Oom Hielke en de ljippen

De kievit (ljip in het Fries) is terug in het land. Maandag is het eerste kievitsei van Fryslân gevonden. De eieren mogen dit jaar wel worden gezocht, maar ze mogen niet worden meegenomen. Zelf ben ik niet echt opgevoed met de traditie van het kievitseieren zoeken, maar drie oudere broers van mijn moeder leefden er in hun jongere jaren in het voorjaar helemaal voor. Zodra de eerste kieviten werden gesignaleerd, waren die mannen zo ongeveer dag en nacht in het veld te vinden, en steevast kwamen ze dan thuis met een pet vol eieren …

150610-1345x

Toen ik een mannetje van een jaar of twaalf was, ben ik eens een dag met twee van mijn ooms mee geweest om eieren te zoeken. Ik kan me herinneren dat de auto op een bepaald moment ergens in de berm werd gezet, waarna de gebeurtenissen in en boven een weiland zorgvuldig in ogenschouw werden genomen. Na verloop van tijd zei oom Hielke tegen mij: “Rin marris 50 flinke stappen dy kant op. en dêrnei sa’n 15 stappen nei rjochts …” (“Loop maar eens 50 flinke stappen die kant op, en daarna ongeveer 15 stappen naar rechts.”) Volgzaam en hoopvol liep ik op mijn laarzen in de aangeduide richting door het weiland. Zou ik dan eindelijk mijn eerste kievitsei vinden …?
Maar nee, zelfs met die hulp wist ik geen kievitsei te vinden. Toen mijn ooms zich even later bij me voegden, wees oom Hielke me er fijntjes op, dat ik bijna op het nestje stond … Ik had de beide eitjes verdorie wel kapot kunnen trappen. Sindsdien heb ik me niet meer aan het zoeken van kievitseieren gewaagd …

150610-1347x

Vandaag brengen we oom Hielke, mijn moeder’s laatst levende broer naar zijn laatste rustplaats. Voor mij zal hij – samen met oom Jan en oom Siebe – voortleven als een groot eierzoeker en natuurliefhebber. Dag oom Hielke …

Het quotum is vol

Op 16 maart schreef ik hier dat het eerste kievitsei van de provincie Fryslân was gevonden. Vandaag, welgeteld twaalf dagen later, meldde Omrop Fryslân dat vanochtend rond 9:00 uur het laatste kievitsei van 2011 is gevonden en meegenomen …

Het zoeken en rapen van kievitseieren (ljipaaisykje in het Fries) is vooral in de provincie Fryslan een oude cultuurhistorische traditie. Daarom is het zoeken en rapen van kievitseieren tegenwoordig alleen hier nog toegestaan tot uiterlijk 1 april. Het zoeken en rapen van kievitseieren is tegenwoordig aan strenge regels onderworpen. Zo moeten zoekers in het bezit zijn van een speciale eierzoekerspas en moeten ze ieder gevonden en geraapt ei via SMS doorgeven aan een bepaald nummer. Er mag jaarlijks maar een bepaald aantal eieren worden geraapt. Vandaag werd het quotum van 5939 eieren bereikt, daarmee is het zoeken en rapen van eieren vanaf nu tot begin volgend jaar weer verboden …

De verplichte eierzoekerspas wordt vergezeld van een nazorgpas. Dit betekent dat de eierraper een stuk land krijgt aangewezen waar hij moet zorgen voor de nesten van de vogels wanneer de boer het land bewerkt. Vaak houdt dit in dat er bij de nesten stokjes worden geplaatst waardoor de boer weet dat hij daar omheen moet maaien. Van zoekers wordt dus verwacht dat zij zich na de sluitingsdatum inzetten voor het beschermen van de nesten en eieren …

Waar ik mij ieder jaar over verbaas, is dat ik de meeste eierzoekers in maïsvelden zie lopen. je zou verwachten dat kieviten hun nestje bij voorkeur in het gras maken, maar dat schijnt niet zo te zijn. De enige verklaring die ik hiervoor kan bedenken, is dat de zwarte aarde in het vroege voorjaar eerder wordt opgewarmd door het voorjaarszonnetje dan het natte gras …

Hoe dan ook, vanaf nu heeft de kievit van eierzoekers geen last meer. Integendeel, als het goed is, helpen zij vanaf nu de nesten en eieren te beschermen tegen de zware landbouwvoertuigen. Vanaf nu schijnt de vos weer de grootste vijand te zijn van de kievit, want die schijnt handig gebruik te maken van de sporen van eierzoekers en nestbeschermers …