders voor het eerst onder water gezet. Op 7 januari 2012 heb ik verslag gedaan van het onder water zetten van de retentiepolder It Eilân ten westen van Drachten …





Andere maatregelen die momenteel worden genomen om Fryslân droog te houden, zijn o.a. de bouw van nieuwe en de vervanging van oude gemalen. Daarnaast wordt al een paar jaar op diverse plaatsen in de provincie gewerkt aan het verhogen van de kaden en dijken om te voorkomen dat het water op ongewilde plaatsen de polder in stroomt. Om ook op langere termijn de veiligheid in Fryslân en Groningen te kunnen garanderen, wordt al jaren gesproken over de bouw van een nieuw gemaal bij Lauwersoog. Voorlopig is de financiering daarvan echter nog niet rond …





Hopelijk heb ik je vraag hiermee naar tevredenheid beantwoordt, Marylou. En zo niet … (vervolg)vragen staat vrij.   🙂

Zwaar verkeer in het Fochtelooërveen

Vanmiddag voerde een ritje me onder andere over het Fochtelooërveen (kaartje Google Maps). Het drassige en uitgestrekte natuurgebied, dat geldt als één van de grootste en best bewaarde hoogveengebieden in ons land, lag er prachtig bij. Boven het veen scheen de zon, terwijl verderop boven de Drentse bossen een bui hing …

Aan het begin van de smalle weg die het Fochtelooërveen deels doorsnijdt, stond aangegeven dat er (weer of nog steeds) wordt gewerkt in het gebied, waardoor er modder op de weg kan liggen. Het duurde niet lang, voordat ik in de verte een grote truck zag opdoemen …

Het leek me wijs om de auto maar even uiterst rechts op één van de uitwijkstroken tot stilstand te brengen. Naar mate het voertuig dichterbij kwam, werd duidelijk dat ik toch wel een wijs besluit had genomen, want die knaap leek me nog net iets breder dan de weg …

Het blijkt te gaan om een reusachtige rupskieper van de firma Jelle Bijlsma BV uit Giekerk. Het bedrijf werkt hier in opdracht van de Dienst Landelijk Gebied aan de verdere uitbreiding van dit unieke natuurgebied. Rondom het gebied, dat wordt beheerd door natuurmonumenten, worden nieuwe waterkerende kades aangebracht. Ook worden er diverse waterbeheersende maatregelen genomen, hiervoor worden o.a. duikers, onderleiders en overstortputten aangebracht. Het doel van deze nieuwe kades en de andere waterbeheersende maatregelen is om het waterpeil langer kunstmatig hoog te kunnen houden in dit kwetsbare natuurgebied …

Om het gebied ook voor publiek toegankelijk te houden, worden bovendien diverse aanvullende maatregelen genomen. Zo worden parkeerterreinen aangelegd, passeerstroken uitgebreid en wordt een fietspadstelsel van ca. 6 kilometer uitgebreid …

Al met al goed werk dus. Dat mag wel enige overlast veroorzaken, ik ga er maar vanuit dat automobilisten die deze weg kiezen er komen voor de rust, en dat ze dus best even tijd hebben om enige tijd te wachten op zo’n rupsvoertuig, dat zich tergend langzaam door het veen voortbeweegt …

Tot slot: na een dergelijk ritje ga ik altijd even op zoek naar wat informatie. Daarbij stuitte ik zojuist op een prachtige nieuwe website:  fochtelooërveen.info

Retentiepolder It Eilân

Terwijl ik mijn weg over het Kuierpaad op It Eilân vervolgde, begon me na verloop van tijd het gevoel te bekruipen dat er iets niet helemaal goed ging …

Aangekomen bij de picknicktafel bij de drie bomen stond ik inderdaad voor een probleem: een brede vaart versperde me de weg naar de molen. Blijkbaar had ik van het Kuierpaad linksaf moeten slaan om elders een bruggetje te nemen, want de molen staat niet op het oostelijk, maar op het westelijke deel van It Eilân. Er lag weliswaar nog een laagje ijs op de vaart, maar het leek me niet wijs om de draagkracht daarvan te testen …

Het was duidelijk dat ik de molen vandaag niet zou bereiken, want de omweg die ik daarvoor vanaf dit punt zou moeten maken, was wat teveel van het goede voor mijn benen. Dat stelt me wel in de gelegenheid om op dit moment het een en ander te vertellen over It Eilân. Op It Eilân, dat beheert wordt door It Fryske Gea – de provinciale vereniging voor natuurbescherming in Fryslân – wordt niet meer geboerd. Het oostelijk deel van It Eilan is ongeveer 88 hectare groot en is in ’t kader van de herinrichting ingericht als natuurgebied. Het combineert de functie van weidevogelbroedgebied in het voorjaar en fouragegebied voor ganzen in de winter.

Ook in Fryslân wordt hard gewerkt om in de pas te blijven met de klimaatverandering. Om ervoor te zorgen dat we in tijden van grote hoeveelheden neerslag droge voeten houden, heeft Wetterskip Fryslân ongeveer 920 poldergemalen, drie zeegemalen (waaronder het beroemde Woudagemaal), twee boezemgemalen en bijna 4.000 stuwen tot zijn beschikking. Voor het transport van water heeft Wetterskip Fryslân zo’n 5.000 km hoofdwatergang in beheer. Daarnaast is er een stelsel van ongeveer 20.000 km schouwsloten dat door eigenaren van aanliggende percelen wordt onderhouden.

Het oostelijk deed van It Eilan is de eerste retentiepolder in de provincie Fryslân. Dit is een gebied aan de boezem (het stelsel van met elkaar in open verbinding staande meren, vaarten, kanalen en sloten) dat er voor is ingericht om op gecontroleerde wijze overtollig boezemwater in te laten. Het is de bedoeling dat in Fryslân voor 2030 in totaal 700 ha wordt ingericht als retentiepolder …

Bij wateroverlast kan er ongeveer 500.000 kubieke meter water worden geborgen, dat binnen 24 uur via een waterinlaatkunstwerk (1) in de polder loopt. Om het water binnen het bergingsgebied te houden, is een nieuwe winterkade van ongeveer 1.500 meter aangelegd. Als de wateroverlast afneemt kan het water via een uitlaatkunstwerk (2) weer afstromen naar de winterpolder, waarna het kan worden teruggepompt naar de Friese boezem …

Van die in- en uitlaatkunstwerken (zie foto boven) is weinig te zien, omdat ze zijn weggewerkt in de winterkade en omdat het zicht op de lagere delen wordt ontnomen door riet en water. Vanaf het inlaatkunstwerk heb je een mooi zicht over de polder …

Om het verhaal van de bijna 115 jaar oude ‘De Roek’ – de grootste spinnekopmolen van Fryslân – te vertellen, zal ik nog wel eens op herhaling moeten. Ik weet nu in elk geval waar ik langs moet om bij de molen te komen. Of het zal lukken om de molen tegen die tijd te bereiken is nog maar de vraag, want het is nog een flink stuk lopen, en ik geloof niet dat er een mooi geëffend Kuierpaad naar toe loopt. Voor nu was het mooi geweest. Nog even een blik op het uitlaatkunstwerk …

En dan terug over het Kuierpaad, langs de boerderij …

En tot slot over de tijdelijke brug terug naar de auto …