Dag van de Elfstedentocht

De – voorlopig – laatste Elfstedentocht is verreden op 4 januari 1997. Dat is intussen dus ruim 23 jaar geleden. Daarmee zitten we op dit moment in de langste Elfstedentochtloze periode sinds de oprichting van de Vereniging De Friesche Elfsteden op 15 januari 1909.

Op dit moment is er op de weerkaarten en in de weerpluim nog niets te zien wat op serieus winterweer wijst. Om de cultuur en de verhalen van De Tocht overeind te houden, en vooral ook om de moed erin te houden, wordt in Fryslân vanaf dit jaar op 15 januari De dag van de Elfstedentocht’ georganiseerd ...

18 februari 2018 – open water bij de finishlijn van de Elfstedentocht in de Bonkefeart

Dat we de moed niet te snel op moeten geven, hebben we twee jaar geleden nog kunnen zien. Toen hadden we tot half februari geen vorst van betekenis gehad, maar in de laatste week van februari werd het ineens winter. Wij zaten indertijd hemelsbreed op amper een kilometer van de finish aan de Bonke. Het vroor daar letterlijk en figuurlijk dat het kraakte in de laatste dagen van februari en de eerste dagen van maart …

Wij logeerden eind februari – begin maart 2018 in het huis van de kinderen om daar op de hond te passen, terwijl de jeugd naar de wintersport was. Op 18 februari maakte ik een foto van de roestvrij stalen paal die de finishlijn van de Elfstedentocht in de Bonkefeart markeert. De paal was op die stralende dag door water omgeven (zie de bovenste foto).

Een week later viel de winter in met matige tot strenge vorst, en die bleef aanhouden t/m 4 maart. Op 28 februari lag er al een mooi laagje ijs. Die dag maakte ik met Jetske een winterse rondrit door het noorden van Fryslân. Tijdens die rit hebben we o.a. foto’s gemaakt van arctische taferelen op de Waddenzee en schaatsers op het ondergelopen land van de Ryptsjerksterpolder. Op 3 en 4 maart trokken velen op de schaats over de denkbeeldige finishlijn op de Bonkefeart voor een tochtje naar de Grote Wielen of verder …

De kansen op een volgende Elfstedentocht worden er niet groter op, maar ik blijf er erin geloven. En velen met mij gelukkig. Er moeten zo langzamerhand natuurlijk wel steeds meer zaken gunstig samenvallen, maar toch … Er hoeft maar één keer b.v. in januari een gunstige luchtdrukverdeling tot stand te komen, die koutransport vanuit Noord- of Oost-Europa op gang kan brengen zoals dat ook eind februari 2018 het geval was.

Wanneer hij weer kan worden verreden is maar zeer de vraag, maar voor de volgende Tocht der Tochten staat er sinds enige tijd wel een finishboog van formaat over de Bonkefeart. Samen met zijn weerspiegeling vormt de finishboog het felbegeerde Elfstedenkruisje. Wat jullie ervan vinden, weet ik niet, maar ik vind hem prachtig …

Hoe en wat 2019 – 3

Ook maart was met een gemiddelde temperatuur van 7,8 ºC tegen normaal 5,0 ºC weer een warme maand. Het was ook een maand waarin een goede poging werd gedaan om wat te doen aan het neerslagtekort. Na een droge februari volgde een natte maart: 116 mm neerslag tegen normaal 60 mm. Hierbij moet ik wel de kanttekening maken dat mijn regenmeter verstopt is geraakt door katjes van de hazelaar en al wat daar vervolgens aan vast is blijven plakken. Als gevolg daarvan heb ik na ontstopping van het geheel een (redelijke) schatting moeten maken van de neerslagsom …

Al dat vocht en de warmte deden de tuin overigens wel goed. Aan alle kanten kwam het leven daar in hoog tempo tevoorschijn. In de vijver waren vooral de grote frisgroene bladeren van de gele plomp echte blikvangers. Een koolmees nam een paar maal een kijkje in en bij één van de nestkastjes in de tuin. Dat zou later in het jaar nog een mooi vervolg krijgen …

Omdat mijn acnesklachten onder invloed van de qutenzabehandeling al langere tijd goed te hanteren waren, lukte het in tweede helft van maart om voor het eerst in 2019 op een stralende dag weer eens langere uitstap te maken met mijn fotomaatje Jetske.

Het werd een prachtige rit met een aantal stops met fotokuiers aan het Wad. Onder andere de oude palenrij bij Paesens-Moddergat en de kerk van Wierum passeerden de revue. Een week later was het weer compleet omgeslagen. De Ryptsjerksterpolder lag er eind maart weer grijs, nat en triest bij alsof het herfst was …

Met Tijmen bij ’t Set

Volgens mij was het op Aafjes’ verjaardag, dat Tijmen zich liet ontvallen dat hij onze fotokuiertjes eigenlijk wel een beetje miste. Omdat het met mij op dat moment stilaan weer wat beter ging, besloot ik meteen de koe bij de horens te vatten. “Als het in de herfstvakantie goed weer is, bel ik je in het weekend daarvoor om wat af te spreken,” zei ik tegen hem.

Zo gezegd, zo gedaan. En dus haalde ik Tijmen donderdagochtend rond half elf van huis om weer eens samen op pad te gaan. Op mijn vraag of hij zijn camera bij zich had, keek Tijmen me eens met een betekenisvolle blik aan, en zei dan: “Daar heb ik tegenwoordig mijn telefoon voor, pake, dan heb ik altijd alles bij me.” Daar had ik niet van terug natuurlijk, want het zou best eens kunnen dat de camera die telefoon aan boord heeft, scherpere foto’s maakt dan mijn camera …

We hadden het meteen gezellig samen en onderweg naar de eerste stop praatten we bij over wederzijdse ditjes en datjes. De eerste stop had ik gepland bij ’t Set (kaart Google Maps), een rustige locatie aan de noordwest kant van de Ryptsjerksterpolder. Daar staat aan het eind van een niet te lang, smal paadje een bankje met uitzicht over de Sierdswiel …

Veel viel er niet te zien, maar zodra er in de verte een zwanenfamilie in beeld verscheen, hadden we meteen weer gespreksstof. Dat die donkere zwanen waarschijnlijk net terug waren van een zonvakantie, daar hoefde ik niet meer mee aan te komen. Het schoolkind was duidelijk veranderd in een zelfbewuste tiener die zich niet zo snel meer iets op de mouw laat spelden …   😉

Terwijl we daar zo op het bankje zaten, bespraken we de invulling van de rest van de dag. Omdat ik de dag ervoor een tijdlang in de Ecokathedraal had rondgezworven, stelde ik voor om een paar korte kuiertjes te maken op verschillende plekken. Dat leek me beter dan één langere kuier, en daar kon Tijmen zich wel in vinden. Wat mij betreft zou de volgende stop bij het Dijktempeltje op de Waddendijk bij Marrum zijn. Dat leek Tijmen ook wel want, want daar was hij nog nooit geweest …

– wordt vervolgd –

Verrassend

Na een grijze en vooral sombere week, waarin het effect van de qutenza-behandeling langzaam maar zeker merkbaar werd, volgde gisteren ineens een dag vol verrassingen.

Mijn fotomaatje had onverwacht vrij, en omdat de dames en heren meteorologen ons (weer) een zonnige dag in het vooruitzicht hadden gesteld, leek het Jetske een leuk idee om mij te verrassen met een ritje naar het plekje waar ze onlangs enkele honderden grutto’s had gefotografeerd. Nu had ik op dat moment wel mijn twijfels of de grutto’s daar nog wel zouden zijn, omdat ze na verloop van tijd weer uitzwermen over de provincie. En over het weer had ik eerlijk gezegd ook nog mijn twijfels na de voorgaande dagen. Maar goed, een dagje met Jetske op pad is over het algemeen geen straf en dus gingen we tegen elven op pad.

Een half uurtje later betraden we de vogelkijkhut ’t Set (kaart Google Maps) aan de noordwest kant van de Ryptsjerksterpolder. Alle goede bedoelingen ten spijt viel het ter plekke nogal tegen. Er blies een koude wind over het water dat zich aan grijze nevelen trachtte te ontworstelen. En zoals ik al vreesde, waren de grutto’s gevlogen …

Omdat ik geen zin had om de dag nu al teleurstellend te laten eindigen, stelde ik voor om door te rijden naar het Wad. De oude palenrij in ’t Wad bij Paesens-Moddergat is tenslotte in alle weersomstandigheden fotogeniek. Onderweg vertelde ik Jetske over de mooie herinneringen die ik aan Paesens-Moddergat bewaar met een prachtige eclips bij zonsopkomst en kansjes op poollicht.

Al voordat we ons doel hadden bereikt, begon de lucht voorzichtig open te breken. Rond het middaguur beklommen we de zeedijk ter hoogte van it Fiskershúske bij Moddergat. Wat heiig, maar badend in een zee van zon lag het Wad aan onze voeten …

Het werden een paar verrassend mooie en vooral ook vermoeiende uurtjes daar op en aan het Wad. Vooral de steeds verder afbrokkelende palenrij heeft weer heel wat foto’s opgeleverd, waar ik voorlopig weer even mee vooruit kan. Nadat ik op de heenweg had gereden, nam Jetske de terugreis voor haar rekening, zodat ik mijn geteisterde lijf en leden rust kon geven …

Bedankt Jetske, het was weer een topdag!

Weerbeeld 2018: warm en droog

Om maar meteen met de deur in huis te vallen: 2018 was het vijfde bijzonder warme jaar op rij. In onze tuin ben ik uitgekomen op een gemiddelde temperatuur van 11,2 °C, dat is ruim twee graden boven het langjarig gemiddelde van 9,1 °C in de periode 1971-2000. Met uitzondering van februari, maart en november waren alle maanden minstens een graad warmer dan normaal …

Kouder dan normaal was het alleen in februari en maart. In de laatste dagen van februari en de eerste dagen van maart kwamen we plotseling even echt in de greep van Koning Winter. Op 28 februari maakte ik met Jetske en rit door het noordoosten van Fryslân. Dik ingepakt stonden we op de pier van Holwerd naar het drijfijs op het Wad te kijken. Op de terugweg hebben we een tussenstop gemaakt bij de Ryptsjerksterpolder om nog even wat schaatsers te fotograferen bij de Ypey-molen. Meer details over de winter van 2017-2018 in onze regio kun je in dit logje vinden: ‘De late winter van 2018‘ …

Vanaf april was het gedaan met de kou in 2018. De eerste grafiek in dit logje laat duidelijk zien dat alle maanden vanaf dat moment duidelijk een stuk warmer verliepen dan normaal. Voor mij had het allemaal wel een tikje minder gemogen, want MS en warmte zijn bepaald geen vrienden. Maar goed, daarin was ik niet de enige. Ook voor Oskar was het met zijn dikke haardos vaak veel te warm. Maar dat was nog slechts klein leed. Het was zo warm en droog dat de koeien na verloop van tijd (overdag) verplicht op stal moesten, omdat het gras wekenlang niet groeide. Veehouders en akkerbouwers werden geconfronteerd met beregeningsverboden. Voor de toeristische sector en voor LF-2018 was het een fantastisch jaar …

2018 was niet alleen warm, het was dus ook uitzonderlijk droog. In vijf maanden regende het meer dan normaal, gedurende de rest van het jaar was het veel te droog. Normaal valt er in onze regio jaarlijks ca. 770 mm neerslag, in 2018 viel er echter niet meer dan 560 mm. Meer details over de zomer van 2018 kun je vinden in het logje ‘De zomerse weercijfers van 2018’

December was weliswaar nat en 2019 is niet uitzonderlijk droog uit de startblokken gekomen, maar voordat het in 2018 opgelopen neerslagtekort is weggewerkt, zal het wekenlang achtereen moeten regenen. Omdat buienluchten in fotografisch opzicht interessanter zijn dan strakblauwe luchten, heb ik nog even wat wolkenfoto’s uit mijn archief van 2018 opgediept. Ik heb er echt om moeten zoeken dit jaar …

IJsdagen, vorstdagen, warme, zomerse en tropische dagen, we hebben ze allemaal gehad in 2018. De koude dagen zijn snel opgeteld, want dat waren er aanzienlijk minder dan normaal. Het aantal warme, zomerse en tropische dagen was in 2018 ruim verdubbeld ten opzichte van de periode 1971-2000 …

Volgens het KNMI was 2018 met een gemiddelde temperatuur van 11,3 °C na 2014 (11,7 °C) landelijk het warmste jaar ooit gemeten. In ons tuintje werd 2018 met een gemiddelde temperatuur van 11,2 °C het warmste jaar, want de gemiddelde temperatuur lag een tiende graad hoger dan in 2014 …

Wil je meer weten over het weer elders in ons land, dan kan kun je daarvoor terecht in het jaarovericht van het KNMI: ‘Jaar 2018 – Extreem warm, extreem zonnig en zeer droog‘. Zonder de pretentie te hebben 100% correct te zijn (mijn weesretation is tenslotte niet geijkt) sluit dit ik overzicht af met één van mijn favoriete weerfoto’s van 2018, één van de vele lichte sneeuwbuien die op 27 februari over het noorden van Fryslân en het Wad trokken …

De late winter van 2018

Nadat hij eerst maar niet leek te willen beginnen, lijkt er intussen maar geen eind aan de winter van 2017-2018 te willen komen. Eigenlijk kunnen we het maar beter hebben over de late winter van 2018, want in december en januari stelde de winter niks voor. Het enige wat in die periode even aan winter deed denken, was een dun laagje sneeuw op 11 december. En dat terwijl het dit weekend met een harde oostenwind en lichte tot matige vorst opnieuw bar koud was …

171211-1556x

December was een graad warmer en januari was zelfs ruim 2 ºC warmer dan het langjarig gemiddelde over de periode 1971-2000. Op 24 januari werd het zelfs 12,5 ºC in ons tuintje, veel gekker moet het toch niet worden. Echt winterweer werd het pas in februari. Vooral in de laatste week van de maand was het met ’s nachts lichte tot matige vorst en zelfs een tweetal echte ijsdagen bitter koud. Daarmee kwam de gemiddelde temperatuur voor de winter van 2017-2018 uiteindelijk uit op 3,3 ºC …

180315-temp-winter2017-2018

Nog even wat koude cijfertjes op een rij. Ik heb in ons tuintje 28 vorstdagen kunnen noteren, tegen 40 gemiddeld over de periode 1971-2000. Om nog eens duidelijk te maken wanneer het deze winter koud werd: 22 van die vorstdagen vielen in februari. Matige vorst heb ik maar 4 keer kunnen noteren, tegen 14 normaal over de eerder genoemde periode. Hoewel het er enkele nachten dichtbij kwam, zat strenge vorst er ook deze winter weer niet in …

180315-vorstdagen

De verdeling van de neerslag liep gedurende de winter parallel aan de temperatuur. December en januari waren niet alleen erg zacht, maar ook uiterst somber en nat. In de koude februari viel minder dan de helft van de normale hoeveelheid neerslag …

180315-neerslag-winter2017-2018

De kou liet zich op 28 februari het best zien en voelen op het Wad. Bij een harde oostelijke wind en enkele graden vorst, die al snel voor een gevoelstemperatuur van ca. -17 ºC zorgden, dreven er grote ijsvelden over de Waddenzee. In de verte stak het met sneeuw bedekte Ameland ongewoon wit tegen zee en lucht af …

180228-1356x

Wat betreft de hoeveelheid neerslag nestelt deze winter zich met 200 mm tussen het langjarig gemiddelde over 2003-2018 (219 mm) en dat over de periode van 1971-2000 (185 mm) …

180315-winterneerslag-2003-2018

Hoewel de opvallend koude winterse uitsmijter van februari en maart zich misschien nog wel een tijdje in ons geheugen zal nestelen, zal de winter als geheel wel snel worden vergeten. Met een gemiddelde van 3,3 ºC was het niet de warmste winter van de laatste tien jaar, en dat is tegenwoordig al heel wat. Maar uiteindelijk was deze winter dan toch weer 0,7 ºC warmer dan het gemiddelde van de winters in de periode 1971-2000 …

180315-wintertemp-2003-2018

De laatste dagen van februari en de eerste 3 dagen van maart gaven voor de winterliefhebbers nog wat sjeu aan deze editie van de winter. Op 24 februari lag de Bonke bij Leeuwarden nog helemaal open, maar een week later bonden honderden schaatsers daar de smalle ijzers onder om even een tochtje naar Aldtsjerk te maken. Helaas is het bij die ene dag gebleven, omdat koning Winter zich daarna weer terugtrok …

180228-1547x

Als de Bonke en vele andere wateren eind februari-begin maart ondanks het spelbederf van zonnestraling en windkracht, in een week tijd dicht kunnen vriezen, dan biedt dat ondanks alle pessimistische scenario’s in mijn ogen toch nog hoop voor toekomstige schaatstochten. Als die klassieke winterse luchtdrukverdeling met een krachtig hogedrukgebied boven Scandinavië en een lagedrukgebied boven Zuid-Europa nu eens in de eerste helft van januari op de weerkaarten verschijnt – wanneer de aanzienlijk zon minder kracht heeft – dan moet er meer moois mogelijk zijn …

180228-1438x

Aan de provincie en aan het waterschap heeft het in elk geval niet gelegen. Zodra er zicht was op de serieus winterse ontwikkelingen, kondigde de provincie al een vaarverbod af voor een groot deel van Friese wateren, voordat er nog maar een centimeter ijs lag. Het waterschap zorgde ervoor om vroegtijdig het gewenste peil te bereiken, zodat daarna z.s.m. alle gemalen stilgelegd konden worden. Dit alles om een maximale ijsgroei mogelijk te maken. Wat mij betreft hulde voor provincie en waterschap derhalve, want elke mogelijk kans op natuurijs moet ten volle worden benut.

180228-1443xh

Weerbeeld februari 2018

Februari begon in navolging van december en januari grijs en wisselvallig, maar vanaf de tweede week van de maand kwam daar een eind aan. Voor het eerst deze winter kregen we de zon regelmatig te zien en eindelijk werd het ook weer eens wat kouder. In ons tuintje kwam de gemiddelde temperatuur in februari uit op 1,0 ºC tegen normaal ca. 2,3 ºC over de periode 1971-2000 ….

180228-1508x

Plotseling verscheen er weer eens een klassieke wintersituatie op de weerkaarten, waarbij krachtige hogedrukgebieden het weerbeeld bepaalden. Geleidelijk liepen de temperaturen zowel ’s nachts als overdag verder terug. In de laatste week van februari werd met een oostelijke stroming Siberische lucht naar ons land aangevoerd. Tijdens de nachten vroor het op uitgebreide schaal matig – lokaal hier en daar even streng – en op de laatste dagen bleef de temperatuur ook overdag onder het vriespunt steken …

180310-temp-februari

Omdat de zon en de vooral wind aan het begin van de vorstperiode spelbrekers waren voor een snelle ijsgroei,was het vrijwel nergens vertrouwd om op de grotere wateren te schaatsen. Wel kon er op de laatste dagen van februari en de eerste dagen van maart op diverse ijsbanen en op ondergelopen polderland zoals in de Jan Durkspolder en de Ryptsjerksterpolder veilig geschaatst worden. Dit mannetje was in diepe verwondering over zijn eerste kennismaking met ijs. Voor mij is dit toch wel hèt moment van dit wintertje …

180228-1531x

Behalve zonnig en koud was februari ook een droge maand. Op de eerste dagen van de maand was het overwegend bewolkt en vielen er wat winterse buien met regen en natte sneeuw. Dat was ook halverwege de maand nog een paar dagen het geval …

180227-1633x

Dat ik aan het eind van de maand nog een paar echte sneeuwbuien heb kunnen fotograferen, is te danken aan het feit dat we toen niet thuis waren. In ons tuintje lijkt geen neerslag te zijn gevallen in die laatste dagen van de maand. Als er wel wat sneeuw is gevallen, dan is dat in de regenmeter kapot gevroren voordat het kon worden gemeten. Uiteindelijk heb ik in ons tuintje 19 mm neerslag afgetapt, tegen normaal ca 44 mm over de periode 1971-2000 …

180310-neerslag-februari

Ik sluit dit koude overzicht af met een foto van de achterzijde van een sneeuwbui …

180227-1641x