De late winter van 2018

Nadat hij eerst maar niet leek te willen beginnen, lijkt er intussen maar geen eind aan de winter van 2017-2018 te willen komen. Eigenlijk kunnen we het maar beter hebben over de late winter van 2018, want in december en januari stelde de winter niks voor. Het enige wat in die periode even aan winter deed denken, was een dun laagje sneeuw op 11 december. En dat terwijl het dit weekend met een harde oostenwind en lichte tot matige vorst opnieuw bar koud was …

171211-1556x

December was een graad warmer en januari was zelfs ruim 2 ºC warmer dan het langjarig gemiddelde over de periode 1971-2000. Op 24 januari werd het zelfs 12,5 ºC in ons tuintje, veel gekker moet het toch niet worden. Echt winterweer werd het pas in februari. Vooral in de laatste week van de maand was het met ’s nachts lichte tot matige vorst en zelfs een tweetal echte ijsdagen bitter koud. Daarmee kwam de gemiddelde temperatuur voor de winter van 2017-2018 uiteindelijk uit op 3,3 ºC …

180315-temp-winter2017-2018

Nog even wat koude cijfertjes op een rij. Ik heb in ons tuintje 28 vorstdagen kunnen noteren, tegen 40 gemiddeld over de periode 1971-2000. Om nog eens duidelijk te maken wanneer het deze winter koud werd: 22 van die vorstdagen vielen in februari. Matige vorst heb ik maar 4 keer kunnen noteren, tegen 14 normaal over de eerder genoemde periode. Hoewel het er enkele nachten dichtbij kwam, zat strenge vorst er ook deze winter weer niet in …

180315-vorstdagen

De verdeling van de neerslag liep gedurende de winter parallel aan de temperatuur. December en januari waren niet alleen erg zacht, maar ook uiterst somber en nat. In de koude februari viel minder dan de helft van de normale hoeveelheid neerslag …

180315-neerslag-winter2017-2018

De kou liet zich op 28 februari het best zien en voelen op het Wad. Bij een harde oostelijke wind en enkele graden vorst, die al snel voor een gevoelstemperatuur van ca. -17 ºC zorgden, dreven er grote ijsvelden over de Waddenzee. In de verte stak het met sneeuw bedekte Ameland ongewoon wit tegen zee en lucht af …

180228-1356x

Wat betreft de hoeveelheid neerslag nestelt deze winter zich met 200 mm tussen het langjarig gemiddelde over 2003-2018 (219 mm) en dat over de periode van 1971-2000 (185 mm) …

180315-winterneerslag-2003-2018

Hoewel de opvallend koude winterse uitsmijter van februari en maart zich misschien nog wel een tijdje in ons geheugen zal nestelen, zal de winter als geheel wel snel worden vergeten. Met een gemiddelde van 3,3 ºC was het niet de warmste winter van de laatste tien jaar, en dat is tegenwoordig al heel wat. Maar uiteindelijk was deze winter dan toch weer 0,7 ºC warmer dan het gemiddelde van de winters in de periode 1971-2000 …

180315-wintertemp-2003-2018

De laatste dagen van februari en de eerste 3 dagen van maart gaven voor de winterliefhebbers nog wat sjeu aan deze editie van de winter. Op 24 februari lag de Bonke bij Leeuwarden nog helemaal open, maar een week later bonden honderden schaatsers daar de smalle ijzers onder om even een tochtje naar Aldtsjerk te maken. Helaas is het bij die ene dag gebleven, omdat koning Winter zich daarna weer terugtrok …

180228-1547x

Als de Bonke en vele andere wateren eind februari-begin maart ondanks het spelbederf van zonnestraling en windkracht, in een week tijd dicht kunnen vriezen, dan biedt dat ondanks alle pessimistische scenario’s in mijn ogen toch nog hoop voor toekomstige schaatstochten. Als die klassieke winterse luchtdrukverdeling met een krachtig hogedrukgebied boven Scandinavië en een lagedrukgebied boven Zuid-Europa nu eens in de eerste helft van januari op de weerkaarten verschijnt – wanneer de aanzienlijk zon minder kracht heeft – dan moet er meer moois mogelijk zijn …

180228-1438x

Aan de provincie en aan het waterschap heeft het in elk geval niet gelegen. Zodra er zicht was op de serieus winterse ontwikkelingen, kondigde de provincie al een vaarverbod af voor een groot deel van Friese wateren, voordat er nog maar een centimeter ijs lag. Het waterschap zorgde ervoor om vroegtijdig het gewenste peil te bereiken, zodat daarna z.s.m. alle gemalen stilgelegd konden worden. Dit alles om een maximale ijsgroei mogelijk te maken. Wat mij betreft hulde voor provincie en waterschap derhalve, want elke mogelijk kans op natuurijs moet ten volle worden benut.

180228-1443xh

Arctisch aandoende Wadden

Alsof het landinwaarts nog niet koud genoeg was, besloten Jetske en ik gisteren om een kijkje te nemen op een plek waar de gemene kou zich door de striemende oostenwind het best laat voelen …

Het doel van de rit was de pier van Holwerd (Google Maps). Ameland zouden we door de zware ijsgang op het Wad niet kunnen bereiken, de eerstvolgende afvaart van de veerboot was verschoven naar 18:00 uur en de Waddentaxi ging het Wad helemaal niet op …

De laatste keer dat ik hier in vergelijkbare omstandigheden was, was in februari 2012 op de dag waarop het bestuur van de Koninklijke Vereniging De Friesche Elf Steden moest besluiten dat de zestiende Elfstedentocht op dat moment niet kon worden uitgeschreven …

In 2012 struinde ik hier met een dik ingeduffelde en nauwelijks meer herkenbare Johan van Aken over de pier, ditmaal durfde Jetske het dus aan om de strijd met het ijselijke gebrul van de Siberisch beer aan te gaan …

Omdat we in februari 2012 een langere winterperiode hadden gehad dan nu, lag er een dikkere laag ijs op het Wad, maar met een maximumtemperatuur van -7 °C (gevoelstemperatuur ca. -17 °C) was het er gisteren nog een stuk kouder dan 6 jaar geleden …

Aan de voet van de pier lagen her en der wat eenden die de winterperiode in overlevingsmodus proberen te doorstaan …

Nadat wij onze blik nog even over de arctisch ijsvelden naar het in de verte gelegen besneeuwde Ameland hadden laten gaan, werd het tijd om in het restaurant op te warmen met een beker warme chocolademelk en een Berenburgje, want het lukte door kou en wind nauwelijks meer om onze camera’s stabiel te houden …

IJsvelden op het Wad

Terwijl ik over de Holwerder pier (Google Maps) terug liep naar de parkeerplaats, liet ik mijn ogen over de uitgestrekte ijsvelden aan de Waddenkust glijden …

De witte leegte werd alleen onderbroken door lange rijen paaltjes en vlechtschermen, verder zat hier en daar een scholekster te kleumen …

Helaas hebben niet alle vogels de barre kou overleefd, op het talud van de pier trof ik een dode scholekster aan …

Een stukje verderop zag ik Johan met zijn muts diep over de oren getrokken aan de voet van de pier staan … geen ijsbeer, maar een ijsmeneer …

Ik besloot ook nog even af te dalen, zodat ik het vlechtscherm van dichtbij kon kieken en de ijsvelden vanuit een ander perspectief kon bekijken …

Lang hield ik het er niet uit, want het was daar beneden op het ijs echt berekoud …

Aan de andere kant van het scherm stond nog een groepje scholeksters in de overlevingsmodus …

Nog een laatste blik over de ijskoude vlakte, en dan terug naar de auto om weer op te warmen …

Het was het eind van een bijzondere fotosessie, die nog het meest weg had van een poolexpeditie. Op de avond van die 8e februari werd duidelijk dat de Elfstedentocht niet door zou gaan, maar dit winters avontuur pakt niemand ons meer af.