Sneeuw- en ijspret

“MS … de ene dag is de andere niet …,” luidde Willy’s reactie op mijn blogje van gisteren. Daarmee sloeg hij de spijker precies op zijn kop, want zo ervaar ik het deze week ook weer. Vanmorgen vertoonden mijn onderdanen gelukkig alweer veel meer kracht en souplesse dan gisteren. En dus ben ik meteen na de koffie in de auto gestapt om eens een mooie rit te maken. Die rit voerde me eerst naar de ijspret in de Jan Durkspolder. Erg druk was het daar nog niet, want er lag nog geen baan over de besneeuwde ijsvlakte. De veegmachine bleek door het ijs gezakt, en dus moest er op de schaats en met de hand sneeuw worden geruimd …

Nadat ik tijdens het vervolg van de rit in de buurt van Earnewâld o.a. nog wat reeën, pony’s en paarden had gefotografeerd, ben ik richting Mildam gereden. Het bloed kroop weer eens waar het niet kon gaan, en dus heb ik me toch maar heel behoedzaam in de besneeuwde Ecokathedraal gewaagd …

Mocht de dooi nu invallen – wat ik niet hoop – dan kan ik voorlopig even vooruit met een keur aan winterse foto’s.

De lange winter van 2012-2013

Ik realiseer me ineens dat ik het overzicht van de in feite nog steeds doorsudderende winter van 2012-2013 nog niet heb samengesteld en gepubliceerd. Dat is dan een mooi klusje voor deze zonnige, maar koude Tweede Paasdag. Voor alle duidelijkheid: het gaat hier om mijn persoonlijke waarnemingen gedurende de meteorologische winter van december 2012 t/m februari 2013 …





De winter begon keurig volgens de kalender met wat lichte vorst in de eerste nachten van december en een eerste laagje sneeuw op Sinterklaasavond. De eerste helft van december verliep winters met temperaturen onder het langjarig gemiddelde, met een fijn laagje sneeuw leverde dat veelal fotogenieke winterlandschapjes op. Lang duurde de eerste winterpret echter niet, half december viel de dooi in, waarna een zachte tweede helft van de maand volgde. De Kerstdagen verliepen grijs met een gemiddelde temperatuur van 7 graden. Dit was dan ook de kerstversiering in ons tuintje …





Tot half januari bleef het zacht, daarna volgden twee weken waarin Koning Winter echt de scepter zwaaide. Op 10 januari begon een lange vorstperiode. Vanaf die dag heb ik in ons tuintje zeventien opeenvolgende vorstdagen (minimumtemperatuur lager dan 0,0 °C). Enkele dagen later kwam het kwik ook overdag niet meer boven nul. 13 januari was de eerste ijsdag (maximumtemperatuur lager dan 0,0 °C) in een reeks van in totaal dertien ijsdagen. Tot strenge vorst kwam het slechts eenmaal met een laagste temperatuur van – 11,6 ºC. Op 27 januari viel de dooi in, waarna eind januari en begin februari relatief zacht verliepen. Maar ook februari zou verderop in de maand met een gemiddelde temperatuur van 1,1 ºC tegen normaal ca. 2,3 ºC koud uitpakken  …





Uiteindelijk kwam de gemiddelde temperatuur in ons tuintje uit op 1,6 °C tegen normaal over de periode 1971-2000 2,6 °C. Bij het KNMI in De Bilt kwam de gemiddelde temperatuur uit op 2,9 °C tegen normaal ca. 3,3 °C. In totaal heb ik in ons tuintje 49 vorstdagen (minimumtemperatuur lager dan 0,0 °C) geteld, normaal zijn dat er gemiddeld zo’n 40 …





En toch … toch was de winter van 2012-2013 eigenlijk helemaal niet zo koud. Als we hem in het rijtje van de afgelopen 11 winters zetten, dan zien we dat de winters van 2010-2011 en zeker die van 2009-2010 toch nog aanzienlijk kouder waren dan de afgelopen winter …





In de afgelopen winter heb ik in ons tuintje slechts twee nachten met strenge vorst kunnen noteren. Dat heeft er in combinatie met de sneeuw, die regelmatig her in het land viel, voor gezorgd dat er maar weinig geschaatst kon worden. Eigenlijk kon er in de afgelopen winter alleen veilig geschaatst worden op ondergelopen polders, zoals de Jan Durkspolder en de Ryptsjerksterpolder. Maar daar werd er vooral in de tweede helft van januari door jong en oud dan ook volop van geprofiteerd …





Met gemiddeld over het land 221 mm neerslag had de winter vrijwel de normale hoeveelheid neerslag van 208 mm. Vooral december was een zeer natte maand, terwijl januari en vooral februari droger verliepen dan normaal. In ons tuintje heb ik 216 mm neerslag afgetapt, tegen normaal over de periode 1971-2000 ca. 185 mm …





Het zuidwesten van het land was het natst. In het Zeeuwse Westdorpe werd 271 mm afgetapt. Het droogste KNMI-station was De Kooy met 151 mm. In De Bilt werd 254 mm geregistreerd tegen 203 mm normaal.
Regelmatig viel de neerslag in de vorm van sneeuw die ook bleef liggen. In Drachten e.o. hebben we vergeleken met andere delen van het land in de afgelopen winter betrekkelijk weinig sneeuw gehad. Gemiddeld over het land lag er op achttien dagen sneeuw, het langjarig gemiddelde bedraagt 13 dagen. Van de afgelopen vier winters waren ook die van 2009-2010 en 2010-2011 sneeuwrijk. Kijken we naar de neerslagcijfers van de afgelopen 13 winters, dan is de winter van 2012-2013 een goede middenmoter …





Ik denk, dat we ons de winter van 2012-2013 vooral zullen herinneren als die lange ‘koude’ winter waar maar geen eind aan leek te komen. Het woord ‘koud’ heb ik daarbij maar even tussen aanhalingstekens geplaatst, want zoals hierboven al te zien was, was de afgelopen winter helemaal niet zo gek koud. Maar het duurt allemaal wel erg lang nu maart in ons tuintje de afgelopen maand 4 graden kouder was dan normaal over de periode 1971-2000. Mijn laatste voetafdruk in de sneeuw dateert van 14 maart, en dat is voor mijn gevoel laat genoeg in het jaar …





Enfin, hoewel het ook in de afgelopen nacht weer ruim 5 graden heeft gevroren, vliegen de merels hier intussen af en aan met wormen om hun luid piepende kroost groot te brengen. Laten we dat maar beschouwen als een hoopvol teken, eens zal het toch ècht voorjaar worden.

Watersport of ijspret

Sinds vorig jaar is het landweggetje de Alde Ie (kaartje Google Maps) ten westen van Gorredijk helaas afgesloten voor alle verkeer. Vooral in voorjaar en zomer is dat jammer, want het veelal natte land links en rechts van de weg herbergt nogal wat vogels en er is vaak een keur aan insecten te vinden …





Vanaf de westkant kun je tegenwoordig nog tot aan de vaart over de Alde Ie rijden, daarna moet je te voet verder. Dat laatste heb ik vanwege de koude wind die nog steeds over de vlakte blies maar achterwege gelaten, maar ik heb wel even een kijkje aan de waterkant genomen. Ten noorden van de weg was de vaart goeddeels dichtgevroren, daar was geen sterveling te zien …





Aan de andere kant van de weg werd het ijs her en der onderbroken door grote windwakken …





Er scharrelden wat eenden en een meerkoet over de broze ijsvloer …





Verderop dobberden op verschillende plaatsen eenden in de fonkelende windwakken …





Ja, die eenden boffen maar: voor elk wat wils, zij kunnen met Pasen 2013 kiezen tussen watersport en ijspret … 🙂





Goed weekend en gezellige Paasdagen!

De lange witte winter (10)

In de 17-delige serie “De lange witte winter” wordt m.b.v. foto- en videomateriaal een beeld geschetst van de sneeuwrijke winter van 2009-2010 in Fryslân. Ieder filmpje duurt ongeveer 10 minuten …





Deel 10 is getiteld “IJspret” en begint met een voor Nederland bijzonder verschijnsel, dat zich alleen bij strenge vorst voordoet: poolsneeuw. Daarna gaan we door het besneeuwde en berijpte landschap op weg naar de Jan Durkspolder bij Earnewâld. Begin januari 2010 kon daar net als nu volop worden geschaatst op het ondergelopen land. Het belangrijkste verschil met nu is, dat er toen eerst een baan geveegd moest worden, terwijl we hier deze week nog steeds geen vlokje sneeuw hebben gehad, maar dat zou vandaag (zondag 20 januari 2013) wel eens kunnen veranderen …





Zondag 27 januari volgt deel 11: “Meer wit”. We waren nog lang niet van de sneeuw af, een nieuw pak sneeuw bracht op 10 januari opnieuw overlast voor het verkeer met zich mee. In dit deel onder andere aandacht voor de tuinvogels en een groep zwanen in een besneeuwd weiland …

Heb je intussen genoeg van de winterse witheid? Dan kun bij Sjoerd van Bvision kijken naar een transformatorhuisje temidden van ontluikend lentegroen aan de Mersken onder Ureterp: http://tinyurl.com/ajbd87f

De eerste schaatsers bij de Hooidammen

Op 3 januari liet ik hier onder titel “Helemaal klaar!?” zien dat de gemeente Smallingerland bij de Hooidammen alvast borden en hekken had geplaatst om het verkeer van de te verwachten drommen schaatsers in goede banen te leiden. Dat leken toen bij maximumtemperaturen rond de 10 graden nogal voorbarige maatregelen, maar met ingang van morgen zal e.e.a. zeker van pas komen …





Nadat Leo Schuil en Jochem de Vries zich zondagochtend traditiegetrouw als eersten dit jaar op een dun laagje ijs op de Ryptsjerksterpolder hadden gewaagd om hun eerste rondjes te maken, was het voor mij vanmiddag tijd om eens te kijken of er al geschaatst werd op het ondergelopen land bij de Hooidammen …





Vlak nadat ik de warme auto had verlaten, zag ik in de verte de eerste schaatser al naderen vanuit de richting van Nationaal Park de Alde Feanen. Naar verluidt betreft het hier een marathonschaatser, die eigenlijk vanmiddag zijn trainingsrondjes had moeten maken op Thialf …





Maar ja, schaatsen in een hal met kunstijs blijft behelpen zodra er natuurijs ligt, en dus had hij een maat gebeld om de training maar te verplaatsen naar de maagdelijke ijsvlakte bij de Hooidammen …





Die trainingsmaat was intussen ook gearriveerd, en nadat ze even een paar woorden hadden gewisseld over de kwaliteit en de sterkte van het ijs, begon ook hij zijn schaatsen onder te binden …





Het ijs is nog dun, maar wel keihard en spiegelglad. Voor kenners van het gebied, die weten waar de wat diepere sloten door het ondergelopen land lopen en hoe ze die moeten oversteken, is het wel vertrouwd op zich hier op het ijs te wagen …





Voor de grote massa is het verstandig om in ieder geval nog één, bij voorkeur twee nachtjes te wachten, maar woensdagmiddag zal het hier ongetwijfeld krioelen van de schaatsers. Ik zoek dan bij voorkeur weer een rustiger plekje op …





Nu maar hopen dat de sneeuw, die nu al in het zuiden en midden van het land schijnt te vallen, hier in het noorden geen spelbreker zal zijn. Sneeuw hebben we de laatste winters genoeg gehad, wat mij betreft mogen de schaatsers nu vrij spel hebben.


UPDATE:

Wetterskip Fryslân en de provincie Fryslân willen in elk geval wel meewerken aan toenemende ijspret. Het waterschap begint vanavond met het stapsgewijs stilleggen van de ongeveer 1.000 gemalen in de provincie, zodat het water tot rust komt en het ijs verder kan groeien. De provincie heeft m.i.v. dinsdagavond 18:00 uur a.s. een vaarverbod afgekondigd. Alleen op de belangrijkste vaarroutes zoals het Prinses Margrietkanaal, het Harinxmakanaal en de vaarwegen naar Drachten en Heerenveen mag voorlopig nog gevaren worden. Als de vorst ook na deze week lijkt door te zetten kan de provincie eventueel een geheel vaarverbod afkondigen.

Dag winter, welkom voorjaar

Het ziet er naar uit, dat het voorjaar nu echt is aangebroken. In een stuk maïsland tussen Oudehaske en Rottum is vanmorgen het eerste kievitsei gevonden, en de maximumtemperaturen lijken in de loop van volgende week tot ruim boven de 10 graden te stijgen. Daarmee is het de hoogste tijd om de winter uit te zwaaien en dat doe ik met een korte terugblik met wat cijfertjes, wat grafiekjes en nog wat kiekjes …

In oktober begon een weerman van Meteoconsult te dreigen met de komst van een horrorwinter. Wel, die horrorwinter kwam inderdaad, echter niet hier, maar vooral in het Oost-Europa, waar in januari en februari enkele honderden doden vielen als gevolg van extreme kou. Bij ons was de winter in eerste instantie vooral nat. In december en begin januari kwam de regen af en toe met bakken uit de lucht. Hoewel alle gemalen op volle kracht draaiden, dreigden diverse polderdijken te overstromen of door te breken. Om de druk op de dijken te verminderen, werden verschillende polders, waaronder it Eilân-East begin januari gebruikt als extra waterberging …

In mijn meetreeks, die is begonnen in 2003, komt de winter van 2011-2012 met een totaal van 288 mm neerslag op een verdienstelijke derde plaats. Opvallende daarbij is, dat we in tegenstelling tot de twee voorafgaande winters vrijwel geen sneeuw hebben gehad. Ik schat dat in ons tuintje al met al maximaal zo’n 8 cm sneeuw heeft gelegen. Elders in de provincie Fryslân viel begin februari helaas meer sneeuw, en dat zou een week later één van de spelbrekers blijken te zijn in de aanloop naar een Elfstedentocht …

Pas half januari kregen we te maken met een eerste winters speldenprikje, toen het gedurende vier nachten tot lichte vorst kwam. Uitgerekend na de derde nacht met lichte vorst maakte ik een lelijke uitglijder op een talud aan de oever van het Tjeukemeer. Zelf heb ik daar geen blijvende hinder van ondervonden, maar het betekende wel het einde van mijn trouwe Canon Powershot SX1 IS. Het heeft een paar Euri gekost, maar ik ben er met mijn nieuwe camera -de Powershot SX40 HS- intussen wel op vooruit gegaan …

Eind januari werd het onder invloed van het hogedrukgebied dat al geruime tijd voor extreme kou zorgde in Oost-Europa ineens ook bij ons echt winter. Op 29 januari begon het te vriezen, en met een kleine onderbreking van +0,8 ºC op 9 februari, kwam de temperatuur pas op 12 februari weer boven het vriespunt …

De eerste decade (dag 1 tot en met 10) kwam de gemiddelde temperatuur in ons tuintje uit op -7,4 °C. Bij het KNMI in De Bilt behoorde deze eerste decade met -6,9 °C tot de tien koudsten ooit. Van 30 januari tot en met 8 februari was er bovendien sprake van de 33e officiële koudegolf sinds 1901. Op 31 januari kon ik bij de Hooidammen de eerste schaatsers fotograferen, en vanaf dat moment kwam er dagelijks meer schaatsijs bij in Fryslân …

Zo plotseling als de kou kwam, zo snel verliet hij ons ook weer. Over de eerste 2 weken van februari kwam de gemiddelde temperatuur uit op -5,3 °C, over de tweede helft van de maand kwam de gemiddelde temperatuur uit op 5,3 °C. De gemiddelde temperatuur kwam daarmee in februari in ons tuintje precies uit op 0,0 °C …

Hoe hard er door honderden vrijwilligers ook werd gewerkt om de organisatie van de 16e Elfstedentocht mogelijk te maken, het mocht niet baten, omdat de dooi onverbiddelijk toesloeg. Met de schaatspret was het vanaf 12 februari gedaan, maar op 16 februari was er nog wel even sprake van wat ijspret. Tijdens een tochtje langs het kruiende ijs aan de IJsselmeerkust, werd de show bij Stavoren gestolen door Caudumer Hinke 97 met een fotosessie voor het vakblad “Veeteelt” …

Dat de winter van 2011-2012 m.u.v. die twee weken met strenge en zeer strenge vorst helemaal niet zo koud was, wordt duidelijk bij het bekijken van de grafiek van de temperaturen van de afgelopen tien winters. De gemiddelde temperatuur kwam in de afgelopen winter uit op 3,1 °C. Alleen de winters van 2006-2007 en 2007-2008 waren in de afgelopen tien jaar nog zachter …

Genoeg over de winter. Diverse weidevogels zijn de afgelopen week teruggekeerd naar onze contreien en het eerste kievitsei is vanmorgen gevonden. Wees welkom voorjaar!

Weerbeeld februari 2012

Op deze vijfde grijze dag op rij kan ik eindelijk weer wat vrolijke plaatjes met wat kleur tonen, want februari kende een prachtig begin. Over de eerste 12 dagen van de maand kwam de gemiddelde temperatuur in ons tuintje uit op -7,1 ºC, en dus konden de schaatsen al snel uit het vet worden gehaald …

Van 30 januari t/m 8 februari was er sprake van de 33e officiële koudegolf in ons land sinds 1901. Een koudegolf is een opeenvolging van minimaal vijf ijsdagen in De Bilt (maximumtemperatuur lager dan 0,0 °C), waarvan tenminste drie dagen met strenge vorst (minimumtemperatuur lager dan -10,0 °C). In ons tuintje kwam het gedurende 9 nachten tot strenge vorst (minimumtemperatuur lager dan -10,0 °C), waarbij er driemaal sprake was van zeer strenge vorst (temperatuur beneden de -15,0 °C). Landelijk werd de laagste temperatuur gemeten in Lelystad op 4 februari: -22,9 °C. De laagste temperatuur in ons tuintje was in diezelfde nacht -16,9 °C …

Op 12 februari sloeg het weer volledig om. Daarna was het zacht tot zeer zacht voor de tijd van het jaar. De landelijk hoogste temperatuur van 13,3 °C werd op 23 februari gemeten in Lelystad,  in ons tuintje werd het op die dag 11,3 °C. Als gevolg van het zachte weer kwam de gemiddelde temperatuur in ons tuintje uiteindelijk precies uit op 0,0 °C, tegen normaal ca. 2,3 °C over de periode 1971-2000. Daarmee is februari 2012 de koudste februarimaand in de meetreeks in ons tuintje sinds 2003 …

Februari was ook een droge maand. Op 3 februari viel er in onze omgeving zo’n 5 cm sneeuw. Omdat het vanwege de kou erg lichte en droge sneeuw was, bleef daar amper 2 mm neerslag van over. In totaal viel er in ons tuintje deze maand 21 mm neerslag tegen normaal ca. 44 mm …

De winterse plaatjes in deze bijdrage heb ik op donderdag 9 februari geschoten op de Leijen. Behalve veel schaatsers waren er ook een ijszeiler en enkele ijssurfers actief. In de loop van volgende week zullen er ongetwijfeld nog wat winterse plaatjes volgen in het overzicht van de winter van 2011-2012 …