Met Tijmen bij Hegebeintum

“Als dat de hoogste terp van Fryslân is, dan is hij toch echt niet zo heel hoog …,” zei Tijmen toen we Hegebeintum in zicht kregen. Dat deed mij, nadat ik de auto had geparkeerd, besluiten om niet meteen via het weggetje omhoog te lopen, maar eerst naar de voet van het afgegraven deel van de terp te lopen …

Aan de voet van de terp aangekomen, bleek de terp toch hoger te zijn dan Tijmen in eerste instantie vermoedde. De Waddendijk waar we eerder die dag waren, is 7.50 m hoog, de terp van Hegebeintum is 8.80 m hoog. Oorspronkelijk was de terp 9,5 hectare groot, met een doorsnee van ca. 300 meter. Tegenwoordig is de terp een stuk minder groot, alleen de kerk en enkele huizen staan er nog op. Na 1800 zijn veel terpen geheel of gedeeltelijk afgegraven vanwege de zeer vruchtbare grond, die goed kon worden gebruikt in de landbouw …

“Als jij nou omloopt, dan ga ik via de kortste weg naar boven,” zei ik met een knipoog tegen Tijmen. Ik was al halverwege, toen hij vroeg: “Durf jij dat dan wel, pake …?” Terwijl ik even op één van de boomstammetjes ging zitten, klauterde Tijmen me achterna. Kwajongens onder elkaar, zullen we maar zeggen …   😉

Boven gekomen kwamen we na een niet al te lange wandeling bij de kerk aan. Op mijn voorstel om een rondje rond de kerk te lopen, vroeg Tijmen of dat zomaar mocht, het hek zat tenslotte dicht. Keurig toch!?
Het hek draaide soepel open, nadat ik de sluiting omhoog had gedraaid …

Terwijl we aan ons rondje om de kerk begonnen, legde ik Tijmen uit dat een kerkhof of een begraafplaats vrij toegankelijk is als het hek niet op slot is. Voorwaarde is natuurlijk wel dat je je er gedraagt. Maar dat was logisch, zei Tijmen. Af en toe bleven we even staan om één van de uiteenlopende grafstenen of andere ornamenten te bekijken. Harrie lag er ook nog. Nadat we hem een stille groet hadden gebracht en ons rondje hadden voltooid, verlieten we het kerkhof …

We daalden de terp af via de gebruikelijke toegangsweg naar de terp. Die toegangsweg is sinds ongeveer anderhalf jaar voorzien van 25 stenen met de namen van invloedrijke adellijke oud-bewoners van Harsta State, het oude en voorname woonhuis ten oosten van de terp. Wij lieten de adel voor wat ze was en vervolgden onze weg naar de auto. op naar de volgende, tevens laatste stopplaats …

– wordt vervolgd –

De dodenakker in zwartwit

In dit zevende logje over de Algemene Begraafplaats aan de Spanjaardslaan in Leeuwarden, zoals die er in oktober 2008 bij lag, kom ik tot een afronding. Na ruim 50 kleurenfoto’s sluit ik af met een serie foto’s die ik heb omgezet naar wat stemmiger grijswaarden …

081023-1657xz

Wie meer wil lezen over de geschiedenis van deze oude begraafplaats kan hier terecht: Leeuwarden – Oude Stadsbegraafplaats aan de Spanjaardslaan

Een lugubere dodenakker (4)

In aanloop naar de opening van Leeuwarden Fryslân – Culturele Hoofdstad 2018 volgende week zaterdag neem ik jullie deze week dagelijks mee voor een korte virtuele fotokuier over de Algemene Begraafplaats aan de Spanjaardslaan in Leeuwarden zoals die er in oktober 2008 voorafgaand aan een grote restauratie bij lag …

081023-1648x

We zijn intussen over de helft van onze zwerftocht over de begraafplaats. Vandaag de laatste kleurenfoto’s, morgen sluit ik de serie af met nog wat zwartwit foto’s …

– wordt vervolgd –

Een lugubere dodenakker (3)

In aanloop naar de opening van Culturele Hoofdstad Leeuwarden Fryslân 2018 volgende week zaterdag neem ik jullie deze week dagelijks mee voor een korte virtuele fotokuier over de Algemene Begraafplaats aan de Spanjaardslaan in Leeuwarden zoals die er in oktober 2008 voorafgaand aan een grote restauratie bij lag …

081023-1500x

We scharrelen rustig verder tussen de graven, de meeste voorzien van eenvoudige grafstenen waarop vrijwel geen letter meer te ontcijferen was, een aantal getooid met een massief monument …

– wordt vervolgd –

Een lugubere dodenakker (2)

In de aanloop naar de opening van Culturele Hoofdstad Leeuwarden Fryslân 2018 zaterdag a.s. neem ik jullie deze week dagelijks mee voor een korte virtuele fotokuier over de Algemene Begraafplaats aan de Spanjaardslaan in Leeuwarden zoals die er in oktober 2008 voorafgaand aan een grote restauratie bij lag …

081023-1420x

Ik had al heel wat kerkhoven en andere begraafplaatsen gezien, maar niet eerder was ik op een dodenakker die zo ver in verval was geraakt …

– wordt vervolgd –

Een lugubere dodenakker (1)

In aanloop naar de opening van Culturele Hoofdstad Leeuwarden Fryslân 2018 volgende week zaterdag neem ik jullie deze week dagelijks mee voor een korte virtuele fotokuier over de Algemene Begraafplaats aan de Spanjaardslaan in Leeuwarden zoals die er in oktober 2008 voorafgaand aan een grote restauratie bij lag …

081023-1409x

De begraafplaats was in een dusdanige staat van verval geraakt, dat we hier kunnen spreken van een tamelijk lugubere dodenakker. Pas daarom op dat je onderweg niet struikelt en in één of ander graf sukkelt of zo …

– wordt vervolgd –

Bij de hunebedden

Zeg je ‘Havelte’, zeg je ‘hunebedden’ …
En dus zijn Jetske en ik maandag na afloop van ons bezoek aan de oude atoomsite bij Havelterberg nog even doorgereden naar de Hunebeddenweg, hemelsbreed ongeveer 2 km bij de oude atoomsite vandaan. Daar liggen aan de voet van de Havelterberg – een ongeveer 19 meter hoge keileemrug, die zo’n 150.000 jaar geleden tijdens de voorlaatste ijstijd is ontstaan – twee hunebedden …

140324-1250x

Een grote ijskap duwde de bodem op tot richels en ruggen, die hier duidelijk in het landschap te zien zijn. Het ijs voerde ook grote zwerfkeien mee uit Scandinavië. Tussen 3.400 en 3.100 voor Christus hebben boeren hier een aantal van die stenen uitgegraven en er twee grote grafkamers van gebouwd: de hunebedden D53 en D54. Hunebedden zijn de oudste monumenten van ons land. Van de 54 hunebedden die nog in Nederland zichtbaar zijn, staan er 52 in de provincie Drenthe. De andere twee staan in de provincie Groningen. Ze zijn meer dan 5.000 jaar geleden gebouwd door mensen van de Trechterbekercultuur. Zij waren zo ongeveer de eerste boeren van Noord-Europa, en ze begroeven hun doden in de hunebedden …

140324-1252x

Hunebed D53, dat op de bovenstaande foto’s te zien is, werd in de Tweede Wereldoorlog helemaal uit elkaar gehaald. De Duitse luchtmacht legde hier een vliegveld aan, en daarbij lag het hunebed in de weg. De stenen zijn indertijd begraven in een grote kuil. Na de oorlog zijn ze met behulp van kaarten en foto’s weer precies op hun plaats gelegd …

140324-1303x

Het vlakbij gelegen hunebed D54, dat op de onderstaande foto’s te zien is, was voor de zekerheid ingepakt in een zandheuvel, die in 1946 weer is weggegraven …

140324-1316x

Zoals wij de hunebedden tegenwoordig zien, hebben de bouwers ze nooit gezien. Indertijd lag er een heuvel van zand over de hunebedden heen, alleen de toppen van de dekstenen waren toen te zien …

140324-1317x

De heuvels zijn al lang geleden afgegraven, en bij veel hunebedden ontbreekt ook vaak een aantal van de zwerfkeien die ooit deel uitmaakten van het hunebed, maar het blijven indrukwekkende monumenten …

140324-1319x