‘Keep ‘m Rolling’ bij verzetsmonument Allardsoog

In de aanloop naar de jaarlijkse Dodenherdenking ben ik gisteren rond het middaguur even naar het verzetsmonument bij Allardsoog (kaartje Google Maps) gereden om daar wat foto’s te maken voor mijn logje van vandaag …

130503-1253a

Vijf dagen voor de bevrijding van Noord-Nederland werden op dinsdag 10 april 1945 tien gevangenen uit het beruchte Scholtenhuis in Groningen gehaald en geboeid afgevoerd. In het Scholtenhuis was in de Tweede Wereldoorlog een hoofdkwartier van de Sicherheitspolizei en de Sicherheitsdienst gevestigd. Verzetstrijders werden hier wreed verhoord, geslagen en gemarteld door de Duitse Sicherheitsdienst. Velen werden daarna op een afgelegen plek vermoord. Zo ook de tien gevangen die op 10 april 1945 in een legerwagen naar een afgelegen plek bij Allardsoog werden gebracht. Daar werden ze zonder enige vorm van proces door de Duitse bezetter -en mogelijk Nederlandse handlangers- vermoord …

130503-1259xx

Een van de mannen die hier werden gefusilleerd was de Groningse drukker, kunstenaar en verzetsstrijder Hendrik Werkman. De redenen voor zijn arrestatie en executie zijn nooit helemaal duidelijk geworden. Wellicht was het naderen van de Canadese bevrijders in april 1945, en dus een mogelijk aanstaande bevrijding, de oorzaak van paniek op het Scholtenhuis. Koortsachtig werd door de SD’ers die daar vertoefden, gezocht naar manieren om zich van belastend(e) materiaal en personen te ontdoen. De administratie van het Scholtenhuis werd vernietigd en de tientallen gevangenen werden, nadat zijn in groepen waren verdeeld, weggevoerd en doodgeschoten om te voorkomen dat zij in handen van de bevrijder zouden vallen en tegen de Duitsers konden betuigen. Negen van de hier geëxecuteerde verzetsstrijders zijn na de oorlog in hun eigen woonplaats herbegraven. Hendrik Werkman ligt begraven op de begraafplaats van het nabij gelegen Bakkeveen …

130503-1257xx

Terwijl ik daar lekker te midden van het gekwinkelier van de vogels op één van de twee bankjes zat te mijmeren, hoorde ik ineens doedelzakmuziek … Tijd om de videofunctie van mijn camera weer eens te benutten om de herdenking van een kleine delegatie van “Keep ‘m Rolling” vast te leggen …

Morgen vieren we hier Bevrijdingsdag met wat foto’s en een paar videoshots van het rollend materieel van “Keep ‘m Rolling” …

Vissersvrouw in de sneeuw

Nadat ik na afloop van mijn barre fotokuier langs de ijzige paaltjesrij aan het Wad weer tegen de zeedijk omhoog was geklauterd, liep ik over de kruin van de dijk in de richting van het monument ter herinnering aan de vissersramp van 1883

130125-1315x

Terwijl ik daar over de trap afdaalde naar het tweelingdorp Paesens-Moddergat (kaartje Google Maps), viel mijn blik plotseling op het beeld van een moeder met kind, dat ik hier nog niet eerder had zien staan. Nu er sneeuw lag, kon ik het beeld gewoon niet missen …

130125-1316x

Omdat dit stukje Wad bij Paesens-Moddergat een van mijn favoriete plekjes in Fryslân is, ben ik hier al vele malen geweest. Vanaf de dijk loop ik eigenlijk altijd meteen linksaf in de richting van de parkeerplaats, want meestal ben ik blij dat ik dan weer even in de auto kan zitten om mijn benen wat rust te geven.  Ditmaal moest ik eerst toch maar even een stukje naar rechts …

130125-1317x

Het beeld “Fiskersfrou” van beeldhouwer Hans Jouta blijkt hier op 7 maart 2008 te zijn geplaatst op initiatief van dorpsbelang Paesens-Moddergat. De “Fiskersfrou” is een eerbetoon aan de vrouwen van Paesens-Moddergat, die na de ramp van 1883 voor een zware taak stonden: de zorg voor de kinderen en rond zien te komen van een karig inkomen …

130125-1321x

Bij die ramp vergingen in de nacht van 5 op 6 maart 1883 17 van de 22 schepen tellende vissersvloot van Paesens-Moddergat met man en muis.  De dood van 83 dorpelingen sloeg diepe wonden in het vissersdorp. Op de laatste foto is op de achtergrond het grote monument ter herinnering aan de vissersramp te zien, dat hier in 1958 op de zeedijk werd geplaatst …

130125-1320x

Morgen in “De lange witte winter”: heideschapen in besneeuwde duinen.

Monument om wat weg te mijmeren

Zodra ik bij Zwarte Haan over de kruin van de dijk kon kijken, stond ik oog in oog met een paar schapen. Lang duurde dat niet, want al snel wendden ze hun blik weer af om door te gaan met datgene daar ze mee bezig waren: grazen …

120817-1317x

Even liet ik mijn blik in oostelijke richting over de Waddenzee en het buitendijkse land glijden. Zo ver het oog reikte stonden er her en der schapen op de dijk te grazen …

120817-1313x

In de verte stonden paarden te grazen in het buitendijkse land …

120817-1342x

Toen ik me naar het westen richtte, zag ik een stukje verderop twee objecten staan, die er twee jaar geleden nog niet stonden …

120817-1311x

Het betreft een tweedelig monument ter nagedachtenis aan de Friese PvdA-politica Anita Andriesen. Anita Andriesen was een politica naar mijn hart, zo rood als een kreeft en altijd recht door zee. Ze was gedeputeerde voor de PvdA in de provincie Fryslân en heeft veel voor de provincie betekend, maar ook zeker voor de gemeente het Bildt. Als geboren Bilkert was ze trots op haar gemeente en dit droeg ze ook uit waar het maar kon, bijvoorbeeld door in het jaar van het Bildt-500 (2005) zo veel mogelijk in het openbaar Bildts te spreken. Anita Andriesen overleed op 3 december 2008 op 51-jarige leeftijd op een steenworp afstand hier vandaan, in haar woonplaats Oudebildtzijl, aan de gevolgen van kanker …

120817-1321x

Het monument bestaat uit twee roestvrij stalen banken met een lengte van 7,5 m, die zijn ontworpen door de architect Gunnar Daan. De ene bank biedt uitzicht over het Bildtse land en de andere bank over het Wad. Op de eerste bank staan Anita’s naam en haar geboorte- en overlijdensjaar. Op de tweede bank staat de titel van het provinciale streekplan ‘Om de kwaliteit fan de romte’, dat goeddeels aan Anita’s brein was ontsproten. Het monument moet dienen als ontmoetingsplek. Vanaf de dijk bij Zwarte Haan uitkijken over de Waddenzee en het Bildt, dat deed wijlen politica Anita Andriesen graag. Een monument ter nagedachtenis aan haar stelt mensen in staat hetzelfde te doen. De locatie Zwarte Haan was daarom in overleg met de familie een logische keuze …

120817-1411x

Voor Aafje en mij had deze plek al sinds 2001 een bijzondere betekenis, omdat hier de as is uitgestrooid van een lieve vriendin, die net als Anita Andriesen op veel te jonge leeftijd aan kanker is overleden. Nu deze prachtige banken met dat heerlijk weidse uitzicht er staan, zal ik er ongetwijfeld nog wel eens vaker even wat gaan zitten mijmeren … over Anita, over Jezien, over de kwaliteit van de ruimte of de zin van het bestaan … Kortom: het is een geweldige plek om eens heerlijk wat weg te mijmeren …

120817-1357x

De Slag bij Warns

Terwijl ik terug loop naar het begin van de strekdam, maak ik nog even een foto in zuidoostelijke richting van de voet van it Reaklif, het Rode Klif …

100901-1526x

Daarna valt er niet meer aan te ontkomen: er moet geklommen worden. Halverwege de klim strijkt er een geaderd witje vlak voor me neer. Dat is een meevaller, want nadat ik een foto van hem heb gemaakt, kan ik nog lekker even op het talud blijven zitten om te genieten van het uitzicht, maar vooral ook om mijn benen even wat rust te gunnen …

100901-1530x

Bijna boven … nog even doorzetten …

100901-1525x

Aafje vermaakt zich nog steeds prima met het opvangen van de eerste zonnestralen in september. Dat stelt mij in de gelegenheid om nog even aan de andere kant van de weg te kijken …

100901-1529x

Bij het Rode Klif staat sinds 1951 een monument van zwerfstenen. Dit monument herinnert aan de Slag bij Warns. Op de bovenste steen staat de tekst ‘1345 – Leaver dea as slaef’ (‘1345 – Liever dood dan slaaf’)

100901-1532x

De Slag bij Warns was een veldslag tussen graaf Willen IV van Holland en de Friezen op 26 september 1345. De ridders van de graaf voeren vanuit Enkhuizen met een vloot over de Zuiderzee en kwamen geheel in harnas aan land tussen Laaxum en Stavoren. Ze wilden het Sint-Odulphusklooster bij Stavoren veroveren en gebruiken als vesting. Onderweg werden ze in de buurt van het dorpje Warns aangevallen door de plaatselijke bevolking …

100901-1533x

De ridders moesten vluchten en kozen ongelukkigerwijs de weg naar het Rode Klif, recht hun ondergang tegemoet. Het moerassige landschap bij het klif zorgde ervoor dat de ridders, met hun zware harnassen, verpletterend werden verslagen. Door de zware harnassen waren ze geen partij voor de woedende boeren en vissers. Ook graaf Willem kwam tijdens de slag om het leven. Toen de troepen van de hertog van Beaumont in Stavoren hoorden wat er was gebeurd, vluchtten ze – achtervolgd door de Friezen – naar de schepen. Slechts een kleine groep overlevenden kwam in Amsterdam aan. De weg naar Scharl wordt door de plaatselijke bevolking nog steeds de ‘ferkearde wei’ (de verkeerde weg) genoemd omdat dit de weg was die de Hollandse ridders kozen …

100901-1540x

De Slag bij Warns werd tot 1500 jaarlijks op 26 september herdacht op het Rode Klif. Daarna raakte dit ritueel in onbruik, maar de slag wordt tegenwoordig elk jaar herdacht op de laatste zaterdag van september …

100901-1541x

Met een laatste blik op het fonkelende IJsselmeer nemen we afscheid van de Gaasterlandse kliffen en sluiten we de vakantietijd af …

100901-1543x