De late winter van 2018

Nadat hij eerst maar niet leek te willen beginnen, lijkt er intussen maar geen eind aan de winter van 2017-2018 te willen komen. Eigenlijk kunnen we het maar beter hebben over de late winter van 2018, want in december en januari stelde de winter niks voor. Het enige wat in die periode even aan winter deed denken, was een dun laagje sneeuw op 11 december. En dat terwijl het dit weekend met een harde oostenwind en lichte tot matige vorst opnieuw bar koud was …

December was een graad warmer en januari was zelfs ruim 2 ºC warmer dan het langjarig gemiddelde over de periode 1971-2000. Op 24 januari werd het zelfs 12,5 ºC in ons tuintje, veel gekker moet het toch niet worden. Echt winterweer werd het pas in februari. Vooral in de laatste week van de maand was het met ’s nachts lichte tot matige vorst en zelfs een tweetal echte ijsdagen bitter koud. Daarmee kwam de gemiddelde temperatuur voor de winter van 2017-2018 uiteindelijk uit op 3,3 ºC …

Nog even wat koude cijfertjes op een rij. Ik heb in ons tuintje 28 vorstdagen kunnen noteren, tegen 40 gemiddeld over de periode 1971-2000. Om nog eens duidelijk te maken wanneer het deze winter koud werd: 22 van die vorstdagen vielen in februari. Matige vorst heb ik maar 4 keer kunnen noteren, tegen 14 normaal over de eerder genoemde periode. Hoewel het er enkele nachten dichtbij kwam, zat strenge vorst er ook deze winter weer niet in …

De verdeling van de neerslag liep gedurende de winter parallel aan de temperatuur. December en januari waren niet alleen erg zacht, maar ook uiterst somber en nat. In de koude februari viel minder dan de helft van de normale hoeveelheid neerslag …

De kou liet zich op 28 februari het best zien en voelen op het Wad. Bij een harde oostelijke wind en enkele graden vorst, die al snel voor een gevoelstemperatuur van ca. -17 ºC zorgden, dreven er grote ijsvelden over de Waddenzee. In de verte stak het met sneeuw bedekte Ameland ongewoon wit tegen zee en lucht af …

Wat betreft de hoeveelheid neerslag nestelt deze winter zich met 200 mm tussen het langjarig gemiddelde over 2003-2018 (219 mm) en dat over de periode van 1971-2000 (185 mm) …

Hoewel de opvallend koude winterse uitsmijter van februari en maart zich misschien nog wel een tijdje in ons geheugen zal nestelen, zal de winter als geheel wel snel worden vergeten. Met een gemiddelde van 3,3 ºC was het niet de warmste winter van de laatste tien jaar, en dat is tegenwoordig al heel wat. Maar uiteindelijk was deze winter dan toch weer 0,7 ºC warmer dan het gemiddelde van de winters in de periode 1971-2000 …

De laatste dagen van februari en de eerste 3 dagen van maart gaven voor de winterliefhebbers nog wat sjeu aan deze editie van de winter. Op 24 februari lag de Bonke bij Leeuwarden nog helemaal open, maar een week later bonden honderden schaatsers daar de smalle ijzers onder om even een tochtje naar Aldtsjerk te maken. Helaas is het bij die ene dag gebleven, omdat koning Winter zich daarna weer terugtrok …

Als de Bonke en vele andere wateren eind februari-begin maart ondanks het spelbederf van zonnestraling en windkracht, in een week tijd dicht kunnen vriezen, dan biedt dat ondanks alle pessimistische scenario’s in mijn ogen toch nog hoop voor toekomstige schaatstochten. Als die klassieke winterse luchtdrukverdeling met een krachtig hogedrukgebied boven Scandinavië en een lagedrukgebied boven Zuid-Europa nu eens in de eerste helft van januari op de weerkaarten verschijnt – wanneer de aanzienlijk zon minder kracht heeft – dan moet er meer moois mogelijk zijn …

Aan de provincie en aan het waterschap heeft het in elk geval niet gelegen. Zodra er zicht was op de serieus winterse ontwikkelingen, kondigde de provincie al een vaarverbod af voor een groot deel van Friese wateren, voordat er nog maar een centimeter ijs lag. Het waterschap zorgde ervoor om vroegtijdig het gewenste peil te bereiken, zodat daarna z.s.m. alle gemalen stilgelegd konden worden. Dit alles om een maximale ijsgroei mogelijk te maken. Wat mij betreft hulde voor provincie en waterschap derhalve, want elke mogelijk kans op natuurijs moet ten volle worden benut.

Weerbeeld februari 2018

Februari begon in navolging van december en januari grijs en wisselvallig, maar vanaf de tweede week van de maand kwam daar een eind aan. Voor het eerst deze winter kregen we de zon regelmatig te zien en eindelijk werd het ook weer eens wat kouder. In ons tuintje kwam de gemiddelde temperatuur in februari uit op 1,0 ºC tegen normaal ca. 2,3 ºC over de periode 1971-2000 ….

Plotseling verscheen er weer eens een klassieke wintersituatie op de weerkaarten, waarbij krachtige hogedrukgebieden het weerbeeld bepaalden. Geleidelijk liepen de temperaturen zowel ’s nachts als overdag verder terug. In de laatste week van februari werd met een oostelijke stroming Siberische lucht naar ons land aangevoerd. Tijdens de nachten vroor het op uitgebreide schaal matig – lokaal hier en daar even streng – en op de laatste dagen bleef de temperatuur ook overdag onder het vriespunt steken …

Omdat de zon en de vooral wind aan het begin van de vorstperiode spelbrekers waren voor een snelle ijsgroei,was het vrijwel nergens vertrouwd om op de grotere wateren te schaatsen. Wel kon er op de laatste dagen van februari en de eerste dagen van maart op diverse ijsbanen en op ondergelopen polderland zoals in de Jan Durkspolder en de Ryptsjerksterpolder veilig geschaatst worden. Dit mannetje was in diepe verwondering over zijn eerste kennismaking met ijs. Voor mij is dit toch wel hèt moment van dit wintertje …

Behalve zonnig en koud was februari ook een droge maand. Op de eerste dagen van de maand was het overwegend bewolkt en vielen er wat winterse buien met regen en natte sneeuw. Dat was ook halverwege de maand nog een paar dagen het geval …

Dat ik aan het eind van de maand nog een paar echte sneeuwbuien heb kunnen fotograferen, is te danken aan het feit dat we toen niet thuis waren. In ons tuintje lijkt geen neerslag te zijn gevallen in die laatste dagen van de maand. Als er wel wat sneeuw is gevallen, dan is dat in de regenmeter kapot gevroren voordat het kon worden gemeten. Uiteindelijk heb ik in ons tuintje 19 mm neerslag afgetapt, tegen normaal ca 44 mm over de periode 1971-2000 …

Ik sluit dit koude overzicht af met een foto van de achterzijde van een sneeuwbui …

De narcissen komen eraan!

Weet u het nog …? De tête-a-tête narcisjes die begin februari van dit jaar in ons tuintje aan de sneeuw ontsproten …?
Tijdens een rondje door de tuin ontdekte ik zojuist dat die narcisjes in het nog steeds op zijn zij liggende bloempotje alweer flink hun best doen …





Als het een beetje meezit, bloeien de eerste tête-a-tête narcisjes in ons tuintje dit jaar met Kerstmis. Maar of we daar nu zo blij mee moeten zijn … Nee, niet echt. Maar heel gek is het natuurlijk ook niet als je weet dat de gemiddelde temperatuur over de eerste 10 dagen van december in ons tuintje 8,5 ºC was, tegen normaal ca. 3,5 ºC …




Weerzien met de Rottige Meente

Toen Jetske en ik dinsdag in de Rottige Meente van de parkeerplaats naar de vogelkijkhut liepen, wist ik al vrijwel zeker dat ik daar eerder was geweest. En dat werd even later bevestigd met het uitzicht vanuit de vogelkijkhut over de Rottige Meente …





Ik dacht dat het wel een jaar of 20 geleden zou kunnen zijn, maar dat was gelukkig wat overdreven. In mijn fotoarchief ontdekte ik al snel dat ik er was geweest op 22 februari 2003. Ook toen maakte ik in mijn vrije tijd al regelmatig fototochtjes, dit was op een mooie winterse zaterdagmiddag …





Behalve het grote verschil in het weer op de eerste en de tweede foto valt vooral het gebrek aan begroeiing op de legakkers op, dat zijn de stroken land in het water waar vroeger het uitgebaggerde veen op te drogen werd gelegd om er turven van te maken. Omdat ik op die dag in februari 2003 de camera ook nog wat verder naar westen heb gericht, is te zien dat de begroeiing door bomen vanaf die kant toen al begon op te rukken …





Omdat ik eind 2002 ben begonnen met het vastleggen van de weercijfertjes in onze tuin, kan ik zelfs nog precies vertellen dat het de nacht daarvoor 5,7 ºC had gevroren, en dat de maximum temperatuur op zaterdag 22 februari 2003 opliep tot 5,4 ºC. Het liep tegen het eind van de koudste winter die we sinds de laatste Elfstedentocht van 1997 hadden gehad …





Het KNMI schrijft over de winter van 2002-2003: “Met in De Bilt een gemiddelde temperatuur van 2,4 °C over de drie wintermaanden tegen een langjarig gemiddelde van 3,3 °C was de winter koud. Een koude winter was sinds de winter van 1996/97 niet meer voorgekomen. Opvallend was dat alle drie de wintermaanden koud verliepen. Reeds in de eerste helft van december beleefden we een vorstperiode. Deze werd gevolgd door een periode met kwakkelweer waarbij het soms zeer glad was door ijzelvorming. Rond de Kerst was het zeer zacht. In januari viel de winter voor de tweede keer in. Van 4 tot en met 11 januari vroor het tijdens de nachten lokaal streng (temperatuur lager dan –10, 0 °C) …”





Voor vandaag sluit ik af met een paar foto’s van de fraaie patronen in het ijs, die ik in februari 2003 heb gemaakt vanuit deze vogelkijkhut in de Rottige Meente. Woensdag liet ik hier een paar foto’s zien van een zwanenkoppel, dat vlak bij de vogelkijkhut in een vaart voort dobberde. Toeval of niet, maar ook op die bewuste zaterdagmiddag in februari 2003 heb ik hier wat foto’s van een paar zwanen gemaakt. Die zal ik jullie hier morgen voorschotelen …




Weerbeeld februari 2012

Op deze vijfde grijze dag op rij kan ik eindelijk weer wat vrolijke plaatjes met wat kleur tonen, want februari kende een prachtig begin. Over de eerste 12 dagen van de maand kwam de gemiddelde temperatuur in ons tuintje uit op -7,1 ºC, en dus konden de schaatsen al snel uit het vet worden gehaald …

Van 30 januari t/m 8 februari was er sprake van de 33e officiële koudegolf in ons land sinds 1901. Een koudegolf is een opeenvolging van minimaal vijf ijsdagen in De Bilt (maximumtemperatuur lager dan 0,0 °C), waarvan tenminste drie dagen met strenge vorst (minimumtemperatuur lager dan -10,0 °C). In ons tuintje kwam het gedurende 9 nachten tot strenge vorst (minimumtemperatuur lager dan -10,0 °C), waarbij er driemaal sprake was van zeer strenge vorst (temperatuur beneden de -15,0 °C). Landelijk werd de laagste temperatuur gemeten in Lelystad op 4 februari: -22,9 °C. De laagste temperatuur in ons tuintje was in diezelfde nacht -16,9 °C …

Op 12 februari sloeg het weer volledig om. Daarna was het zacht tot zeer zacht voor de tijd van het jaar. De landelijk hoogste temperatuur van 13,3 °C werd op 23 februari gemeten in Lelystad,  in ons tuintje werd het op die dag 11,3 °C. Als gevolg van het zachte weer kwam de gemiddelde temperatuur in ons tuintje uiteindelijk precies uit op 0,0 °C, tegen normaal ca. 2,3 °C over de periode 1971-2000. Daarmee is februari 2012 de koudste februarimaand in de meetreeks in ons tuintje sinds 2003 …

Februari was ook een droge maand. Op 3 februari viel er in onze omgeving zo’n 5 cm sneeuw. Omdat het vanwege de kou erg lichte en droge sneeuw was, bleef daar amper 2 mm neerslag van over. In totaal viel er in ons tuintje deze maand 21 mm neerslag tegen normaal ca. 44 mm …

De winterse plaatjes in deze bijdrage heb ik op donderdag 9 februari geschoten op de Leijen. Behalve veel schaatsers waren er ook een ijszeiler en enkele ijssurfers actief. In de loop van volgende week zullen er ongetwijfeld nog wat winterse plaatjes volgen in het overzicht van de winter van 2011-2012 …