Spanning rond het poollicht

Garanties worden niet gegeven wanneer het om weersverwachtingen gaat. Dat geldt voor ons dagelijkse weer hier op planeet aarde, maar dat geldt evenzeer voor verwachtingen m.b.t. het ruimteweer. Na een uitbarsting op de zon in de X-klasse die op de aarde is gericht, hebben we ook in Nederland mogelijk kans om het poollicht te kunnen zien. Of en wanneer het ook daadwerkelijk zover komt, is afhankelijk van diverse zaken, zoals de snelheid waarmee de zonnedeeltjes de aarde bereiken, de dichtheid van de zonnedeeltjes, de richting van het magnetisch veld en niet te vergeten de helderheid van de hemel en de mate van lichtvervuiling. Wil je hier meer over lezen, kijk dan eens op deze pagina

031029-1946x

De ervaring heeft me in oktober 2003 en januari 2005 geleerd, dat de jacht op het poollicht vooral bestaat uit wachten en kijken naar de diverse grafiekjes op internet. Geduld is een schone zaak, en dat heeft me in 2003 na een paar spannende dagen en nachten gedurende twee avonden en nachten een scala aan poollichtfoto’s opgeleverd. De bovenstaande foto toont het eerste poollicht dat ik op 29 oktober 2003 heb mogen aanschouwen bij Uithuizen (Gr). Hieronder staat één van de foto’s die ik een dag later heb gemaakt bij De Deelen …

031030-2110x

Ook ditmaal wordt het geduld van liefhebbers en nieuwsgierigen weer flink op de proef gesteld. De wolk met geladen zonnedeeltjes (CME – Coronal Mass Ejection), die dinsdag omstreeks 2:00 uur van de zon is vertrokken, is nog steeds niet bij de aarde aangekomen. Dat kan betekenen dat de snelheid niet erg hoog is, maar het is ook nog wel mogelijk dat de CME de aarde net mist. Solarstormwatch heeft zijn verwachting omtrent de aankomst van de CME intussen bijgesteld: Solarstorm expected at Earth 09 GMT 18 February. Datbetekent dat we mogelijk opnieuw een nachtje vruchteloos moeten wachten tot ca. 10 uur vrijdagochtend. Of er dan morgenavond nog zoveel van de zonnestorm over is, dat we er hier iets van zullen merken, moeten we ook maar afwachten …

031031-0143x

Of het zo spectaculair wordt als in de vroege uurtjes van 31 oktber 2003 (zie bovenstaande foto), valt zeer te betwijfelen. Maar je weet het maar nooit met poollicht, en ook een beetje poollicht is poollicht! Kortom: ik blijf voorlopig op mijn post om de ontwikkelingen te volgen.

Afwachten

De batterijen zijn opgeladen, de camera’s zitten in de tas en het statief ligt klaar.
Nu is het nog slechts een kwestie van afwachten tot de schokgolf van de X2-uitbarsting de aarde bereikt. De laatste voorspellingen hieromtrent variëren van in de loop van de komende avond tot donderdag in de namiddag. De zon pruttelt intussen lekker door, vandaag zijn er weer twee M1-uitbarstingen geweest …

090606-0008x

Het is hier in het noorden nog steeds wisselend bewolkt, maar de gaten in het wolkendek lijken steeds wat groter te worden. Helemaal helder lijkt het vanavond echter niet te worden. Maar misschien is dat helemaal niet zo verkeerd, want bij een compleet wolkenloze hemel kan de maan wel eens voor erg veel lichthinder zorgen …

110120-0029x

Hoe dan ook, ik houd de grafiekjes de komende uren zeker in de gaten. Zodra de schokgolf de aarde heeft bereikt en we serieus kans hebben op poollicht, zal ik daarvan zeker melding maken via mijn Twitter-account.

X2-klasse uitbarsting

Zonnecyclus 24 komt lekker op gang. De reusachtige zonnevlek 1158, die uit meerdere actieve gebieden bestaat en een totale doorsnede heeft van meer dan 100.000 km, blijft maar pruttelen. Na de uitbarsting van zonnevlek 1158 in een M6.6 Flare op zondagmiddag is dezelfde zonnevlek afgelopen nacht rond 2:00 uur opnieuw tot uitbarsting gekomen. Ditmaal was het een echte klapper van de klasse X2 …

110215-1158x

Voor uitbarstingen op de zon is een soort schaal van Richter ontwikkeld, die de uitbarstingen (ook wel Flares genoemd) verdeelt in een A-, B-, C-, M- en X-klasse. Om poollicht in onze regionen te veroorzaken is minstens een grote M-klasse noodzakelijk …

110215-1325x

Volgens Spaceweather heeft de X2-uitbarsting van vannacht een wolk met geladen zonnedeeltjes (een CME – Coronal Mass Ejection) in de richting van de aarde geblazen, en dat maakt de kans op poollicht in onze contreien heel reëel. Het probleem is dat het moeilijk te voorspellen is wanneer zo’n golf met geladen deeltjes bij de aarde aankomt. Dat zou morgen in de loop van de middag of de avond kunnen zijn, en dat zou helemaal niet verkeerd zijn, want als het meezit krijgen we vanaf morgen een paar heldere nachten …

050121-2222x

De laatste keer dat ik poollicht heb kunnen fotograferen, was op 21 januari 2005. Terwijl het elders in het land net op tijd was opgeklaard, moest ik me toen behelpen met bewolkt weer. Uiteindelijk heb ik toen maar een stuk of vijf foto’s kunnen maken waar een groene gloed op te zien was. De bovenstaande foto is daar één van. Hopelijk krijgen we deze week de kans om weer wat kleurrijke nachtfoto’s te maken. Het begint in ieder geval al flink te kriebelen.  🙂

Betreden op eigen risico

Het was alweer geruime tijd geleden dat ik voor het laatst in de Ecokathedraal bij Mildam (kaartje) was geweest. Dat leek me dan ook een goed plekje om op deze mooie najaarsdag weer eens een fotokuiertje te maken. Het bordje bij de ingang van het complex herinnerde me eraan om zekerheidshalve toch nog maar even een keer te checken of ik mijn mobieltje bij me had, want het leek niet aanlokkelijk om ergens achter op het terrein te vallen en daar de nacht door te moeten brengen …

101115-1315x

De Ecokathedraal is een werkplaats waar langdurige processen tussen mens en natuur worden bestudeerd. Door stoeptegels en ander overtollig bouwmateriaal op bijzondere wijze opeen te stapelen kan de flora en fauna zijn natuurlijke gang gaan. De Ecokathedraal ligt op een perceel grond midden on de bossen bij Mildam, gemeente Heerenveen. Het project is in de jaren zeventig gestart door filosoof/ecotect/landschapsarchitect Louis le Roy, en zal in ieder geval nog tot het jaar 3000 duren. Deze tijd is namelijk nodig om de processen te kunnen bestuderen die eindeloos doorgaan …

101115-1316x

Om de continuïteit te waarborgen is in 2001 de Stichting Tijd opgericht, die ook als doel heeft om vergelijkbare ecokathedrale processen te starten in binnen- en buitenland. In 2008 is voor het terrein waarop de eerste Ecokathedraal gebouwd wordt een officieel bestemmingsplan “Ecokathedraal proces” goedgekeurd door Provinciale Staten, wat de weg vrij maakt voor vergelijkbare projecten in Nederland.

101115-1319x

Op het voorste deel is weer veel bijgebouwd sinds de laatste keer dat ik hier was. Een doorkijkje naar de ‘nieuwbouw’ op de heuvel iets verderop …

101115-1327x

Er zat niets anders op dan de heuvel maar te beklimmen …

101115-1321x

Eenmaal boven moest ik weer een stukje dalen …

101115-1323x

Tot slot moest ik nog eens via een trap omhoog …

101115-1325x

En daar lag dan het eerste doel van het tochtje …

101115-1331x

Morgen meer …

Behalve wanneer we vannacht worden verrast met een poollichtshowtje … Daar is namelijk wel een klein kansje op. Vorige week heeft zich een aantal uitbarstingen voorgedaan op de zon, waardoor er geladen zonnedeeltjes naar ons onderweg zijn. Erg sterk waren de uitbarstingen niet, maar als de laatste uitbarsting (de sterkste) de schokgolven van de voorgaande deeltjes weet in te halen, dan kan dat misschien net dat beetje extra geven dat we nodig hebben om verkleuring in de lucht te kunnen zien. Als alles meezit, kunnen we tijdens opklaringen misschien iets zien opgloeien boven de noordelijk horizon. Als je morgenochtend weer vroeg moet opstaan, zou ik er ditmaal maar niet voor opblijven, daarvoor lijkt de kans op succes me te klein. Maar je weet het maar nooit met poollicht …

Nachtelijke mijmeringen

Terwijl we gisteravond na afloop van een feestje onder een fonkelende sterrenhemel huiswaarts reden, realiseerde ik me ineens dat het tijdens deze nacht van de nacht precies zeven jaar geleden is dat ik mijn meest spectaculaire poollichtfoto’s heb gemaakt …

031031-0142x

Nadat ik donderdagavond 30 oktober 2003 enkele uren met succes op jacht was geweest naar poollicht, kwam ik tegen half twee ’s nachts thuis. Op het moment dat de sleutel in het slot van de voordeur stak, zag ik vanuit mijn ooghoek (of zou ik het gevoeld hebben?), dat er iets gebeurde aan de westelijke hemel. Plotseling was daar een gigantisch grote felrode lichtvlek verschenen … Ik kon mijn ogen niet geloven!

031031-0140x

Om geen last te hebben van de ons huis omringende lichtvervuiling, ben ik meteen weer in de auto gestapt. Enkele minuten later stond ik vlak buiten Drachten midden op de weg tussen de weilanden in een surrealistisch aandoend decor te fotograferen …

031031-0143x

Toen rond twee uur het rood in de lucht plaats begon te maken voor groen, ben ik maar eens rustig tegen de auto geleund om een shagje te draaien en me vervolgens een tijdje alleen maar te verwonderen over dit fantastische fenomeen …

031031-0208x

Eén van de laatste foto’s die ik toen heb gemaakt, laat mooi zien hoe ver het poollicht zich naar het zuiden uitstrekte. Op de foto hieronder is bovenaan,  rechts van het midden het sterrenbeeld Orion te zien. Kijk binnenkort op een heldere avond maar eens waar dat staat …

031031-0217x

Wie op deze druilerige dag het hele verhaal over mijn poollichtavonturen van oktober 2003 wil lezen kan hier terecht.
En intussen komt de volgende keer dat we in Nederland weer poollicht zullen kunnen zien elke nacht wat dichterbij … 🙂

Kans op poollicht?

Afgelopen zondag heeft zich voor het eerst sinds geruime tijd weer een uitbarsting voorgedaan op de zon, die op aarde mogelijk weer poollicht zou kunnen veroorzaken. Het was een erg bijzondere uitbarsting, omdat hij zich over een uitzonderlijk groot deel van het zichtbare oppervlak van de zon voordeed.  Erg krachtig was de uitbarsting  niet, maar nadat een eerste golf zonnedeeltjes het magnetisch veld rond de aarde gisteravond bereikte, was er in noordelijke regionen op ruime schaal poollicht of noorderlicht te zien.

In Europa werd het meest zuidelijke poollicht gemeld vanuit o.a. Denemarken en Noord-Duitsland. Voor ons land was de verstoring van het magnetisch veld niet onvoldoende om poollicht teweeg te brengen. Maar wat niet is kan nog komen, want naar verluidt is er op dit moment nog een tweede CME (golf met zonnedeeltjes) onderweg naar de aarde. Als je uitzicht hebt op een donkere noordelijke horizon loont het wellicht vannacht de moeite om eens een blik op die horizon te werpen. Misschien zie je wel een vage, waarschijnlijk groene glans verschijnen. Maar dan moet het wel helder zijn, en daar ziet het nog niet echt naar uit …