Tijdens een ritje in de omgeving van Earnewâld en Oudega in het najaar van 2024, besloot ik nog even naar het eind van de doodlopende weg de Geasten te rijden. Daar hadden de contouren van een nieuw meer al zichtbaar moeten zijn. Maar meer dan een grote uitvoerderskeet was er nog niet te zien. Wel stond er nog een blauwe reiger aan de slootkant die nog wel even wilde poseren …
Op de terugweg heb ik aan het begin van de Geasten (zie OpenStreetMap) even een tussenstop gemaakt bij twee bankjes en een beeld. In 2011 bestond de Stichting Iepenloftspul Aldegea 65 jaar. Na overleg tussen de stichting en de gemeente Smallingerland ontstond het idee om een herinnering te creëren aan de iepenloftspullen in Oudega. Kunstenaar Anne Woudwijk uit Drachten kwam met het mooie idee om de geschiedenis van De Haersma’s te verbeelden in het kunstwerk ‘Livius – Vrouwe Justitia’…
De grietmannen** Van Haersma zaten in allerlei overheidsinstanties en ook financieel ging het ze goed. In 1813/14 stond Hector Livius van Haersma op de vijfde plaats van de top zestig van de meest “begoedigde” inwoners van het Departement “Vriesland”. Het behoorde tot de taak van de grietman om recht te spreken, daarom stond vanaf 1664 het rechthuis ook in Oudega …
Er werd voor deze locatie op de hoek Skeane Wei/De Geasten gekozen, omdat dit bijna op het oorspronkelijke grondgebied van de Van Haersma’s is en vlakbij de locatie waar het iepenloftspul één keer in de 10jaar plaatsvindt. Naast de gemeentelijke bijdrage is er ook vanuit ‘plattelânsprojecten’ een subsidie voor dit kunstwerk is verstrekt …
** Een grietman was in de late middeleeuwen rechter en bestuurder van een grietenij (de huidige gemeente) in de provincie Fryslân.
Mooie omgeving daar met aandacht voor stukje geschiedenis.
De blauwe reiger is een extraatje
En de grietman en grietenij waren de rijken uit het dorp.
Precies, de adel en de gegoede burgerij hadden het voor het zeggen.
Toevallig dat ik onlangs nog vroeg naar dat project.
Ha daar hebben we Anne Woudwijk weer. Een gerespecteerd kunstenaar. Ook dit is een mooi kunstwerk.
Eens per 10 jaar is wel weinig.
Het valt me wel op dat de tekst op de steen niet in het Fries is.
Het is nu niet meer voor te stellen dat men ‘recht sprak’ in het kleine Oudega en niet in het grote Drachten.
Een mooi stukje geschiedenis.
Drachten bestond nog niet eens indertijd, er lag een Noorder- en een Zuyder Dragten. Voordat het bestuur in Oudega zetelde, lag het zwaartepunt van bestuur nog aan de andere kant van de Smeliester Zanding bij het nog kleinere Smalle Ee waar tot 1580 een klooster stond.
Pingback: Het Rechthuis van Oudega | Afanja's Weblog
Leuk dit, ik hou van geschiedenis.
Ik ook op zijn tijd.
Interessant verhaal met mooie foto’s Jan.
Dankjewel Sjoerd.
Weer wat geleerd over Friesland
Dat is altijd leuk om te horen.
Interessant dit te lezen.
Dankjewel, morgen komt er nog een vervolg.
Zo vaak ik ook in Drachten en Opeinde heb gelogeerd, deze wetenswaardigheden kwamen nooit aan de orde. Wat heb ik dan al die tijd gedaan, als tiener. 😇
In die tijd was er misschien minder aandacht voor dergelijke lokale geschiedenis verhalen.
Ik denk eerder dat ik druk was met op de baby te passen. 🤣
Leuke benamingen : grietman en grieterij. Weer een interessante blogpost.
Dankjewel, ik heb geen idee waar die benamingen vandaan komen.
Een heel mooi monument en weer een mooi oud verhaal!
Morgen het vervolg.
Dat je op de blogs nog het een en het ander kan bij leren is zeker een feit !
Ja, niet dat je er echt wat aan hebt, maar toch … En ach ons brein en geheugen zijn toch al voortdurend aan het selecteren wat te onthouden en wat niet. 😉
Niet dat ik alles kan of zal onthouden, maar interessante weetjes zijn altijd welkom 🧐
Dat bedoelde ik dus. 🙂
Daar is werk van gemaakt. Openluchtspelen, zal een feestelijk gebeuren zijn.
Grietmannen, we leerden de betekenis, herinner me het grappige woord. .
Veel dorpen in Fryslân hebben jaarlijks hun eigen openluchtspel. Daarbij wordt door sommige dorpen steevast een erg hoog niveau bereikt.
De Grietman en zijn Grietenij.:-)
Een interessant stukje geschiedenis. Weer iets bijgeleerd!
Dankjewel, dat is altijd leuk om te horen.
een fascinerend werk Jan
prettige dag
Dankjewel Willy, prettig weekend verder.
a dignified monument.
Indeed.
Excellent!
Thank you so much.
Een mooie weergave van de rijke geschiedenis van Friesland.
mooie blogpost
Vriendelijke groet,
Dankjewel Rob, dit was het blogje dat ik een tijd geleden noemde bij jou over Vrouwe Justitia.
Dankjewel