De kortste nacht, ’t mooiste licht

De kortste nacht van het jaar leek de afgelopen nacht nog wat korter te duren dan je normaal gesproken zou verwachten. Voor de zoveelste maal dit jaar zorgden lichtende nachtwolken voor een bijzondere nachtelijke show …

Al sinds 2005 probeer ik dit wonderlijke fenomeen, dat bijna net zo mooi is als het noorderlicht, zoveel mogelijk te bekijken en te fotograferen. Tot enige jaren geleden lukte dat ook regelmatig, met 2009 als topjaar …

Onder de juiste omstandigheden verschijnen lichtende nachtwolken tijdens heldere nachten van ongeveer eind juni tot half juli ongeveer een uur na zonsondergang aan de noordelijke horizon …

Zonlicht kan ons dan niet meer direct bereiken. Naar mate de zon verder zakt, verdwijnen ook onze ‘gewone’ wolken – die tot een hoogte van ongeveer 20 km reiken – in de duisternis …

De zon schijnt van ver onder de horizon wel allerlei stofdeeltjes aan, die op een hoogte van ca. 80 km boven de aarde zweven. Aan deze stofjes, afkomstig van sterren en kometen, hechten zich onder de juiste omstandigheden kleine ijskristalletjes, die gaan schitteren in het laatste zonlicht …

Als gevolg daarvan zien we een zilverachtig blauw licht verschijnen. Kenmerkend voor lichtende nachtwolken zijn vooral de fijne, golvende structuren zoals ze op de onderstaande foto mooi te zien zijn …

Lichtende nachtwolken zijn vanuit de stad niet altijd even goed te zien. Vaak reikt het lichtschijnsel niet veel hoger dan enige graden boven de noordelijke horizon …

Zo hoog als het gisteravond kwam, heb ik het nog niet vaak gezien. Toen ik rond elven even naar buiten keek om te zien of er lichtende nachtwolken waren, kon ik mijn ogen nauwelijks geloven. Ze reikten zelfs bijna in het zenith

Er volgen mooie lange zomeravonden met aangename temperaturen. Ik kan jullie alleen maar adviseren om de komende nachten vanaf ongeveer elf uur eens op een donkere plek naar de noord-noordwestelijke horizon te kijken. Maar pas op: als je het één keer goed hebt gezien, wil je het vaker zien …    😉

Tot slot enkele TIPS:
Als je gaat fotograferen: camera op statief en even wat experimenteren met sluitertijd en diafragma. De camera-instellingen zijn nogal afhankelijk van hoe de lichtende nachtwolken zich presenteren, de ene keer zijn ze lichter dan de andere keer. Omdat de structuren nogal snel kunnen veranderen, kies ik zelf bij voorkeur een korte sluitertijd. En last, but not least: zorg af en toe eens voor een mooie donkere contour op de voorgrond. Veel succes en plezier!

Over lichtende nachtwolken

Op mijn opmerking in het logje van gisteren dat alleen de lichtende nachtwolken nog ontbraken, schreef Leo:
“Ik begrijp je als weerman …, maar deze vind ik wel fijner dan die donkere wolken … ofschoon die s’ avonds wel mooi rood kunnen kleuren.” Hier is sprake van een misverstand, en dat wil ik hier graag even uit de doeken doen.

Leo bedoelde waarschijnlijk gewone wolken, zoals we die bij zonsondergang vaak zien. Soms kleuren ze roze of rood zoals op de linker foto hieronder. Andere keren schuiven wolken als donkere vlekken voor de ondergaande zon, waar de mooiste kleuren ineens achter verdwijnen, zoals op de middelste foto. En vaak leveren zon en wolken bij zonsondergang een mooi samenspel van lucht en kleuren, zoals op de derde foto. Maar dit zijn geen lichtende nachtwolken

Lichtende nachtwolken zijn een vreemd soort ragfijne wolken, die in juni en juli ongeveer een uur na zonsondergang en een uur vóór zonsopkomst het licht van de zon weerkaatsen en daardoor als een lichtende wolkensluier aan de horizon te zien zijn. Dat speelt zich af op een hoogte van ongeveer 85 km, dus ver boven onze gewone wolken, waarvan de toppen nooit hoger komen dan 20 km. Ze ontstaan bij zeer lage temperaturen, tussen 90 en 145 graden Celsius onder nul, doordat waterdamp als een ijslaagje neerslaat op uiterst kleine deeltjes, bijvoorbeeld stof van meteorieten. Het ijs dat de deeltjes omhult reflecteert het zonlicht, waardoor het lijkt alsof de wolken oplichten …

In Nederland zijn lichtende nachtwolken zeldzaam, maar ze zijn vaker te zien dan poollicht. De grootste kans om ze te zien is het grootst tussen ongeveer 15 juni en 15 juli, als het hoog in de atmosfeer het koudst is (in tegenstelling tot aan de grond, waar de temperaturen dan juist het hoogst zijn) en de hoeveelheid waterdamp maximaal.
Dankzij internet wist ik al van het bestaan van lichtende nachtwolken, maar ik kreeg ze voor het eerst te zien op 20 juni 2005. Zie de drie foto’s hierboven.

Vooral de kleur van de wolken is opvallend. Waar andere wolken ’s nachts vooral donker en grijs zijn, hebben lichtende nachtwolken een zilverwitte, blauwachtige kleur. Ik was meteen verslingerd … wat een prachtig verschijnsel was dit met die zilverblauwe draden, die als zachte vitrage aan het hemelgewelf leek te wapperen. Het duurde drie jaar voordat ik opnieuw de kans kreeg om de lichtende nachtwolken te fotograferen. De serie hierboven heb ik in juli 2008 gemaakt bij het strandje bij Smalle Ee.

2009 was tot nu toe wat mij betreft het absolute topjaar, toen heb ik gedurende 6 0f 7 nachten lichtende nachtwolken of NLC’s (Noctilucent Clouds) kunnen fotograferen. Dat leverde o.a. de drie foto’s hierboven op, die ik gemaakt heb bij It Eilân bij Goëngahuizen.

Sindsdien is het rustig op het NLC-front. Het ontstaan van lichtende nachtwolken is o.a. afhankelijk van de zonneactiviteit. Hoe hoger deze is hoe minder lichtende nachtwolken er zijn. Maar dat kan ik dan weer niet zo goed rijmen met het feit dat we momenteel tegen zonneminimum aan zitten. Ook de klimaatverandering heeft mogelijk invloed op lichtende nachtwolken. Feit is dat ze ongeveer net zo moeilijk te voorspellen zijn als poollicht. Een ander feit is dat ik voor het laatst lichtende nachtwolken heb gezien op 14 juli 2009. Ik sluit af met een foto die ik op die avond bij ons in de straat heb gemaakt van prachtige ‘wokkelstructuren’ die heel kenmerkend zijn voor lichtende nachtwolken…

Hopelijk begrijpen jullie nu waarom ik me tijdens onze vakantie in huize ruim zicht had verheugd op lichtende nachtwolken. 🙂

Skywatch Friday 427

Kijkend naar het spel van licht en schaduw in de lucht …

Looking at the play of light and shadow in the sky …

19:52 uur:

180509-1956Bx

19:55 uur:

180509-2001Bx

19:58 uur:

180509-2011Bx

20:18 uur:

180509-2018Bx

20:32 uur:

180509-2021Bx

Wil je meer Skywatchfoto’s zien? Klik dan op het logo …
Wanna see more Skywatch photos? Just click the logo …

swftom

Maak er een mooi weekend van!
Wishing you all a wonderful weekend!

Lichtspel in het bos

Het gebeurt niet vaak dat ik in één logje drie foto’s in portretstand publiceer, maar vandaag ontkom ik er niet aan …

151002-1453x

Tijdens een boswandeling bij Heidehuizen sprong dit fraaie lichtspel op een aantal bomen in het oog …

151002-1454x

Zeg nu zelf, daar kun je toch alleen maar foto’s van maken in de portretstand …

151002-1456x

 

Kansen voor waterplanten

Nadat ik gistermiddag in De Deelen veilig onder de scheef hangende berken door was gelopen, kwam ik op het meest oostelijke pad langs een bordje dat ik daar nog niet eerder had zien staan …

131127-1347x

Tot voor kort stonden hier een soort kooien van kippengaas in het petgat, die waren nu vervangen door iets anders, en de tekst op het bordje maakte duidelijk wat de bedoeling ervan is …

131127-1344x

Daarmee was mijn nieuwsgierigheid eerst voldoende bevredigd …

131127-1346x

De foto’s spreken verder voor zich …

131127-1348x

Geniet maar gewoon even mee van de grijsheid in dit stille oude turflandschap …

131127-1349x

En van het lijnenspel op het wateroppervlak …

131127-1350x