Onze vaartocht startte vrijdag rond 10:30 uur in Giethoorn. Daar vandaan zetten we koers naar het Bovenwijde (meestal uitgesproken als Bovenwiede), een meer van ongeveer 2 kilometer lang en 1 breed ten oosten van Giethoorn. Het is ontstaan doordat bij vervening de trekgaten te breed en de tussenliggende landstroken te smal zijn gelaten. Bij grote watersnoodrampen, zoals die van 1775 en 1825, sloeg het water die stroken land weg en ontstond het Bovenwijde …
Omdat de vakantietijd voor de meeste mensen al voorbij was, was het rustig op het Bovenwijde. Tijdens het eerste rondje dat we over het meer maakten, zagen we er vrijwel alleen punters varen …
Punter is de verzamelnaam van de diverse typen kleine open platbodem schepen die zijn ontwikkeld in de rivieren, delta’s en veengebieden van Nederland. Ze worden gekenmerkt door een nagenoeg plat lancetvormig vlak, rechte sterk hellende (vallende) stevens en hoekige spanten. Punters behoren tot de oudste nog bestaande schepen: schilderijen en aktes uit de zestiende en zeventiende eeuw vormen bewijs voor het bestaan van de huidige vorm en naam. Tegenwoordig worden er nog steeds punters gebouwd in Giethoorn e.o. in de provincie Overijssel …
De punter wordt van oorsprong voortbewogen door de wind of menskracht. In de veengebieden van Overijssel werden ze traditioneel geboomd. Bomen wordt in een punter ook wel punteren genoemd. De ondiepe sloten en meren maakten het makkelijk en efficiënt om de schepen met behulp van de bodem voort te duwen, de smalle sloten in de Wieden bemoeilijken roeien. Door zijn vorm is hij bij uitstek geschikt voor ondiepe met riet begroeide wateren …
Tegenwoordig komen punters met een buitenboordmotor veel voor. Daarnaast bestaan er zeilbare varianten. De meeste zeilpunters zijn uitgerust met het sprietzeil, maar varianten met een giek en gaffel komen ook voor. Kleinere punters hebben meestal alleen een grootzeil, op grotere varianten komt een fok ook voor. Het gebruik van meer dan twee zeilen is niet origineel, maar komt in het wedstrijdzeilen soms terug …
Kenmerkend voor de kleine zeilpunters en de vroege zeepunter was het enkele zwaard dat naar de andere zijde werd verplaatst bij het overstag gaan. Dit was smal van vorm, een zo genoemd zeezwaard. Bij gebrek aan een kiel, (de punter is immers een platbodem), dienen de zwaarden om het afdrijven (de drift) tegen te gaan. Niet alle kleine schepen hebben echter slechts één zwaard, en tegenwoordig is dit zelfs vrij zeldzaam …
Het was mooi om de punters bij een lekker briesje te zien voortdrijven op het meer, nu eens omgeven door schitteringen bij tegenlicht, dan weer mooi uitgelicht door het zonnetje …
Omdat ik Jetske -die volgens mij alles weet van punters- bij het schrijven van dit logje niet bij de hand had, heb ik mijn toevlucht genomen tot Wikipedia om wat informatie over punters te vergaren.
