Mos beter bekeken

Nadat ik zondagmiddag wat foto’s had gemaakt van het mos in de aardbeienpot op de regenton, heb ik me gisteren op een deel van het mos bij de vijver gericht. Daar groeien her en der ook diverse mossoorten. De onderstaande foto’s heb ik gemaakt op de grens van vijver en terras …

Om te beginnen groeit daar vrij veel mos. Maar het is vooral ook de best bereikbare plek om eens diep door de knieën te gaan voor dit laag-bij-de-grondse plantje. Om mos goed te kunnen bekijken, moet de macro(voorzet)lens eraan te pas komen. Hoe klein de meest interessante delen van mos zijn, kun je op de foto rechtsboven goed zien. Daar kun je in de hoek linksonder wat kleine roodbruine puntjes in het groene mos zien, dat zijn de zogenaamde sporendoosjes. Vergelijk die nu eens met het formaat van de hazelnoot die rechtsboven in beeld te zien is …

We hebben het hier over gewoon dikkopmos, een van de meest voorkomende mossoorten in ons land. Het is makkelijk herkenbaar aan de kleine roodbruine sporendoosjes die als bloemetjes bomen het groen uittorenen. In die doosjes zitten de sporen. Aan het eind van de winter gaan die doosjes open, waarna de sporen zich door de wind laten meenemen, op zoek naar nieuwe groeiplekjes. De doosjes zitten nu nog dicht, en dan vind ik ze het mooist. Door de macrolens laten ze zich goed bekijken, zelfs op een donkere dag als gisteren kun je zien hoe fijn en hoe kleurig dit kleine spul is opgebouwd. Nog regelmatig vol verwondering, raak ik daar eigenlijk nooit op uitgekeken …

 

Louis le Roy en zijn Ecokathedraal op video

Vandaag het twaalfde en laatste deel van deze serie over de Ecokathedraal bij Mildam. Zoals ik gisteren al schreef, staat dit hoofdstuk vooral in het teken van Louis le Roy, de bedenker van de Ecokathedraal die daar gedurende een kleine 40 jaar zelf ook het leeuwendeel van het werk heeft verzet. Daartoe heb ik een aantal video’s geselecteerd op YouTube. Dit is mijn Top 3, aangevuld met enig eigen werk.

1. “Jou Le Roy de tiid” – “Geef Le Roy de tijd”

Een portret van Omrop Fryslân uit 2005 over Louis le Roy, ‘de Billy Graham van het onkruid’.
In deze documentaire vertelt Le Roy uitgebreid over zijn filosofie en zijn manier van werken in en aan de Ecokathedraal. We zien hem daarbij op verschillende momenten ook aan het passen, meten en slepen van zwaar materiaal. Ook filmisch zit deze documentaire mooi in elkaar.
Laat je niet afschrikken door de korte Friestalige inleiding, dat is slechts ter introductie. Voor het begrip van de rest van de documentaire is het niet van belang, omdat Le Roy Nederlandstalig is.

 

2. “Van Gewest tot Gewest”

Een uitzending van ‘Van Gewest tot Gewest’ uit 2003 over Louis Le Roy en zijn Ecokathedraal in Mildam. Le Roy kreeg in dat jaar de Oeuvreprijs van het Fonds Beeldende Kunst.

 

3. “De Natuurkathedraal van Le Roy”

Bij Heerenveen bouwde Louis Leroy een monument in de tijd, een kathedraal die in het jaar 3000 klaar is. Hij staat in het Paradijs.

 

Voor wie nu nog steeds niet genoeg heeft gezien, heb ik nog een paar tips uit eigen huis.

4. “Een filmische zwerftocht door de Ecokathedraal”

Videoverslag van een wandeling die ik in het najaar van 2018 heb gemaakt in de Ecokathedraal. Zonder gesproken woord, maar wel met een instrumentaal achtergrondmuziekje.

 

5. “Ecokathedrale fotokuier 1” (Deel 1 van 23 + …)

Een diaserie over mijn kennismaking met de Ecokathedraal van Louis Le Roy in Mildam in november 2002. Na een eerste wandeling langs de indrukwekkende gestapelde bouwwerken, heb ik er een tijdlang van de stilte zitten genieten in het gezelschap van een prachtige muisgrijze kat.

Deze serie is intussen uitgegroeid tot 23 delen met ieder een diaserie over een wandeling door de Ecokathedraal. Daarbij passeren in de loop der jaren alle seizoenen en zien we diverse bouwwerken verschijnen en verdwijnen. Daarmee is het eind nog niet in zicht, op dit moment heb ik nog een aantal delen in voorbereiding. De diaseries zijn voorzien van een instrumentaal achtergrondmuziekje.

Over de Ecokathedraal

Naar aanleiding van het uitgebreide (beeld)verslag over het meest recente bezoek aan de Ecokathedraal, kreeg ik vorige week de vraag of ik wat meer achtergrondinformatie heb over de Ecokathedraal. Omdat er de laatste tijd een aantal nieuwe volgens bij zijn gekomen voor wie dit mogelijk ook interessant is, wil ik wel een poging doen. Dat doe ik in eerste instantie met de tekst van dit logje. Morgen voeg ik daar een kleine selectie videobeelden aan toe.

Het idee van een ecokathedraal is ontsproten een het brein van kunstenaar, filosoof en landschapsarchitect Louis le Roy (1924-2012). Le Roy kreeg in 1966 van de gemeente Heerenveen de opdracht om een strook grond van een kilometer lang en 20 meter breed aan de Kennedylaan in te richten als openbare ruimte …

Le Roy begon er stenen los op elkaar te stapelen tot muurtjes en andere constructies. Al snel verschenen er spontaan allerlei planten zoals klaprozen en brandnetels tussen de muurtjes. Na verloop van tijd verdwenen die eerste pioniersplanten en kwamen er diverse andere planten voor in de plaats. Regelmatig werd er overbodig bestratingsmateriaal aangevoerd, waarmee Le Roy verder kon bouwen aan zijn eerste ‘ecokathedrale plantsoen’. Een tijdlang bouwden buurtbewoners enthousiast mee, maar na verloop van tijd raakte het project wat in de versukkeling. In 2005 heeft de gemeente het opnieuw leven ingeblazen. Sindsdien is er weer regelmatig aan gewerkt en is de ‘kleine Ecokathedraal’ weer tot bloei gekomen …

Nadat het eerste ecokathedrale proces aan de Kennedylaan vorm had gekregen, wilde Le Roy meer en groter werken. Daarom heeft hij omstreeks 1974 bij het dorp Mildam een stuk weiland van ca 4 hectare gekocht. Hij begon er op willekeurige wijze wat bomen en struiken te planten en zaden uit te strooien. Daarna werd er tot op de dag van vandaag regelmatig een vrachtwagen restmateriaal van stratenmakers gestort op de plek die langzaam zou uitgroeien tot de Ecokathedraal. Le Roy verwerkte het aangevoerde materiaal in eerste instantie helemaal alleen, en later samen met enkele volgelingen. Volledig met handkracht werden er in de loop der jaren stukje bij beetje allerlei muurtjes, torens en op tempels lijkende constructies gebouwd, Volgens Le Roy moet er zeker duizend jaar aan de Ecokathedraal worden gebouwd, net als bij middeleeuwse kathedralen het geval was …

Zodra een deel van het terrein ‘af’ is, wordt het met rust gelaten door de bouwers. De bouwwerken worden overgedragen aan de natuur, waarna de bouwers elders aan de slag gaan. Na verloop van tijd wordt er weer naast en op de door de natuur veroverde bouwwerken verder gebouwd. Op deze manier zijn mens en natuur hier intussen al ruim 50 jaar bezig met elkaar. Dit zijn de eindeloze processen waar Le Roy in zijn denkwijze op doelde …

We moeten onze maatschappij anders inrichten, vond Le Roy. We moeten af van de altijd maar in volle vaart op groei gerichte economie. We moeten op een natuurlijker ritme gaan leven. Daarbij was Le Roy niet zomaar een dromer. Hij was realistisch genoeg om te weten dat de huidige economie en de inrichting van onze maatschappij niet snel en makkelijk te veranderen zijn. Maar het kan geen kwaad om te werken aan een tegen de stroom in zwemmende cultuur, om zo aan verandering te werken. Je kunt zeggen wat je wilt, maar in feite was Le Roy zijn tijd aardig vooruit …

Als je tegenwoordig de Ecokathedraal betreedt, kom je eerst in een relatief nieuw en geordend deel. Zodra je verder het bos in loopt, verandert dat beeld. Over slingerende en kronkelende paden vervolg je je weg. Steeds verder dring je een vreemde wildernis binnen. Op zomerse dagen hoor je rondom insecten zoemen. Diverse vogels zingen hun riedeltje en hoog in de bomen hoor je af en toe een specht timmeren. Nu eens ga je omhoog, dan weer omlaag. Je loopt tussen deels door planten en struiken overwoekerde bouwwerken door. In de verte meen je de restanten van een oude beschaving te zien. En jawel, ineens sta je tussen hoog oprijzende torens en tempels. Even waan je je in een oude stad van de Inca’s of de Azteken …

Intussen schijnen er ruim 2.500 vrachtladingen stratenmakerspuin te zijn verwerkt. Onder het motto ‘Afval bestaat niet’ heeft Louis le Roy hier zelf 40 jaar lopen slepen en stapelen met bakstenen, stoeptegels, trottoirbanden en ander bestratingsmateriaal. Tegenwoordig draagt de Stichting Tijd het gedachtegoed van Louis le Roy verder uit. Ook beheer en eigendom van de Ecokathedraal zijn door de familie overgedragen aan de Stichting Tijd …

Morgen laat ik Louis le Roy hier zelf aan het woord. In een kleine selectie video’s vertelt hij over hetgeen hem drijft. Ook is de bouwmeester op diverse momenten aan het werk te zien in de Ecokathedraal. En natuurlijk komen er mooie filmische beelden voorbij.

Langs de vijver terug

Bij het passeren van deze zorgvuldig opgebouwde constructie verlaten we het middelste deel van de Ecokathedraal weer …

Even lijkt het alsof we de Ecokathedraal hebben verlaten Wanneer we tussen een bos bamboe en een bos rododendrons door zijn gelopen, zien we een vijvertje opduiken. Als ik het oversteken van het bruggetje de camera eerst weer op de bamboe richt en daarna wat doordraai naar rechts, zie je nog net een deel van het atelier in beeld verschijnen …

Als we verder lopen, is al snel duidelijk dat we ons nog wel degelijk in de Ecokathedraal bevinden …

Ter hoogte van de iglo en de ‘Porta Celi’ naderen we het eind van onze overleggen tocht. Staand tussen die beide indrukwekkende bouwwerken overleggen we even over het vervolg van de dag …

Omdat mijn onderdanen inmiddels zachtjes begonnen te protesteren tegen nog langer moeten staan, stelde ik voor om het overleg voort te zetten in het voorportaal van de Ecokathedraal …

– wordt vervolgd –

Een lange rij kruisjes

Terug op maaiveldhoogte ben ik via het pad aan de kant van het weiland naar de ‘tempels’ in het middendeel van de Ecokathedraal …

Met mijn rug naar de massieve, uit tegels bestaande torens bij de ‘RUSTPLAATS’ heb ik eerst van enige afstand en daarna dichterbij, een paar foto’s gemaakt van een wat verderop staand bouwwerk …

Vanuit de juiste hoek en onder de juiste omstandigheden doen een paar van deze constructies wel denken aan Inca-tempels. De foto’s van deze serie laten dat helaas niet echt zien …

Lopen we een paar meter verder, dan is daar op enig moment een lange rij kleine kruisjes verschenen. En kijk nou eens, daar komt ook net een bekende aan …

Zie Jetske eens gelukkig zijn met haar trofee van de berenklauw …

– wordt vervolgd – 

In gesprek in de Ecokathedraal

Nadat we de betonnen iglo van binnen en van buiten hadden bekeken, vervolgden we onze dwaaltocht door de Ecokathedraal. Daarbij liepen onze wegen vanaf hier tijdelijk uiteen …

Als ik me niet vergis liep Anna het pad tegenover de iglo op. Omdat daar een paar tempelachtige constructies op een heuvel liggen, noem ik dit deel wel eens de ‘Tempelberg’ …

Zelf koos ik een andere richting. Het pad dat ik volgde, komt uiteindelijk uit aan de achterkant van die tempelberg. Naast een vrijwel altijd wat glibberige trap ligt daar een gestaag afbrokkelend hellende vlak …

Via dezelfde weg keerde ik even later terug naar het belangrijkste pad dat zich van voor tot achter door de Ecokathedraal slingert. Korte tijd later trof ik Jetske weer …

We raakten in gesprek met een vrijwilliger van de Ecokathedraal die zich voor de gelegenheid net zo fleurig had gekleed als ik. De man, die bezig was met het verwerken van snoeimateriaal, kon boeiend vertellen over het werk en de ontwikkelingen in de Ecokathedraal. Omdat het langer duurde dan goed is voor mijn benen, besloot ik er na enige tijd maar even bij te gaan zitten. Na mijn verklaring dat dit even nodig was vanwege mijn MS, zetten we het gesprek enkele meters verder voort. Dat is het mooie van de Ecokathedraal, er is eigenlijk altijd wel een plekje waar je even wat rust kunt pakken.

Natuurlijk moest de bosaardbei die vlak naast me bleek te groeien ook even op de foto. Intussen was Anna ook weer afgedaald. Terwijl ze geleidelijk dichterbij kwam, maakte ze wat foto’s van ons gespreksgroepje …

– wordt vervolgd –

Een introducee in de Ecokathedraal

Deze week neem ik jullie weer eens mee op een dwaaltocht door de Ecokathedraal bij Mildam. Ik ben daar tenslotte niet voor niets twee keer naar toe geweest in oktober. De eerste keer was ik er – zoals meestal – alleen. De tweede keer werd ik vergezeld door twee fotograferende dames. Kijk, daar komen ze net aan, mijn fotomaatje Jetske en haar zus Anna …

Al toen Anna mij in juli 2017 had meegenomen naar een plekje waar de uiterst zeldzame grote vuurvlinder zich liet zien, beloofde ik als wederdienst om haar op mijn beurt eens mee te nemen naar de Ecokathedraal. Zoals de vaste volgers weten, gooide de uiterst pijnlijke kwaal Acnes sindsdien regelmatig roet in het eten bij het maken van uitstapjes. Zo ook hiermee. Nu ik langzaam maar zeker weer de oude begin te worden, stelde Jetske onlangs voor om eens met z’n drieën naar de Ecokathedraal te gaan. Zo gezegd, zo gedaan …

Nadat we onder de ‘Porta Celi’ waren door gewandeld, richtten we ons eerst op het meest recente grote bouwwerk in de Ecokathedraal: de betonnen iglo. Deze iglo is net als de ‘hemelpoort’ en alle andere bouwwerken in de Ecokathedraal opgebouwd uit los op elkaar gestapelde betonnen stoeptegels en ander bestratingsmateriaal …

Omdat ik de iglo intussen al van binnen en van buiten ken, heb ik hem ditmaal maar eens wat hogerop bekeken. Er waren nu tenslotte twee vrouwen bij de hand die me na een val eventueel naar de weg zouden kunnen slepen. Nadat ik weer veilig met beide voeten op de bosbodem stond, nam Jetske de gelegenheid te baat om de iglo eens van binnen te bekijken …

– wordt vervolgd –