‘Freonen foar altyd’

Geplaatst op door

Vandaag, 4 mei, is de Nationale Dodenherdenking in Nederland. Alle burgers en militairen die sinds het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog (10 mei 1940) in oorlogssituaties of bij vredesoperaties in Nederland of waar ook ter wereld zijn omgekomen worden vandaag herdacht. Om 20:00 uur worden hiervoor twee minuten stilte in acht genomen …

oorlogsmonument Opeinde

Dit jaar heb ik gekozen voor twee oorlogsmonumenten in het Fries dorp Opeinde. Om te beginnen is er een oorlogsmonument, dat is gemaakt van een doormidden gekliefde, hartvormige grijze zwerfkei. Het monument is geplaatst op een cirkelvormig plateau van gele Woudgeeltjes, met daaromheen een natuurstenen rand. Het is gemaakt door de Drachtster beeldhouwer Anne Woudwijk. De gespleten kei symboliseert het gebroken hart van de samenleving van Opeinde in en na de bezettingstijd. Het monument herinnert aan acht dorpsgenoten die tijdens de oorlog zijn omgekomen …

oorlogsmonument Opeinde

Enkele meters verderop ligt het monument ‘Freonen foar altyd’ (‘Vrienden voor altijd’). Dit monument herinnert aan de tien inzittenden van een Engels en een Amerikaans vliegtuig. Beide toestellen zijn tijdens de oorlog neergestort bij Opeinde. De namen van deze tien gesneuvelden staan op het monument. Het monument werd op 5 mei 2010 onthuld door een overlevende van het Amerikaanse vliegtuig, navigator James McGahee …

Oorlogsmonument 'Freonen foar Altyd'

De Drachtster beeldhouwer Anne Woudwijk en zijn dochter Roelie Woudwijk legden de volgende symboliek in het monument:

  • De steen stelt een originele luchtkaart van Europa voor, half beschadigd door een in ’t vliegtuig uitgebroken brand.
  • Symbolisch is het ook een luchtaanzicht op een beschadigd Europa (zie de opzettelijk ruw bekapte rand van de steen). De kleur zwart toont aan, dat driekwart van Europa gedurende die oorlogsdagen in een bijna hopeloze, zwarte tijd verkeerde. Het door Roelie Woudwijk gegraveerde witte gedeelte (o.a. Rusland, Engeland) betekent: onbezet gebied, vrijheid.
  • Bij mooi weer wordt de blauwe lucht en de lucht weerkaatst in de steen.
  • Symbolisch betekent dit de onlosmakelijke verbondenheid tussen het luchtruim en de aarde.
  • Bij mooi weer kun je jezelf weerspiegeld zien in de steen, dwars door de namen van de tien slachtoffers.
  • Symbolisch betekent het dat jij in een oorlog ook slachtoffer kunt worden. De overgang van leven naar dood kan immers pijlsnel plaatsvinden …
Oorlogsmonument 'Freonen foar Altyd'
Oorlogsmonument 'Freonen foar Altyd'

De vier ornamenten op de hoeken vertonen een eenvoudige schets van een voorwerp dat in een oorlogsvliegtuig onmisbaar was:

  • De chronometer wijst als tijd aan: 13.15 uur. Deze tijd is niet willekeurig gekozen, maar geeft precies het moment aan, waarop het Amerikaanse vliegtuig de ‘Sacktime Story’ in Opeinde is neergestort.
  • De hoogte- en drukmeter is schematisch afgebeeld als een cirkelende kringloop. Deze cirkelende lijnen komen precies overeen met een vrille, waarin een neerstortend, onbestuurbaar vliegtuig terecht kan komen.
  • Het horloge is een normaal vliegtuighorloge, echter zonder wijzers. Een horloge zonder wijzers geeft geen tijd meer aan. Woudwijk bedoelt hiermee te zeggen dat de aardse tijd voorbij is en de grenzeloze, eeuwige tijd is aangebroken.
  • Het kompas is op het westen gericht. Ook dat is bij Anne Woudwijk geen willekeur. Het betekent: wanneer een oorlogsvliegtuig zijn kompas op het westen had gericht, vloog het toestel richting Engeland, richting Vrijheid. Symbolisch gold ook dat voor ieder mens in de oorlog: richt je eigen ‘kompas’ (levenshouding) op het westen. Dan is er hoop …
Oorlogsmonument 'Freonen foar Altyd'

Laten we ons vooral realiseren dat het fascisme van de Tweede Wereldoorlog niet begon in de vernietigingskampen. Het begon met het zaaien van haat, en het stelselmatig wegzetten en discrimineren van mensen. En dat is precies wat er op dit moment ook in ons land gaande is, tot in de Tweede Kamer. Laten we daar ook even bij stil staan. Het wordt tijd dat we ons echt bewust worden van de kwetsbaarheid van onze vrijheid en democratie.

33 gedachten over “‘Freonen foar altyd’”

  1. Toen ik het woord “freonen” zag, dacht ik meteen aan iets heel anders, maar dat zal beroepsmisvorming zijn…. 🙂

    In mijn denkwereld waren “freonen” (handelsnaam FREON-12, -22, -502 e.d.) chloorfluorwaterstof-verbindingen (de fameuze CFK’s) die nu al jaren verboden zijn maar jarenlang het landschap van de koude- en vriestechniek hebben bepaald. Nu weet ik dat het woord ook een andere betekenis heeft 🙂

    Graag geef ik toe dat ik het woord liever verbonden zie aan de personen die jullie op 4 mei herdenken.

    Geliked door 1 persoon

  4. Mooie bijdrage Jan met veel symboliek. En jouw observaties aan het eind zijn me uit het hart gegrepen. Zo belangrijk om de verhalen uit de oorlog levend te houden. Al vraag ik me wel af hoe in deze tijd de steeds groter wordende groep met weinig tot geen historische interesse te bereiken.

    Geliked door 1 persoon

    • Dat laatste is één van de kernvragen. Er is een tendens gaande, die in mijn ogen akelig veel lijkt op wat er in de jaren ’30 gebeurde. Veel mensen lijken zich niet te realiseren waar hun stem toe kan leiden. Ik vind het knap zorgelijk, Cor.

      Like

  5. Mooi.

    Ik kan me helemaal vinden in je laatste paragraaf.

    Iets wat mijn man en ik regelmatig doen, een oorlogskerkhof (of het nu van WO I of II is, maakt niet uit) bezoeken, en stilstaan bij de vele mensenlevens die vroegtijdig eindigden in het verdedigen wat nu weer zo gretig kapotgeslagen wordt.

    Geliked door 1 persoon

      • Zo zie je ze bij ons ook wel. Op het mooie Campo Santo in mijn vroegere woonplaats is ook een plek gereserveerd voor een oorlogsmonument en een standbeeld en zo.
        De militaire begraafplaatsen zijn wel alomtegenwoordig, ook hier vlakbij is er één. Maar je vindt ze vooral in West-Vlaanderen en de Ardennen en ook in Frankrijk natuurlijk.

        Geliked door 1 persoon

    • Vier en vijf mei zijn voor mei altijd al onlosmakelijk verbonden geweest. Ik zou er een groot voorstander van om van 5 mei onze Nationale Feestdag dag te maken, waarbij iedereen jaarlijks een vrije dag heeft. Ik vind Bevrijdingsdag een veel belangrijkere dag dan Koningsdag.

      Like

  9. Mooi, héél mooi. Overdacht, interessant.
    En nu maar afwachten hoe het vanavond uitpakt. Triest dat je dat gaat denken.
    Dat het nu regent is jammer maar wie weet houdt het bepaald volk thuis.

    Geliked door 1 persoon

Reacties zijn gesloten.