De tjasker aan het werk

Bijna aan het eind van de Hoogeweg staat de tjasker Kalenberg Zuid. Dit molentje is hier al veelvuldig voorbij gekomen in de loop der jaren. Deze tjasker wordt gebruikt om water naar het nabijgelegen trilveen te pompen. Het was één van de eerste tjaskers in Nederland die geheel nieuw werden gebouwd. Roelof Dijksma uit Giethoorn was de maker …

Tijdens mijn tocht door de krochten van mijn archief, kwam ik onlangs ook ruwe video-opnamen tegen van deze tjasker, die ik september 2014 heb gemaakt. Ik maakte die dag een ritje door de Weerribben met vriend Johan van Aken. Toen we langs de tjasker reden, zagen we dat die volop draaide. Omdat dat naar mijn idee niet zo vaak gebeurt, besloot ik meteen te stoppen. Daar kon Johan zich wel in vinden. Ik kan me herinneren dat we ons daar geruime tijd hebben vermaakt.

Omdat we vorige week vrijdag weer langs de tjasker kwamen, leek dit me een goed moment om de video die ik onlangs van die ruwe opnamen heb gemaakt, te publiceren …

– wordt vervolgd

Een bijzondere ondergrond

Het rietland waar we vorige week te gast waren, heeft een bijzondere ondergrond. Het is kragge of trilveen. In de ondiepe, voedselarme plassen in de Weerribben en de Wieden heeft zich een dikke drijvende mat van plantenresten, wortels en wortelstokken gevormd. Die drijvende massa kan in de loop der tijd wel een meter dik worden, zodat je er gemakkelijk overheen kunt lopen. Je voelt de grond dan echt onder je voeten veren …

De rietsnijders kunnen zelfs met hun rietmaaiers en ander materieel op die mat aan het werk. Vanuit de lucht zijn de vele lijnen die door de trekkers met dubbellucht banden in het rietland worden getrokken goed zichtbaar. Als we de ondergrond van dichtbij bekijken, dan zijn daar talrijke veenmossen en andere planten te zien …

De dubbellucht banden van het materieel zijn onontbeerlijk, met een enkele banden zou een rietmaaier waarschijnlijk al na enkele meters tot de assen in de bodem wegzakken. En iemand die zich lopend in het gebied waagt, kan niet zonder een gedegen terreinkennis. De drijvende ondergrond is namelijk niet overal even sterk en levensgevaarlijk …

Jetske laat op haar blog met een paar foto’s mooi zien hoe Klaas Jan zijn kinderen tijdens een vorige bezoek waarschuwde. Met een vork liet hij op een zwakke plek zien hoe diep je plotseling kunt wegzakken. De rietmachine kan er wél overheen dankzij de brede dubbelluchtbanden en de gelijkmatige verdeling van het gewicht. Hoe diep de bodem veert als de rietmachine eroverheen rijdt, laat Jetske op diezelfde pagina zien met een videootje: ‘Riet maaien op trilveen’.

Een tjasker bij Kalenberg

Weer of geen weer, vandaag staat er weer een dag met mijn fotomaatje op het programma. Een doel hebben we net als de vorige keer maar niet afgesproken, want het weer is nog steeds onvoorspelbaar. Ook twee weken geleden was het grijze en wat miezerige dag. We hebben er toen maar een ritje door de Weerribben van gemaakt …

We kwamen o.a. langs de tjasker aan de Hoogeweg bij Kalenberg. Deze paaltjasker is ons allebei wel bekend, maar we hadden hem geen van beiden al eens met gesloten roeden gezien. Tot nu toe zag hij er altijd uit zoals op de linker foto hieronder uit december 2013 …

Door die gesloten roeden werd de blik van achter de tjasker nu naar de spinnenkopmolen verderop getrokken. Ik vond het wel een mooi doorkijkje …

Toen ik weer aan de voorkant van het molentje stond, kreeg ik een paar doorkijkjes naar Jetske voorgeschoteld. Meestal ben ik tijdens onze gezamenlijke fotokuiers in het rood gekleed. Het kwam nu mooi uit dat het die dag andersom was …

Nu we de gesloten roeden van de tjasker hebben gezien, is het een mooie gelegenheid om ook de nieuwe zeilen van de spinnenkopmolen ‘De Wicher’ te bekijken, die 300 meter verderop staat …

– wordt vervolgd

Lekker fikkie stoken

Ik kom zo langzamerhand aan het eind van deze fotoserie over het werk in het rietland in De Weerribben. Voor het laatste werk waar ik even de focus op leg – het verbranden van het afval waar de rietsnijder niets mee kan – zouden ze mij ook nog wel mogen inhuren, want ik ben altijd gek geweest op fikkie stoken. Stoeltje erbij, af en toe even het vuurtje wat opporren … Ja, dat lijkt me wel wat …

Dat stoeltje is wel een noodzaak, want aan mijn zitstok heb ik in het rietland weinig, ontdekte ik op die dag. Terwijl Jetske en ik even een praatje maakten met de mannen, zette ik mijn stok neer om er even genoeglijk op te leunen, en zo mijn benen even wat rust te gunnen. Daar kwam echter weinig van terecht, want vrijwel meteen zakte de stok pijlsnel een meter diep in de kragge en lag ik achterover op mijn rug. Gelukkig hield ik aan mijn buiteling geen schade over, juist omdat die bodem zo zacht is.

Kragge is een dikke laag veen, ook wel trilveen genoemd. Het is een zeldzaam bodem- en vegetatietype dat bestaat uit een dunne en uiterst slappe ‘bodem’, die vooral uit zegge- en graswortels bestaat en op water of slappe modder drijft. Als je er overheen loopt, voel je de bodem onder je voeten veren. Ik kan je zeggen dat het een bijzondere gewaarwording is als je dat voor het eerst voelt.

Overigens zou het best eens zo kunnen zijn, dat het verbranden van het afval in het rietland zijn langste tijd heeft gehad, want er schijnt te worden gewerkt aan een verbod. Als dat doorgaat, dan zal de rietsnijder het afval van het rietland moeten afvoeren, en dat zal het riet alleen maar weer duurder maken. Ook op andere fronten wordt het de rietsnijders niet gemakkelijk gemaakt, wellicht kom ik daar later nog eens op terug. Eerst maar even fikkie stoken, het kan nu nog …

Deze slideshow vereist JavaScript.