25 jaar zonder Tocht

Vandaag is het op de kop af 25 jaar geleden dat de 15e en voorlopig laatste Elfstedentocht werd gereden. Nadat Aafje en ik ’s ochtends de wedstrijd van start tot finish voor de tv gevolgd, zijn we in de auto gestapt om ergens langs de route wat sfeer op te snuiven. Bij Birdaard vonden we een mooi parkeerplekje vlak langs de route …

De Elfstedenbrug aan de Canterlandseweg

Daar vandaan hebben we een wandeling gemaakt over de Dokkumer Ee naar wat op die dag het centrum van de wereld was: het bruggetje van Bartlehiem. Behalve dat er een uitstekende sfeer hing langs de route, herinner ik me vooral goed hoe koud het daar op de kale vlakte in de snijdende wind was. De gevoelstemperatuur lag rond de -20 graden als ik het me goed herinner. Vooral op de terugweg naar Birdaard was het met een gure oostenwind tegen gruwelijk koud. Maar het was enig rillen zeker waard om erbij te zijn, want die dag pakken ze ons niet meer af …

Of en wanneer we weer zo’n dag krijgen, is maar zeer de vraag. In de jaren die volgden hebben we nog wel een paar koude winters meegemaakt, maar tot een Elfstedentocht is het helaas niet meer gekomen. Misschien blijft het fenomeen Elfstedentocht wel voorgoed voorbehouden aan de 20e eeuw. Alle 15 tochten zijn tenslotte in die eeuw gereden. En ook de meest actuele klimaatstreepjescode van het KNMI geeft geen aanleiding tot optimisme …

Misschien is de Elfstedentocht vanaf nu alleen nog maar weggelegd voor de mannen van staal bij Earnewâld die de elementen gedurende het hele jaar trotseren …

Hoe dan ook, schaatsliefhebbers en romantici kunnen vandaag via een stream op NOS.nl om 05.10 uur inschakelen om het hele spektakel van start tot finish nog eens te beleven. De eerste twee uur worden vanaf dat tijdstip ook in zijn geheel uitgezonden op televisie via NPO1. Daarna is er op elk uur een Elfstedenjournaal te zien. Ik sluit af met de prachtige finishboog op de Bonke bij Leeuwarden, die pas in november 2019 is onthuld. Wat zou het mooi zijn als die binnenkort nog eens echt als finish kan dienen …

Dag van de Elfstedentocht

De – voorlopig – laatste Elfstedentocht is verreden op 4 januari 1997. Dat is intussen dus ruim 23 jaar geleden. Daarmee zitten we op dit moment in de langste Elfstedentochtloze periode sinds de oprichting van de Vereniging De Friesche Elfsteden op 15 januari 1909.

Op dit moment is er op de weerkaarten en in de weerpluim nog niets te zien wat op serieus winterweer wijst. Om de cultuur en de verhalen van De Tocht overeind te houden, en vooral ook om de moed erin te houden, wordt in Fryslân vanaf dit jaar op 15 januari De dag van de Elfstedentocht’ georganiseerd ...

18 februari 2018 – open water bij de finishlijn van de Elfstedentocht in de Bonkefeart

Dat we de moed niet te snel op moeten geven, hebben we twee jaar geleden nog kunnen zien. Toen hadden we tot half februari geen vorst van betekenis gehad, maar in de laatste week van februari werd het ineens winter. Wij zaten indertijd hemelsbreed op amper een kilometer van de finish aan de Bonke. Het vroor daar letterlijk en figuurlijk dat het kraakte in de laatste dagen van februari en de eerste dagen van maart …

Wij logeerden eind februari – begin maart 2018 in het huis van de kinderen om daar op de hond te passen, terwijl de jeugd naar de wintersport was. Op 18 februari maakte ik een foto van de roestvrij stalen paal die de finishlijn van de Elfstedentocht in de Bonkefeart markeert. De paal was op die stralende dag door water omgeven (zie de bovenste foto).

Een week later viel de winter in met matige tot strenge vorst, en die bleef aanhouden t/m 4 maart. Op 28 februari lag er al een mooi laagje ijs. Die dag maakte ik met Jetske een winterse rondrit door het noorden van Fryslân. Tijdens die rit hebben we o.a. foto’s gemaakt van arctische taferelen op de Waddenzee en schaatsers op het ondergelopen land van de Ryptsjerksterpolder. Op 3 en 4 maart trokken velen op de schaats over de denkbeeldige finishlijn op de Bonkefeart voor een tochtje naar de Grote Wielen of verder …

De kansen op een volgende Elfstedentocht worden er niet groter op, maar ik blijf er erin geloven. En velen met mij gelukkig. Er moeten zo langzamerhand natuurlijk wel steeds meer zaken gunstig samenvallen, maar toch … Er hoeft maar één keer b.v. in januari een gunstige luchtdrukverdeling tot stand te komen, die koutransport vanuit Noord- of Oost-Europa op gang kan brengen zoals dat ook eind februari 2018 het geval was.

Wanneer hij weer kan worden verreden is maar zeer de vraag, maar voor de volgende Tocht der Tochten staat er sinds enige tijd wel een finishboog van formaat over de Bonkefeart. Samen met zijn weerspiegeling vormt de finishboog het felbegeerde Elfstedenkruisje. Wat jullie ervan vinden, weet ik niet, maar ik vind hem prachtig …

Bij de finish

Omdat er donderdag duidelijk nog veel te weinig ijs lag om van de Ryptsjerksterpolder een fotogeniek schaatsparadijsje te maken, ben ik er niet te lang blijven rondhangen. In plaats daarvan heb ik even koers gezet naar Leeuwarden om in het huis van Nils en Marianne even een kop koffie te drinken en een broodje te eten …

180208-1315x

Omdat ik er toch langs kwam, heb ik onderweg nog even een tussenstop gemaakt bij de finishplaats van de Friese Elfstedentocht. Die plek wordt momenteel gemarkeerd met een paal in het water van de Bonke en een bord met daarop de route van de tocht en de begeleidende tekst die onder deze foto staat …

180208-1316x

“Bij deze paal op een dan bevroren Bonke bevindt zich sinds 1985 de finishlijn van de Friese Elfstedentocht. De legendarisch schaatstocht van 200 km met start en aankomst in de hoofdstad van Fryslân, Leeuwarden, kan alleen worden gehouden dankzij de inzet van duizenden vrijwilligers – Gemeente Leeuwarden …”

180208-1319x

Het is de bedoeling dat de finish in de loop van dit jaar een prominentere en veel mooiere markering krijgt. Die zal ik hier t.z.t. zeker nog eens laten zien, want we komen er tegenwoordig regelmatig langs.

Marathonschaatsers bij Earnewâld

Ondanks het feit dat het ook gisteren weer grijs en kil weer was, heb ik toch maar even een ommetje gemaakt. Hoewel er volstrekt geen winter in de lucht zit, kwam ik bij Earnewâld toch een paar marathonschaatsers tegen. Kijk, daar gaan ze …

170103-1317x

Het is een beeldengroep van cortenstaal op It Wiid bij de haven van Earnewâld, dat is gemaakt door Hans Jouta. Het beeld is op een drijvend ponton geplaatst, zodat het ongeacht de waterstand altijd lijkt of er echt een paar mannen aan het schaatsen zijn …

170103-1318x

Wie goed kijkt, kan er misschien drie oud-winnaars van ‘De 100 van Earnewâld’ in herkennen: Jeen Wester, Hilbert van der Duim en Jos Niesten. Het beeld heeft een plekje gekregen op de plaats van de start en finish van de natuurijsklassieker …

170103-1320x

En hoe ik hier nu op kom? Wel, vandaag is het op de kop af 20 jaar geleden dat de laatste Elfstedentocht werd gereden. De wedstrijd hebben we die dag van start tot finish voor de tv gevolgd, daarna zijn we in de auto gestapt om ergens langs de route wat sfeer op te snuiven. Dat lukte perfect met een wandeling van Birdaard naar Bartlehiem en weer terug over de Dokkumer Ee. Behalve dat er een uitstekende sfeer hing langs de route, herinneren we ons vooral goed hoe koud het daar in de snijdende wind op de kale vlakte was. De gevoelstemperatuur
lag rond de -20 graden als ik het me goed herinner … brrrrrr. Maar het was enig rillen zeker waard om erbij te zijn, want die dag pakken ze ons niet meer af.

Terwijl de wind vandaag buiten om het huis huilt, vermaak ik me binnenshuis prima met de herhaling van de live-uitzending van de Elfstedentocht van 1997 op nos.nl, want dat is met behulp van de Chromecast perfect te zien op tv …

970104-1400xx

It sil (wer) heve

Nu we van het licht winterse weer van de laatste dagen weer in herfstachtige omstandigheden terecht zijn gekomen, duik ik hier de komende dagen maar op virtuele wijze de winter in. Vandaag doe ik dat om te beginnen door me lekker voor de tv te nestelen voor de integrale herhaling van de Elfstedentocht van 1985. Vandaag is het precies dertig jaar geleden, dat er na 22 jaar weer een Elfstedentocht op de schaats kon worden gehouden. In het kader daarvan zendt de NOS vandaag de integrale uitzending, waarin van 5:00 uur tot middernacht verslag werd gedaan van de wedstrijd en de tocht, nogmaals uit op NPO Best. Wie geen abonnement op NPO Best heeft, kan de integrale uitzending bekijken op: de Elfstedentocht van 1985 … It sil (wer) heve!

In 1985 hadden we de wekker gezet om in alle vroegte niks te missen van de start van de wedstrijd. Zo gek heb ik het vandaag niet gedaan, maar vanaf dit moment tot middernacht wil ik toch wel zoveel mogelijk sfeerbeelden van die onvergetelijke dag nog eens bekijken. En voor wie het na dertig jaar intussen toch vergeten was … het weer van toen leek wel op dat van vandaag. De dooi was ingevallen, zodat er in de loop van de dag op diverse plaatsen enkele centimeters water op het ijs kwam te staan …

150221-0500x

Om nog wat in winterse sferen te blijven, zal ik hier de volgende dagen wat foto’s laten zien van de sneeuw, die we hier van 5 t/m 7 februari hadden. Ik begin daarbij klein met een paar shots van een hoekje achter in de tuin, waar o.a. een bloempotje is omgevallen …

150205-1139x

Vanaf zondag neem ik jullie op virtuele wijze mee naar besneeuwde landschappen bij It Eilân, de Ecokathedraal en bij de Leijen …

150205-1140x

50 jaar na dato

Omdat er in haar eigen omgeving met uitzondering van de ijsbaan nog niet geschaatst kan worden, wilde mijn fotomaatje gisteren graag schaatsers fotograferen op onze gezamenlijke fotodag in de Friese natuur …

130118-1220x

Zelf wilde ik op deze dag graag even stilstaan bij het 50-jarig jubileum van de meest barre Elfstedentocht aller tijden, de Twaalfde Elfstedentocht die op 18 januari 1963 werd verreden onder polaire omstandigheden …

130118-1225x

Na kort overleg besloten we eerst naar het Elfstedenmonument “It sil heve” te gaan, een tegeltjesbrug over het riviertje de Murk in de Canterlandseweg tussen Gytsjerk en Lekkum (kaartje Google Maps). Op de terugweg zouden we vast wel ergens schaatsers kunnen fotograferen …

130118-1145x

Het Elfstedenmonument is ontworpen en gerealiseerd door de beeldend kunstenaars Maree Blok en Bas Lugthart op de Canterlandse brug over de Murk, de laatste brug op de Elfstedenroute waar de schaatsers onderdoor rijden voor de laatste kilometers naar de finish op de Bonke bij Leeuwarden …

130118-1152x

De brug zal in zijn geheel bedekt worden met duizenden met de hand gemaakte tegeltjes, waarop in blauw glazuur de portretten zijn afgedrukt van schaatsers die ooit de Elfstedentocht hebben uitgereden. In de afgelopen eeuw zijn 15 tochten gereden, waarbij duizenden rijders de finish hebben gehaald. Zij kunnen zich met portret, naam en jaartal(len) van de tocht die zij hebben uitgereden, laten vereeuwigen op deze laatste brug voor de finish …

130118-1217x

De aangebrachte tegels worden d.m.v. de computer zo geselecteerd dat, als men op grotere afstand van de brug staat, de duizenden kleine portretten samenvloeien tot één grote voorstelling. Op de zijkant van de brug verschijnt vaag het beeld van een groep schaatsers die in een lange sliert achter elkaar rijden. Hoe verder men zich van de brug verwijdert, hoe duidelijker de schaatsers te zien zijn …

130118-1201x

Van dichtbij ziet men al die duizenden portretten van schaatsers, van bekenden en onbekenden, van jong en oud, van vroeger en nu. Naast de heroïsche namen uit het verleden staan de helden van nu …

130118-1211x

Deze afbeelding van een rij schaatsers die elkaar helpen en uit de wind houden, is een karakteristiek beeld van de Elfstedentocht. De laatste brug voor de finish wordt zo een ereboog voor al diegenen die de tocht ooit hebben uitgereden en vormt een treffend symbool van de overbrugging van de tocht langs de elf Friese steden …

130118-1212x

Tijdens onze rondgang langs de duizenden portretten troffen we hier en daar een bekend gezicht aan, zoals op de foto hieronder Klasina Seinstra, die als eerste vrouw over de streep kwam in de Elfstedentocht van 1997 …

130118-1232x

Duizenden foto’s van deelnemers aan de 15 Elfstedentochten die de afgelopen eeuw zijn georganiseerd, ieder met hun eigen verhaal over de ruim 200 km lange tocht door het winterse Fryslân …

130118-1234x

Aan de noordkant van de brug trof ik op de linkerzijde de foto aan van het Friese marathontalent Willem Poelstra,  die in 1999 kort na de finish van de eerste marathon van het seizoen op de Amsterdamse Jaap Eden-baan in elkaar zakte en twee uur later overleed aan de gevolgen van een hartstilstand …

130118-1228x

De zuidzijde van de brug is nu nog leeg, het monument zal verder gerealiseerd worden na de eerstvolgende Elfstedentocht. Dan kan iedere schaatser die de tocht (weer) heeft uitgereden zich weer aanmelden en zijn of haar schaatsfoto opsturen …

130118-1205x

Voorlopig zijn we aan die volgende tocht nog lang niet toe. Zittend op de steiger wilde Jetske wel even kijk hoe het er ter plaatste voor stond met het ijs … Nog voordat ze ook maar enige druk op het fragiele ijslaagje uitoefende, kwam er water op het ijs …

130118-1207x

Een meter of twintig ten noorden van de brug wordt het riviertje de Murk nog over de volle breedte open gehouden door een groep eenden. Nee, de volgende Elfstedentocht komt weliswaar elke dag weer wat dichterbij, maar voorlopig hoeven we er nog niet over te denken …

130118-1151x

Nog een laatste blik op de ereboog der schaatshelden, en daarna was het tijd om wat op te warmen in de auto, het was weliswaar lang zo koud niet als 50 jaar geleden, maar de koude oostenwind maakte het allerminst aangenaam. Op naar de echte schaatsers die Jetske zo graag wilde fotograferen …

130118-1147x

Maar eerst gaan we hier morgen weer even terug naar de lange witte winter van 2009-2010.

Dag winter, welkom voorjaar

Het ziet er naar uit, dat het voorjaar nu echt is aangebroken. In een stuk maïsland tussen Oudehaske en Rottum is vanmorgen het eerste kievitsei gevonden, en de maximumtemperaturen lijken in de loop van volgende week tot ruim boven de 10 graden te stijgen. Daarmee is het de hoogste tijd om de winter uit te zwaaien en dat doe ik met een korte terugblik met wat cijfertjes, wat grafiekjes en nog wat kiekjes …

120307-neerslagwinters-11-12

In oktober begon een weerman van Meteoconsult te dreigen met de komst van een horrorwinter. Wel, die horrorwinter kwam inderdaad, echter niet hier, maar vooral in het Oost-Europa, waar in januari en februari enkele honderden doden vielen als gevolg van extreme kou. Bij ons was de winter in eerste instantie vooral nat. In december en begin januari kwam de regen af en toe met bakken uit de lucht. Hoewel alle gemalen op volle kracht draaiden, dreigden diverse polderdijken te overstromen of door te breken. Om de druk op de dijken te verminderen, werden verschillende polders, waaronder it Eilân-East begin januari gebruikt als extra waterberging …

120106-1402x

In mijn meetreeks, die is begonnen in 2003, komt de winter van 2011-2012 met een totaal van 288 mm neerslag op een verdienstelijke derde plaats. Opvallende daarbij is, dat we in tegenstelling tot de twee voorafgaande winters vrijwel geen sneeuw hebben gehad. Ik schat dat in ons tuintje al met al maximaal zo’n 8 cm sneeuw heeft gelegen. Elders in de provincie Fryslân viel begin februari helaas meer sneeuw, en dat zou een week later één van de spelbrekers blijken te zijn in de aanloop naar een Elfstedentocht …

120307-neerslagwinters-03-12

Pas half januari kregen we te maken met een eerste winters speldenprikje, toen het gedurende vier nachten tot lichte vorst kwam. Uitgerekend na de derde nacht met lichte vorst maakte ik een lelijke uitglijder op een talud aan de oever van het Tjeukemeer. Zelf heb ik daar geen blijvende hinder van ondervonden, maar het betekende wel het einde van mijn trouwe Canon Powershot SX1 IS. Het heeft een paar Euri gekost, maar ik ben er met mijn nieuwe camera -de Powershot SX40 HS- intussen wel op vooruit gegaan …

120117-1352x

Eind januari werd het onder invloed van het hogedrukgebied dat al geruime tijd voor extreme kou zorgde in Oost-Europa ineens ook bij ons echt winter. Op 29 januari begon het te vriezen, en met een kleine onderbreking van +0,8 ºC op 9 februari, kwam de temperatuur pas op 12 februari weer boven het vriespunt …

120307-tempverloop-winter11-12

De eerste decade (dag 1 tot en met 10) kwam de gemiddelde temperatuur in ons tuintje uit op -7,4 °C. Bij het KNMI in De Bilt behoorde deze eerste decade met -6,9 °C tot de tien koudsten ooit. Van 30 januari tot en met 8 februari was er bovendien sprake van de 33e officiële koudegolf sinds 1901. Op 31 januari kon ik bij de Hooidammen de eerste schaatsers fotograferen, en vanaf dat moment kwam er dagelijks meer schaatsijs bij in Fryslân …

120211-1436x

Zo plotseling als de kou kwam, zo snel verliet hij ons ook weer. Over de eerste 2 weken van februari kwam de gemiddelde temperatuur uit op -5,3 °C, over de tweede helft van de maand kwam de gemiddelde temperatuur uit op 5,3 °C. De gemiddelde temperatuur kwam daarmee in februari in ons tuintje precies uit op 0,0 °C …

120307-tempwinter-maand

Hoe hard er door honderden vrijwilligers ook werd gewerkt om de organisatie van de 16e Elfstedentocht mogelijk te maken, het mocht niet baten, omdat de dooi onverbiddelijk toesloeg. Met de schaatspret was het vanaf 12 februari gedaan, maar op 16 februari was er nog wel even sprake van wat ijspret. Tijdens een tochtje langs het kruiende ijs aan de IJsselmeerkust, werd de show bij Stavoren gestolen door Caudumer Hinke 97 met een fotosessie voor het vakblad “Veeteelt” …

120216-1611x

Dat de winter van 2011-2012 m.u.v. die twee weken met strenge en zeer strenge vorst helemaal niet zo koud was, wordt duidelijk bij het bekijken van de grafiek van de temperaturen van de afgelopen tien winters. De gemiddelde temperatuur kwam in de afgelopen winter uit op 3,1 °C. Alleen de winters van 2006-2007 en 2007-2008 waren in de afgelopen tien jaar nog zachter …

120307-tempwinters-03-12

Genoeg over de winter. Diverse weidevogels zijn de afgelopen week teruggekeerd naar onze contreien en het eerste kievitsei is vanmorgen gevonden. Wees welkom voorjaar!

120308-1143x