Waar pake woonde

Letterlijk en figuurlijk op een steenworp afstand van ons huis stond aan de overkant van de vaart het huisje van mijn pake (opa voor niet-Friestaligen). Met hem heb ik de eerste jaren van mijn leven vele uren doorgebracht, en daar kijk ik nog altijd met warme gevoelens op terug. Begin 1966 overleed hij op 64-jarige leeftijd aan een hartstilstand. Veel te vroeg natuurlijk, maar toen waren wij al vrienden voor het leven geworden …

Na pake zijn overlijden hebben een oom en tante er nog enige jaren gewoond. Ook bij hen heb ik nog diverse keren met plezier gelogeerd. Nadat oom en tante naar Lemmer verhuisden werd pake’s huisje afgebroken. Nu rest nog slechts dit stukje grond …

In het huis dat net voorbij dat van pake stond, woonde in mijn jongste jaren een vriendelijk en lief ouder echtpaar. Ook hun huis is al lang geleden afgebroken. Aan het eind van de Commissiepolle staan nu nog enkele van de oorspronkelijke huizen (of delen daarvan). Voor zover ik weet, zijn het allemaal vakantiehuisjes, het één wat mooier dan het ander. In één van die huisjes, waarschijnlijk het meest rechtse, woonde in de jaren 60 een wat zonderlinge oude man. Hij liet zich nauwelijks zien en dat maakte me in mijn herinnering altijd wat huiverig in de buurt van zijn huis …

De mooiste huisjes staan helemaal achteraan langs de Commissiepolle. Wat dacht je van dit fraaie stulpje aan de andere kant van de vaart …?

Het laatste huis direct aan het pad is recentelijk verkocht (vraagprijs € 140.000 k.k.). De voorgevel kan wel een kwastje verf gebruiken, maar als je dan de andere gevel bekijkt, is duidelijk dat eraan gewerkt wordt. De tuin zag er voor de verkoop uit als een woestenij, en kijk eens wat het hoveniersbedrijf ervan heeft gemaakt, compleet met Pipowagen en hottub …

En zo waren we via mijn geboortehuis (1) en de plek waar ooit pake’s huisje stond, aangekomen aan het eind van de Commissiepolle (2). Dwars op de Commissiepolle loopt de Middenvaart. Sla je daar rechtsaf, dan loopt het pad na 200 meter dood. Ga je linksaf, dan kom je na ruim 600 meter uit in Echten …

Daar aan het eind van de Commissiepolle ligt een loopbruggetje over de Middenvaart. Op dat bruggetje stond bij vorige bezoeken altijd een stoel. Die stoel is intussen vervangen door een mooi bankje. En ook op de wal staat nu een bankje. Vanaf dat tweede bankje heb ik de onderstaande foto genomen. Morgen een rondblik vanaf het bruggetje over het vlakke Friese polderland …

  • wordt vervolgd

Terug naar de oorsprong

Vandaag ga ik met Nils en de beide jongens terug naar mijn geboortegrond. Aan de hand van de onderstaande foto’s hoop ik ze ter plaatse wat te kunnen vertellen over hoe het leven er voor mij als opgroeiend kind eind jaren 50, begin jaren 60 uitzag op het Friese platteland …

Op mijn weblog heb ik ’t hele verhaal al eens uit de doeken gedaan in een 3-delige serie. Voor de gemiddelde blogger voldoet dat prima, maar voor de jongens zal een stukje ‘aanschouwelijk onderwijs’ op locatie vast beter beklijven. Voor belangstellenden die het nog niet kennen, is de driedelige serie hier terug te vinden:

> Echten – Commissiepolle <

Echten – Commissiepolle (3)

Nadat ik op het bruggetje bij het huis nog wat herinneringen uit begin jaren zestig had verteld aan Jetske, lieten we het huis achter ons om het schelpenpaadje verder te volgen in oostelijke richting …

090319-1255x

Voordat we verder gaan, gooi ik er nog één foto uit de oude doos tussendoor. In zekere zin is het een symbolisch beeld, want hoe trots ik daar ook op die indertijd indrukwekkende tractor zit, de toenemende mechanisering in de landbouw betekende wel dat er voor mijn vader na verloop van tijd geen werk meer zou zijn op de boerderij …

620608-1200x

In 1964 lieten we het huis aan de Commissiepolle achter ons om een nieuw bestaan te beginnen in de Friese groeikern Drachten, waar Philips zat te springen om werknemers …

090319-1254x

Toen deze foto’s in maart 2009 zijn gemaakt, hadden ongeveer 3.400 woningen in het veenweidegebied rond Echten te kampen met ernstige verzakkingsverschijnselen als gevolg van de verlaging van het grondwaterpeil t.b.v van de landbouw. De meeste huizen zijn hier gebouwd op houten palen, die gaan rotten door de verlaging van het grondwater. Wetterskip Fryslân verschuilde zich indertijd tegenover de woningeigenaren al jarenlang achter een onontwarbare knoop van juridische argumenten over de schuldvraag en de financiële consequenties.
Hoe het daarmee nu gesteld is, weet ik niet, maar indertijd leek het al zo erg gesteld, dat ook straatnaambordjes diep in de grond wegzakten, zo bleek aan het eind van de Commissiepolle …

090319-1244x

De Commissiepolle eindigt aan de Middenvaart, die van Echten naar Bantega loopt. Sinds enige jaren ligt er ter hoogte van de Commissiepolle een bruggetje over de Middenvaart. Vreemd genoeg ligt er aan de andere kant van de brug echter geen pad, daar sta je ineens in het weiland …

061126-1449x

Minstens zo vreemd is dat er een stoel op het bruggetje stond. Eén keer raden wie daar ‘t eerst op zat … laat ik maar vast verklappen dat ik het nu eens niet was …

090319-1245x

Gelukkig mocht ik even later ook nog even op die stoel zitten om te genieten van het weidse uitzicht over het polderlandschap. Met het uitzicht vanaf het bruggetje over het noorden, het oosten en het zuiden besluit ik dit drieluik over mijn geboortegrond …

090319-1247x

Terwijl ik daar op het bruggetje zat, herinnerde ik me ook weer hoe groot de overgang van dit Friese polderlandschap naar het stadse dorp Drachten was voor dat kleine mannetje, dat altijd gewend was geweest hier in alle rust en vrijheid op zijn klompjes rond te banjeren. Man man man … al die rechte straten, al dat steen en beton, rijen huizen die allemaal op elkaar leken … ik vond het verschrikkelijk …

090319-1252x

Voor de rest van de familie zal dat vast niet veel anders zijn geweest, vooral ook omdat we allemaal gebukt gingen onder de ploegendiensten van heit, die het ook bepaald niet gemakkelijk had om als buitenmens ineens continu tussen de stampende machines en tussen vier muren te moeten staan. Uiteindelijk hebben daarin allemaal onze weg wel weten te vinden, maar de Commissiepolle blijft trekken …

090319-1249x

Echten – Commissiepolle (2)

Gisteren zijn we hier op virtuele wijze aan de wandel gegaan over een schelpenpad ten zuiden van het Friese dorpje Echten, dat de naam Commissiepolle draagt. We naderen intussen de plek waar in 1958 mijn wieg stond. Kijk, daar staat hij en ik lig er naast, slechts 14 dagen jong …

580903-1200x

Ongeveer 200 meter vanaf de weg komen we bij een bruggetje, dat naar mijn voormalige ouderlijk huis voert. Voor zover je daar nog van mag spreken in dit geval, want het oude huis is een aantal jaren geleden afgebroken en opnieuw opgetrokken. Wie gisteren de laatste foto goed heeft bekeken, zal zien dat er iets is veranderd aan het huis …

061126-1446x

Vroeger stond de dakkapel aan de westelijke kant op het dak, tegenwoordig staat die op de noordkant. Dat zal bovenaf een heel ander uitzicht geven dan vroeger. Ik kan me herinneren, dat vanuit die dakkapel in mijn slaapkamertje vroeger Lemmer te zien was. Het meest opvallende gebouw dat daar in de verte omhoog torende, was onderdeel van een soort verdeelpunt van elektriciteit in Lemmer. Dat gebouw had voor mijn gevoel de vorm van een grote stoel, en ik wist dan ook zeker dat het wel de stoel van een reus moest zijn …

090319-1243y

Niet alleen het huis is veranderd, ook rondom het huis ziet het er wat anders uit. Op de plek waar nu een strak geschoren gazon ligt, bloeide en groeide vroeger een weelde aan bloemen. Bij dat bruggetje heeft zich overigens het eerste kleine drama in mijn nog jonge leven afgespeeld. Toen heit en pake op een avond de wintervoorraad kolen op een kar van de weg naar huis brachten, kwam mijn jonge katje onder een van de wielen van de kar terecht. De volgende dag hoorde ik dat het beestje niet meer leefde, even stortte mijn wereld in …

590709-1200x

Al zo lang ik me kan herinneren, heb ik van de tuin en van tuinieren gehouden. Behalve dat ik pake hielp met het omspitten van de tuin, stak ik ook thuis op dat vlak de handen al snel uit de mouwen. De voorliefde voor tuinieren is me duidelijk met de paplepel ingegeven …

600302-1200x

Na gedane arbeid was ‘t dan altijd weer fijn om even wat te dollen met Fikkie, de stabij van pake …

620606-1200x

En als Fikkie niet bij mij wilde komen, dan ging ik wel naar Fikkie toe, want die woonde tenslotte aan de andere kant van de sloot bij pake …

620607-1200x

En over die sloot gesproken … Daar heb ik ook leren schaatsen. Op de onderstaande foto sta ik samen met Bettie, de dochter van de boer, op het ijs van de bewuste sloot. In mijn herinnering was dat vroeger een oneindig lange sloot. In later jaren bleek dat toch heel erg mee te vallen, maar de laatste jaren heb ik het gevoel dat hij toch steeds weer wat langer wordt …

630102-1200x

Voor mijn toenmalige ouderlijk huis geldt overigens hetzelfde als voor het huisje op de vlakte, dat ik hier vorige week liet zien. ’s Zomers is het er prachtig en kun je er ongestoord genieten van rust en ruimte, maar als de koude oostenwind wind ’s winters rond het huis waait en er een pak sneeuw ligt, dan valt het nog niet mee om de weg over dat smalle schelpenpaadje te bereiken …

630103-1200x

Nadat we in 1964 naar Drachten waren verhuisd, heb ik nog verschillende keren gelogeerd bij pake, en later bij een oom en tante, die na pake’s dood in 1966 in zijn huisje zijn gaan wonen. Daarna is de Commissiepolle een aantal jaren buiten beeld geraakt, maar sinds het plotselinge overlijden van mijn vader in 1995 en sinds ik kwakkel met mijn gezondheid, vind ik het wel fijn om er zo af en toe eens een kuiertje te maken. Want dat kleine wereldje, dat begin jaren 60 zo groot leek, zal wel altijd een speciaal plekje in mijn hart houden …

Voor vandaag sluit ik af met een foto van drie generaties … het is de enige foto waar ik samen met pake (opa) en heit (vader) op sta …

590706-1200x

Morgen vervolgen we onze weg naar het eind van de Commissiepolle, waar we nog even genieten van de weidse uitzichten.

Echten – Commissiepolle (1)

Nadat we al enkele jaren samen op pad waren geweest in haar geboortestreek, heb ik mijn fotomaatje in maart 2009 meegevoerd naar de kleine wereld waar ik mijn eerste levensjaren heb doorgebracht. Hiervan heb ik indertijd verslag gedaan op mijn weblog, dat toen nog op web-log draaide. Nadat web-log ter ziele ging, is dat deel van mijn weblog verloren gegaan voor de openbaarheid, maar zelf heb ik er gelukkig nog steeds de beschikking over …

Mijn wieg stond in augustus 1958 aan de Commissiepolle bij Echten, een klein dorpje op de zuidelijke oever van het Tjeukemeer. Om bij de Commissiepolle te komen, moet je vanaf de Hoofdweg in Echten in zuidelijke richting afslaan, de Middenweg op. Na ongeveer 600 meter kom je op de plaats van bestemming: de Commissiepolle

141129-1200x

Er zit niets anders op dan vanaf dat punt onze weg te voet te vervolgen, want de Commissiepolle is net als 50 jaar geleden nog steeds een schelpenpaadje van amper een meter breed. Alleen een rij brievenbussen en kliko’s aan het begin van het pad verraadt de bewoning verderop. De mensen die achteraan wonen moeten ongeveer 500 meter lopen of fietsen om hun brievenbus te legen …

090319-1241x

Als we het pad betreden, leert een blik naar rechts dat er van de oude schuur van de boerderij waar heit (vader voor niet-Friestaligen) vroeger werkte niet veel meer over is. Ooit ben ik hier in een moment van onoplettendheid nog eens zonder al te grote gevolgen van de hooizolder gevallen. Die zolder is dus intussen niet meer en op de boerderij wordt niet meer geboerd …

090319-1242x

Behalve dat er verderop langs het pad een aantal oude huisjes – waaronder dat van pake – zijn afgebroken, is er eigenlijk niets veranderd. Op de achtergrond van de onderstaande foto staat mijn toenmalige ouderlijk huis, dat intussen al eens is afgebroken en daarna in iets gewijzigde vorm opnieuw opgebouwd …

090319-1242y

Elke stap op dit paadje roept prettige herinneringen op uit lang vervlogen tijden. In de koude winter van 1963 ben ik op ongeveer hetzelfde plekje op de foto gekomen. Hier zien we op de achtergrond het huis van mijn pake (opa voor niet-Friestaligen) …

630101-1200x

Pake woonde letterlijk op een steenworp afstand van mijn ouderlijk huis. Alleen het smalle schelpenpad en de sloot daarnaast scheidden de twee huizen. Het gevolg daarvan was, dat ik voor mijn gevoel vrijwel dagelijks met pake optrok. Op de strook grond naast het pad had pake een grote tuin en een aantal kippenhokken. Wacht, nu komt het goed uit, dat ik met mijn fotomaatje op pad was …

090319-1244y

Zo kan ik mooi even aanwijzen waar ik als klein jongetje al met pake tussen de kippen zat …

590707-1200x

Zodra ik op eigen benen kon staan, behoorde het voeren van de kippen tot de dagelijks rituelen …

620609-1200x

Maar ook het zware werk schuwden pake en ik niet, want die grote tuin moest wel elk voorjaar worden omgespit, en daar kon pake best wat hulp bij gebruiken …

610610-1200x

Regelmatig hielden we even halt om te schaften …

610611-1200x

Morgen vervolgen we onze kuier over de Commissiepolle. Dan nemen we o.a. een kijkje bij de reïncarnatie van mijn ouderlijk huis, dat hier op de achtergrond nog in originele staat te zien is.

Tijmen bij de ooievaars

Terwijl Pepijn en beppe zich vermaakten bij de kinderboerderij, maakte ik met kleinzoon Tijmen een fotokuier in het Wikelslân bij Earnewâld. We waren nog maar net onderweg, toen de eerste ooievaar al over ons heen zweefde …

140405-1404x

Die moest natuurlijk meteen op de foto. Daarbij ontdekte Tijmen dat dat nog lang niet meeviel, want zo’n vogel vliegt steeds zomaar weer uit beeld, en dan moet je ook nog eens scherpstellen …

140405-1402x

Toen ik even later een ooievaar achter een rietkraag neer zag strijken, fluisterde ik Tijmen toe dat hij heel stilletjes naar het bruggetje moest lopen, zodat hij de grote vogel daar vandaan kon fotograferen …

140405-1409x

En dat lukte prima! kijk eens wat een mooie foto Tijmen heeft gemaakt van de foeragerende ooievaar. Trots als een pauw liet hij me het resultaat meteen zien …

140405-1407x

Nadat we weer een stukje verder waren gelopen, zag Tijmen een vogel tussen het riet zwemmen …

140405-1415x

Even later had Tijmen ook de meerkoet, die bezig leek te zijn met nestmateriaal, mooi op de foto gezet …

140405-1414x

Terwijl we enige tijd later weer over een bruggetje liepen, knielde Tijmen daar even neer …

140405-1427x

“Ik heb de wolken op het water gefotografeerd, pake,” zei hij lachend, “kijk maar …”

140405-1428x

En natuurlijk moest pake ook even op de foto …

140405-1433x

Op weg terug naar de auto lukte het Tijmen om een foto te maken van een paar ooievaars, die mooi op hun nest zaten …

140405-1425x

En wie nu denkt dat dit het was, die heeft het helemaal mis, want we hebben samen nog veel meer gezien en gefotografeerd. Daarover later meer!

Regenprogramma

Vandaag kreeg ik de kans om Pepijn voor het eerst een flesje te geven. Het spreekt voor zich, dat ik die kans met beide handen heb aangegrepen …

100829-1531x

Het flesje was ook nu weer binnen de kortste keren leeg. Daarna viel het mannetje al snel weer lekker in slaap bij mama …

100829-1648x

En dit is hem dan ten voeten uit …  🙂

 

100829-1650x