De vijver bij sneeuw en vorst

Toen het diep in de nacht van zaterdag op zondag licht begon te sneeuwen, lag de vijver nog open. Omdat een pompje lucht in de vijver blaast, had de lichte vorst er tot dat moment nog geen vat op gekregen …

Zondagochtend rond koffietijd was er nog maar een klein rond wak overgebleven. Halverwege de middag was dat wak nog wat kleiner geworden, daarom heb ik het vastgevroren sneeuwijs – kwalsterijs noemen we dat hier ook wel – er maar een afgeschept met behulp van de sneeuwschuiver …

Terwijl het nog steeds stilletjes door bleef sneeuwen, was de vijver aan het eind van de zondagavond alweer dichtgewaaid en -gesneeuwd, zoals op de onderstaande foto is te zien. De wind hield het paadje in de tuin mooi schoon, dus daar had ik geen werk van. Tegelijkertijd werd er een fotogeniek duintje gevormd op het terras. Maar ook de vijver was alweer mooi dichtgewaaid …

Vanmorgen kon ik weer opnieuw aan de slag, want de vijver lag nu echt bijna helemaal dicht …

Vanmiddag heb ik dus de strijd met het ijs nogmaals aangebonden. Zonder hakken, maar met gepast geweld, heb ik het intussen al dik aangekoekte sneeuwijs weer weggehaald. Voor vannacht worden er opnieuw wat sneeuwbuien verwacht, in dat geval zal ik morgen waarschijnlijk nog eens aan de slag moeten. Als het niet weer gaat sneeuw, dan laat ik het vanaf nu maar aan de natuur over. Wanneer we echt strenge vorst krijgen, dan lukt het zonder hakken toch niet meer om de vijver open te houden. En dat hakken wil ik de vissen niet aandoen …

’t Is jammer …

… maar het kon echt niet.

Vandaag heb ik samen met Johan een ritje gemaakt naar het noordoosten van de provincie. In de buurt van Dokkum lag het ijs op de Elfstedenroute er prachtig bij …

120201-1527x

Maar in de zuidwesthoek lag helaas veel te weinig ijs en dat was nog veelal kwalsterijs ook. Bovendien lag nergens op de route de vereiste 15 centimeter ijs om de tocht op een verantwoorde manier uit te kunnen schrijven. Het Bestuur van de Koninklijke Vereniging De Friesche Elf Steden heeft er samen met honderden vrijwilligers, inzet van 50 man van de landmacht en vele anderen alles aan gedaan om de tocht mogelijk te maken. Fryslân heeft zich weer van zijn beste kant laten zien, maar de natuur liet het helaas afweten. …

101228-1319x

Nu is het een kwestie van slikken, even zuchten, desnoods uithuilen en vervolgens weer doorgaan met het leven. Tot en met zaterdag kan er in Fryslân nog volop geschaatst worden. Profiteer ervan, ik zal zeker nog eens een kijkje op of bij het ijs nemen om nog wat plaatjes van deze toch mooie ijspret-periode te schieten.

Van bubbels tot zwarte gaten

Hendrika herinnerde me er gisteren op subtiele wijze aan, dat ze vol spanning wachtte op de verklaring van de zwarte gaten, die her en der verschenen op het ijs in De Deelen. Als Hendrika de reacties op Vadertje Langbeen en de zwarte gaten had gelezen, dan had ze gezien, dat de verklaring daar inmiddels al is gegeven, maar ik ben de beroerdste niet, en dus wil ik het nog wel even samenvatting en aanschouwelijk maken. Daarvoor begin ik weer met het ijselijke stilleven dat gevormd werd door het eerste zwarte gat …

120131-1533x

Dergelijke zwarte gaten, maar dan een stuk minder mooi en subtiel, heb ik op eind januari ook aangetroffen op de dobbe in het Weinterper Skar. Daar waren de zwarte gaten te zien in de eerste sneeuw die er deze winter op 29 januari was gevallen …

120130-1345x

Deze rare plekken ontstaan doordat uit de bodem van de dobbe en andere wateren gasbelletjes opstijgen, die de nog verse en door de sneeuw verzwakte ijslaag van onderen aantasten. Groninganus schreef daarover: “De veenbodem onder het water laat regelmatig bubbeltjes methaan los, daardoor ontstaan ronde wakken, die vanaf de zijkant langzaam dichtgroeien, maar er heel lang over doen om helemaal dicht te gaan. Dit verschijnsel doet zich ook voor op het Hoornsemeer, een vrij recent aangelegd meer ten noorden van het Paterswoldsemeer. Daar kan je dus beter niet meteen gaan schaatsen …”

120130-1344x

In combinatie met sneeuw levert dit het gevreesde kwalsterijs op: je trapt met je schaatsen voortdurend door deze brokkelige toplaag heen. Vandaar ook dat er alles aan wordt gedaan om deze vastgevroren sneeuw in de zuidwesthoek van Fryslân met man en macht van het ijs te schrapen …

120130-1338x

Om iets van die gasbelletjes te laten zien, heb ik een drietal foto’s opgezocht, die ik in december 2002 heb gemaakt van het ijs op de dobbe. Toen lag er een prachtige, keiharde en spiegelende ijsvloer …

021213-1543x

Als het water maar snel genoeg bevriest, zonder dat het bevriezingsproces wordt verstoord door wind en sneeuw, dan worden deze gasbelletjes gevangen in het ijs, voordat het de oppervlakte kan bereiken …

021213-1541x

Op plaatsen waar de rij gasbelletjes boven elkaar in het ijs zijn gevangen, kun je aan de hand van die belletjes de dikte van het ijs meteen heel aardig inschatten …

021213-1548x

Als we nu dit ijs maar hadden gehad op de route van de Elfstedentocht, dan was ik een stuk geruster geweest over het uitschrijven van de Tocht der Tochten. Ik vrees echter, dat er zeker op het zuidwestelijk deel van de route te weinig ijs ligt en dat de kwaliteit van dat ijs te slecht is. Het harde ijs op de laatste drie foto’s verliest zijn draagkracht niet meteen bij de eerste de best dooiaanval, het ijs dat er nu ligt begint echter vrijwel meteen zacht en brokkelig te worden. Die zestiende Elfstedentocht komt er, maar nu nog even niet, vrees ik …

Met dank aan allen, maar vooral aan Aargh, Geert en Groninganus voor hun bijdragen aan Vadertje Langbeen’s zwarte gaten.

Kwalsterijs op de dobbe

Gistermiddag heb ik even een kuiertje gemaakt naar de dobbe in het Weinterper Skar …

120130-1333x

Omdat de dobbe aan drie kanten in de beschutting van bomen en struiken ligt, lag er al een laagje ijs op het water …

120130-1335x

Van mooi schaatsijs is geen sprake, daarvoor is er zondagavond net wat teveel sneeuw gevallen …

120130-1336x

Nee, een groot deel van het ijs op de dobbe bestaat uit kwalsterijs, een mengeling van ijs en sneeuw, waar je met je schaatsen zo doorheen trapt …

120130-1337x

Natuurlijk heb ik me niet over één nacht ijs gewaagd, maar ik heb nog wel een filmpje van kuiertje over kwalsterijs, dat ik in januari 2009 heb gemaakt op één van de vennetjes aan de zuidkant van het Weinterper Skar …