Mijn week van de grutto (4)

Ik ontkom er helaas niet aan om halverwege deze serie even een serieuze klaagzang aan te heffen …

Het gaat al jaren bar slecht met onze nationale vogel, de grutto. Ooit waren er zo’n 150.000, nu zijn er naar schatting minder dan 30.000 over. Ongeveer 80 procent van alle grutto’s broedt in Nederland. De populatie neemt per jaar met gemiddeld 8 procent af. Dat betekent dat er in dit tempo over dertig jaar geen grutto meer over is …

De natuur in ons land is o.a. sterk achteruit gegaan door intensieve landbouw. Veel weilanden zijn veranderd in een soort groengele woestijn. Op veel plaatsen zie je alleen maar uitgestrekte velden met slechts Engels raaigras. Bloemen groeien en bloeien er nauwelijks meer in de meeste weilanden. Om toegang met steeds zwaardere machines te garanderen, wordt alle water zo snel mogelijk met drainagesystemen afgevoerd. Als gevolg daarvan is de bodem veel droger geworden, waardoor er minder bodemleven is …

Alsof dat alles nog niet genoeg is, wordt er bij de rijstvelden aan de rivier de Taag in Portugal een nieuw vliegveld aangelegd. Wanneer de grutto’s uit Afrika komen, is dat een van de plekken waar ze kunnen aansterken voor de reis naar hun broedgebieden in Nederland. De grutto’s gebruiken de rijstvelden in het gebied bij de hoofdstad Lissabon om vetreserves op te bouwen. Lokale wetenschappers verwachten dat de trekvogels door het lawaai van de overkomende vliegtuigen zullen worden verjaagd en niet in conditie komen om bij ons te kunnen broeden. Daardoor is er ook kans dat de vogels pas later of helemaal niet meer in Nederland aankomen en dat hun voortplanting wordt verstoord …

De Portugese vogelbescherming en actiegroep ClientEarth hebben een rechtszaak aangespannen tegen de plannen voor het vliegveld. In ons land hebben 40.000 mensen een petitie van de Vogelbescherming tegen de geplande luchthaven ondertekend. Die wordt deze week samen met een brief van de provincie Fryslân overhandigd aan de Portugese regering. De provincie Fryslân wil dat Portugal nog eens kritisch kijkt naar de plannen om een vliegveld te bouwen bij de hoofdstad Lissabon, vlak bij het natuurgebied aan de rivier de Taag waar onze grutto’s van afhankelijk zijn …

– wordt vervolgd –

Bij de hunebedden

Zeg je ‘Havelte’, zeg je ‘hunebedden’ …
En dus zijn Jetske en ik maandag na afloop van ons bezoek aan de oude atoomsite bij Havelterberg nog even doorgereden naar de Hunebeddenweg, hemelsbreed ongeveer 2 km bij de oude atoomsite vandaan. Daar liggen aan de voet van de Havelterberg – een ongeveer 19 meter hoge keileemrug, die zo’n 150.000 jaar geleden tijdens de voorlaatste ijstijd is ontstaan – twee hunebedden …

140324-1250x

Een grote ijskap duwde de bodem op tot richels en ruggen, die hier duidelijk in het landschap te zien zijn. Het ijs voerde ook grote zwerfkeien mee uit Scandinavië. Tussen 3.400 en 3.100 voor Christus hebben boeren hier een aantal van die stenen uitgegraven en er twee grote grafkamers van gebouwd: de hunebedden D53 en D54. Hunebedden zijn de oudste monumenten van ons land. Van de 54 hunebedden die nog in Nederland zichtbaar zijn, staan er 52 in de provincie Drenthe. De andere twee staan in de provincie Groningen. Ze zijn meer dan 5.000 jaar geleden gebouwd door mensen van de Trechterbekercultuur. Zij waren zo ongeveer de eerste boeren van Noord-Europa, en ze begroeven hun doden in de hunebedden …

140324-1252x

Hunebed D53, dat op de bovenstaande foto’s te zien is, werd in de Tweede Wereldoorlog helemaal uit elkaar gehaald. De Duitse luchtmacht legde hier een vliegveld aan, en daarbij lag het hunebed in de weg. De stenen zijn indertijd begraven in een grote kuil. Na de oorlog zijn ze met behulp van kaarten en foto’s weer precies op hun plaats gelegd …

140324-1303x

Het vlakbij gelegen hunebed D54, dat op de onderstaande foto’s te zien is, was voor de zekerheid ingepakt in een zandheuvel, die in 1946 weer is weggegraven …

140324-1316x

Zoals wij de hunebedden tegenwoordig zien, hebben de bouwers ze nooit gezien. Indertijd lag er een heuvel van zand over de hunebedden heen, alleen de toppen van de dekstenen waren toen te zien …

140324-1317x

De heuvels zijn al lang geleden afgegraven, en bij veel hunebedden ontbreekt ook vaak een aantal van de zwerfkeien die ooit deel uitmaakten van het hunebed, maar het blijven indrukwekkende monumenten …

140324-1319x