De Blessebrugschans

De picknicktafel die ik hier gisteren liet zien, biedt een mooi uitzicht over de Lindevallei. De Linde is een riviertje in de gemeente Weststellingwerf in het zuiden van Fryslân. Tussen het meertje Het Wijde en het dorp Slijkenburg vormt ze de natuurlijke grens tussen Overijssel en Fryslân …

140526-1157x

Omdat we nog maar pas onderweg waren en de koffie nog maar net achter de knopen hadden, zijn we niet aan die picknicktafel gaan zitten. Eerst moest er gewandeld en gefotografeerd worden, dat besloten we te doen bij de Blessebrugschans, die hier onlangs opnieuw is aangelegd op de oever van de Linde …

140526-1158x

De geschiedenis van de Blessebrugschans is ter plekke te lezen op een paar geïllustreerde informatieborden. De tekst van één van die borden heb ik overgenomen om het verhaal hieronder weer te geven …

140526-1150x

De Blessebrugschans, gelegen tussen Wolvega en Steenwijk, maakte in de Tachtigjarige Oorlog (1568-1648) deel uit van de verdedigingslinie die Fryslân moest beschermen tegen mogelijke invallen van de Spanjaarden. De Fries-Groningse Waterlinie liep van de Zuiderzee, via Linde en Kuinder door Groningen naar De Dollard …

140526-1159x

Door het onder water zetten van aaneengesloten stukken land waren relatief weinig soldaten nodig om een groot gebied te beschermen. Alleen de inlaatplekken moesten met schansen of forten worden versterkt. De schansen in het oosten van het land staan niet allemaal aan het water, maar op strategische plekken om belangrijke zandruggen af te sluiten die als wegen door het veen dienden … De verwachte aanval op Fryslân bleef echter uit. De Blessebrugschans behoefde verdedigend geen dienst te doen …

140526-1203x

Een kleine eeuw later was Fryslân opnieuw het doelwit. De Bisschop van Munster – Christoph Bernhard Freiherr von Galen, in de volksmond beter bekend als Bommen Berend – had zijn zinnen gezet op het veroveren van de gewesten Fryslân en Groningen. Tezamen met Engeland, Frankrijk en de aartsbisschop van Keulen, had hij in 1672 de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden, de oorlog verklaard. Het gehele gebied rond De Lende en De Kuunder of Tsjonger werd weer in staat van verdediging gebracht …

140526-1211x

De oude schansen werden, voor zover nog aanwezig hersteld of opnieuw opgeworpen, zo ook de Blessebrugschans. Het land werd onder water gezet. Vanaf dat moment kon er van een heuse waterlinie worden gesproken, qua opzet te vergelijken met de oude Hollandse Waterlinie. Eind september 1672 deed het leger van de bisschop een aanval op de Blessebrugschans. Deze aanval werd afgeslagen …

140526-1216x

Begin 1673 werd opnieuw een aanval op onze provincie verwacht. De schansen werden bemenst en het waterpeil omhoog gebracht. Begin augustus was het zover. Het 18.000 manschappen tellende leger van Bommen Berend trok vanuit Steenwijk richting de provinciegrens. In schril contrast, hiermee bestond het Friese leger slechts uit 6000 soldaten …

140526-1223x

De echte aanval kwam op 5 augustus. De provincie werd op drie plaatsen binnengevallen: via de schans bij de Blessebrug, de schans bij de Bekhof en langs de schans van Makkinga. Het veroveren van de Terbandsterschans lag in het verschiet en daarmee de vrije doorgang naar Leeuwarden. Echter niet het Friese leger werd de grote tegenstander, maar het water …

140526-1222x

De Friese Waterlinie was wel gepasseerd maar het lage midden van Friesland moest nog genomen worden. Een sterke noordwestenwind deed daarbij het waterpeil in De Lende zo toenemen dat de enige vluchtweg naar Steenwijk, hier over de Blessebrugschans, geheel onder water kwam te staan. Wegen en sloten waren niet meer van elkaar te onderscheiden …

140526-1229x

Angstig om bij een mogelijke mislukking van een aanval op Leeuwarden in de val te lopen, besloot de vijand hals over kop via Wolvega en hier over de Blessebrug de aftocht richting Steenwijk te blazen …

140526-1217x

Langs de Friese Waterlinie

Vlak nadat we vorig jaar in februari samen een tocht langs het winterse Wad hadden gemaakt, kreeg mijn goede vriend Johan te maken met gezondheidsproblemen. Gisteren was het zo ver dat we er weer eens samen een dagje op uit konden trekken. We pakten de draad weer op alsof er geen tijd tussen had gezeten en het werd als vanouds weer een gezellige, maar ook vermoeiende dag, met een rit die ons langs een deel van de oude Friese Waterlinie voerde …

130226-1149x

Het (beeld)verslag van de tocht langs een aantal oude verdedigingsschansen of wat daar nog van over is, volgt binnenkort wel. Dat zal wel een vervolgverhaal worden, waar ik een dag of drie voor nodig hebben, en die tijd heb ik nu even niet. Daarom laat ik het hier op dit moment bij een foto van ons startpunt: de Beckhofschans ten zuidoosten van Oldeberkoop …

130226-1150x

Omdat 4 fotokuiertjes inclusief enig klimmen en dalen bij drie oude schansen het nodige van mijn benen heeft gevergd, beperk ik het vandaag tot een kuiertje in eigen tuin …

130227-1340x

Het is helemaal geen straf om even in de tuin te zijn, want nu de zon eindelijk weer eens volop schijnt, keert het leven hier na een lange winter weer terug. De sneeuwklokjes staan er al prachtig bij. Ze houden hun kelkjes weliswaar nog gesloten, maar dat is niet zo gek, want het is met ruim 3 ºC nog allerminst warm …

130227-1341x

Wie alvast wat ‘voorbereidend huiswerk’ wil doen, zou deze 22 minuten durende korte film “De Fries Waterlinie” kunnen bekijken. Deze film van Karst Berkenbosch en Albert Westerhuis over de Friese Waterlinie geeft een indruk waar de schansen lagen en wat er nu nog van te zien is.