Herinneringen aan een vriend

Afgelopen dinsdag is onze vriend Johan van Aken in Ziekenhuis Nij Smellinghe overleden aan Corona. Zo dichtbij en zo definitief hadden we Corona nog niet in eigen kring meegemaakt. Johan is 73 jaar geworden.

Johan en ik hebben elkaar in 1978 leren kennen als vrijwilligers bij Kinderspul, de jaarlijks kindervakantie-activiteiten in de laatste week van de basisschoolvakanties. In de jaren daarna raakten we goed bevriend. Terwijl ik mijn dagen in die tijd doorbracht op de P.A., begon Johan zich te ontwikkelen als kunstenaar. Johan zijn landschappen veranderden al snel in geometrisch abstracte landschappen. Kenmerkende landschapselementen als bomen, kerktorens en dieren ontbreken in Johan zijn landschappen. Johan bracht zijn landschappen graag terug tot de kern, waar toch altijd het Friese platteland of de Waddenkust in te herkennen is …

Als schilder is Johan van 1978 tot 2004 altijd bezig geweest met geometrisch abstract werk. De landschappen leken in de loop van de jaren 90 bijna automatisch over te gaan in ruimtelijker scheppingen. Johan’s abstracte werken waren o.a. te zien op beurzen en bij galeries in Duitsland, Zwitserland, Oostenrijk en Londen. Ook deed Johan mee aan groepsexposities in Canada, Oostenrijk en België, en in het Mondriaanhuis. Het onderstaande doek komt uit de reeks ‘Beweging is de eeuwige orde der dingen’ en hangt bij ons in de woonkamer …

Nadat Johan in 2004 te kampen kreeg met een netvliesafwijking, lukte het schilderen niet meer. Maar een kunstenaar is altijd op zoek naar mogelijkheden om zich te uiten. Johan besloot zijn eerste schreden in de digitale wereld te zetten. Samen togen we naar Leeuwarden om een eerste laptop te kopen. Zijn vrouw Rik hielp Johan om stapje voor stapje zijn weg te vinden in verschillende programma’s. En zo begon Johan langzaam maar zeker ‘minimal music’ te componeren.

Omdat Johan niet direct de beschikking had over een digitaal podium in de vorm van een eigen website, vond een deel van zijn muziek al snel een weg naar mijn website en mijn toenmalige weblog, waar het vaak heel goed paste als achtergrondmuziek bij een deel van mijn fotoseries en video-opnamen. Een voorbeeld daarvan is het onderstaande filmpje getiteld ‘Ontstressen aan het Wad’. De opnamen hiervoor heb ik gemaakt tijdens één van de vele ritjes die Johan en ik in de loop der jaren hebben gemaakt door de provincie. De muziek getiteld ‘Veil’ is van Johan …

Een paar oogoperaties boden Johan later weer ruimte om ook weer op visueel vlak aan de slag te gaan. Hij pakte een oude hobby weer op en begon te fotograferen en met videostills te werken. Johan ging aan de slag met verschillende ondergronden en technieken voor prints en de laptop maakte plaats voor een beest van een computer. Dit maakte het hem mogelijk om te gaan experimenteren met en zich verder te verdiepen in de digitale media. Verschillende van zijn videokunstwerken werden aangekocht door het Fries Museum en Museum Drachten. Enkele waren te zien op het Museumplein in Drachten en als onderdeel van de expositie ‘Beyond Dada en De Stijl’ tijdens LF2018.

Een deel van Johan zijn video’s staan op zijn YouTube-kanaal. De beelden voor de onderstaande video heeft Johan opgenomen op het strand bij Ault-Onival

Als gevolg van verschillende omstandigheden zijn we elkaar de afgelopen jaren wat uit het oog verloren. Zo lopen dingen gewoon soms. We hadden wel eens woorden of een pittige discussie, maar ruzie hebben we nooit echt gehad. Godsamme, ik zou een boek kunnen schrijven over alles wat we in die 40 jaar hebben gedaan en beleefd. Over Kinderspul, de lange avonden met mooie muziek en diepgaande gesprekken en dat ene spacekeekje, over onze zomerse concertbezoeken in Groningen, onze schaatstochtjes en de vele ritjes en fotokuiers …

Maar ik doe het niet … Ik bewaar die mooie herinneringen voor mezelf om bij een muziekje of een gesprek met deze of gene nog eens met een glimlach terug te kunnen kijken op die mooie jaren. Daarbij houd ik graag het beeld voor ogen van Johan zoals hij, genoeglijk zijn shagje rokend, in mei 2005 in Ault-Onival op een bankje zat, met zicht op de oneindige weidsheid van de Atlantische Oceaan…

Mede namens Aafje wens ik Rik heel veel sterkte met dit voor haar enorme verlies.

Een snufje cultuur

Vanmiddag gaan we weer eens een snufje kunst en cultuur opsnuiven in de Lawei. Jawel, dat is de schouwburg die in mei van dit jaar ter gelegenheid van het 50-jarig jubileum door de Drachtster kunstenaar Henk Hofstra werd omgetoverd tot een gigantische mierenlokdoos. Vanuit heel Drachten stroomden de rode reuzenmieren toe …

100520-1229xx

Vorige week schreef ik hier al dat Johan van Aken op prominente wijze vertegenwoordigd is op de kunstmanifestatie ‘Kunst in Smallingerland 3’. In de aanloop naar de manifestatie leek het Johan een goed plan om zijn website meteen weer wat te actualiseren. Die website is tenslotte toch één van zijn visitekaartjes. Nadat Johan zijn wensen kenbaar had gemaakt en het materiaal had aangeleverd, heb ik een aantal nieuwe pagina’s aan de website toegevoegd: Geometrisch abstracte schilderijen, Filmstills 3 en Filmstills 4.Vooral in de laatste twee series zit in mijn ogen weer een aantal kleine juweeltjes …

101103-1656x

In de ruim 30 jaar dat ik Johan en zijn werk intussen volg, weet hij me steeds weer te verrassen met nieuwe materialen en ontwikkelingen. Van een autodidactisch schilder heeft hij zich ontwikkeld tot een multimediaal kunstenaar, die momenteel verrassend goed in de markt ligt. Om zijn laatste videocreatie ‘Geometric Movements’ – die vandaag de hele dag in de foyer van de Lawei te zien is, en die vanaf 16:00 uur op de muur van het gemeentehuis wordt geprojecteerd – onder de aandacht te brengen, heb ik onlangs ook een nieuwe pagina toegevoegd aan het hoofdstuk ‘Video’ van Johan’s website …

Het zou wel mooi zijn als er tijdens de videovertoning wat sneeuwvlokjes tussen de beamer en de muur aan de overkant van de straat neer zouden dwarrelen. Dat kan wel een leuk effect geven … 🙂

Voor wie vandaag niet in de Lawei aanwezig wil of kan zijn: hier kun je deel 1 van ‘Geometric Movements‘ ook zien:

Omdat ik Johan’s video intussen bijna kan dromen, kijk ik vooral uit naar de ‘Live Soundscapes’ van Jan Snijder, Simon Lassche en Wim de Graaf, die voor een select gezelschap gepresenteerd worden in de zwarte zaal van de schouwburg.