Bij Bote’s grote grutto

Geplaatst op door

‘Vogels kun je niet melken.’

Om die zin draait het in de anderhalf uur durende documentairefilm over boer Bote de Boer, zijn gezin en de weidevogels. Het is een zin die blijft hangen. Misschien juist omdat hij zo nuchter klinkt, bijna achteloos – en ondertussen alles zegt.

Bote leeft voor de vogels die broeden op zijn land. Dat voel je in alles. Met hart en ziel zet hij zich in voor hun behoud, ook als dat zichtbaar ten koste gaat van het rendement van zijn melkveebedrijf. Natuur- en vogelliefhebbers lopen met hem weg. Ik begrijp dat wel …

weilanden met plasdras bij Tjerkwerd
een grutto staat aan de rand van een plas

In 2000 kochten Bote en zijn vrouw Astrid een melkveebedrijf net buiten Tjerkwerd. Op zo’n vijftig hectare land houden ze ongeveer negentig koeien. Toen Bote de weidevogels langzaam zag verdwijnen, besloot hij het anders te doen. Twintig hectare werd ingericht als agrarische natuur, met oude greppels, een hoger waterpeil, kruidenrijk grasland en een latere maaidatum …

een grutto zoekt voedsel
een ca. 3 meter hoge cortenstaal grutto en een echte grutto in het land bij boer Bote

Maar binnen zijn eigen gezin wringt het. Zijn zoon, die het bedrijf moet overnemen, ziet dat ‘vogeltjesland’ liever verdwijnen. ‘Domme ideeën,’ zegt hij. ‘Wat?’ vraagt zijn vader. ‘Alles.’ Het hele levenswerk van Bote samengevat in één hard woord. Bote zegt niets meer. Hij staat in zijn oranje-rode overall voor het raam en wrijft met zijn grote handen over zijn kale hoofd. Een klein gebaar, maar het komt binnen.

Ik moest onwillekeurig denken: dit is niet alleen het verhaal van één boer en zijn zoon. Dit is, in het klein, het verhaal van de Nederlandse landbouw van de afgelopen decennia …

een ca. 3 meter hoge cortenstaal grutto en een echte grutto in het land bij boer Bote
een ca. 3 meter hoge cortenstaal grutto in het land bij boer Bote
een ca. 3 meter hoge cortenstaal grutto en een echte grutto in het land bij boer Bote

En met resultaat. Het land langs de weg tussen Bolsward en Workum groeide uit tot wat inmiddels bekendstaat als ‘Bote’s Paradijs’. Jaarlijks broeden er zo’n tachtig tot negentig paartjes grutto’s. Dat zijn aantallen waar je stil van wordt, zeker als je weet hoe schaars ze op veel andere plekken zijn geworden. In 2023 kregen Bote en Astrid voor hun inzet de Gouden Grutto van Vogelbescherming Nederland …

een grutto in het weiland

Maar uiteindelijk gaat het niet alleen om vogels. Wanneer Bote bij de bank aanklopt voor financiering van een nieuwe stal, blijkt hoe weinig zijn inspanningen in dat systeem waard zijn. De weidevogels tellen niet mee; het gaat om cijfers, om rendement. De aanvraag wordt afgewezen.

Daar zit Bote dan, gevangen tussen twee werelden. Aan de ene kant zijn liefde voor de weidevogels, aan de andere kant zijn gezin en de toekomst van het bedrijf. Zijn zonen willen verder boeren, maar wel op een manier die wél geld oplevert. Met strak grasland, efficiëntie en zonder weidevogels …

een ca. 3 meter hoge cortenstaal grutto en een echte grutto in het land bij boer Bote

Over hun leven en keuzes werd de docufilm ‘Vogels kun je niet melken‘ gemaakt. Na de bioscooprelease in 2024 was hij ook te zien bij 2Doc en hij staat nog altijd op NPO Start. Het is niet alleen inhoudelijk een interessante film, hij is ook erg mooi gemaakt.

Bote zit in een spagaat. Hij houdt van zijn weidevogels maar uiteraard ook van zijn gezin. Hij wil ook zijn zonen de kans bieden om te kunnen boeren. Wat mij betreft echt het kijken waard: ‘Vogels kun je niet melken’. 

Het blijft me bezighouden. Je kunt vogels niet melken. Maar wat is het ons waard dat ze er nog zijn?

33 gedachten over “Bij Bote’s grote grutto”

  1. Grutto’s zijn prachtige vogels ik zag ze ooit op Texel. De film kon ik niet openen 3 keer geprobeerd. Er verscheen telkens probeer het opnieuw. Zal morgen eens opnieuw proberen

    Geliked door 1 persoon

  4. Wat is dit hard voor Bote. Ja de wereld en zeker de Rabobank kan keihard zijn. Toen mijn man zijn bedrijf beeindigde hebben we per direct een andere bank genomen, nooit geen Rabobank meer, die mentaliteit stond ons niet aan.

    Geliked door 1 persoon

  5. Ik ben zo blij dat je mij tipte over deze documentaire en we daar zijn geweest. Dit is ook een mooi bericht.

    Wat mij met name triggerde was de mening en de invloed van de jongere generatie. Je hebt als ouders iets opgebouwd en dan moet je verantwoording afleggen aan je opvolger. Het zal wellicht een ‘normaal’ verschijnsel zijn bij de overname van ouders naar kinderen, maar het is voor mij wel een dingetje.

    Het leerde mij wel om nu keuzes te maken en te genieten en niet teveel rekening houden met de kinderen.

    De jonge grutto’s zijn vandaag wel in het nieuws.

    Geliked door 1 persoon

    • Na het zien van de documentaire vond ik het een waardevolle aanvulling om die plek even te kunnen bekijken. De jongere generatie heeft vaak andere idealen en belangen dan onze generatie, zo lijkt het. Maar het is voor een jonge boer ook niet makkelijk om tegen het systeem op te boksen. Denk daarbij b.v. aan de Rabobank.

      Geliked door 1 persoon

  8. Wat erg voor Bote… Ik ga deze film zeker kijken.
    Megastallen en grootschalige fokbedrijven zijn me een gruwel. Des te jammerder dat zijn zonen die weg willen inslaan. Waarom kiezen ze niet voor een nieuwe markt, zoals vegetarische balletjes en worstjes? Dat past veel beter bij de visie van hun vader én spaart het prachtige natuurgebied met zijn vele vogels. Dat het net zijn zoon is die er zo tegen ingaat, vind ik ook een apart gegeven. Hij zou fier op zijn vader moeten zijn.

    Geliked door 1 persoon

    • We hebben meer Bote’s nodig voor een gezond platteland. Maar tot op zekere hoogte begrijp ik de zonen wel. Hun opleiding is gericht op verbetering van de omstandigheden voor de koeien en de boer om tot een hogere productie te komen. Het is vooral de Rabobank die meer kapot maakt dan ons lief is, want die wil alleen dan geld beschikbaar stellen voor een boer om te investeren. Ik hoop dat de jonge boer er nog anders tegenaan gaat kijken als de nieuwe stal er is. It ferstân komt mei de jierren, zeggen we vaak,

      Geliked door 1 persoon

  11. Is vast een mooie docu.
    Doodjammer voor boer Bote en andere vogelliefhebbers en vooral voor de vogels.
    Misschien gaat men alsnog met de tijd mee, er wordt meer op de natuur gelet de laatste jaren.

    Geliked door 1 persoon

Reacties zijn gesloten.