Watergemaal A.F. Stroïnk

De ‘poldermonsters’ die we hier gisteren het water in zagen duiken maken onderdeel uit van het uit 1919 daterende ‘gemaal A.F. Stroïnk‘ aan de oude Zuiderzeedijk bij Vollenhove. Door deze enorme buizen wordt het teveel aan water uit het achterliggende polderland afgevoerd naar het IJsselmeer, het zijn geen waterinlaten, zoals Sjoerd veronderstelde, maar wateruitlaten …

161123-1417x

Het gemaal Stroïnk is het grootste gemaal van het Waterschap Reest & Wieden en regelt het peil op de boezem (waterbergingsgebied) van Noordwest-Overijssel en Zuidwest-Drenthe. De totale oppervlakte van dit gebied is ruim 50.000 hectare en kent een hoogteverschil van +14 NAP bij Vledder tot 2 meter onder NAP. Bij het peilbeheer dient het waterschap rekening te houden met verschillende, vaak conflicterende belangen van akkerbouw, veeteelt en natuur …

161123-1409x

Vanwege de mooie strakke lijnen van dit opvallende vroeg twintigste-eeuwse bouwwerk nodigt het mij bij stil weer eigenlijk elke keer wanneer we er langs komen uit om er een paar weerspiegelingsfoto’s van te maken …

161123-1402x

Tot slot nog even een paar cijfers m.b.t. het Stroïnkgemaal. Het gemaal heeft een capaciteit van 3400 m³ per minuut, dat is 3,4 miljoen liter water, oftewel een zwembad van 50 meter lang, 30 meter breed en 2.30 meter diep. Een te hoge waterstand kan daarmee vrij snel worden aangepast.

Poldermonsters

Met grote vaardigheid stuurde Jetske haar bolide over de bochtige en gevaarlijke oude zeedijk tussen Vollenhove en Blokzijl. Op het moment dat we de Ettenlandse Kolk passeerden zagen we aan onze rechterhand plotseling een paar grote poldermonsters in het water duiken. Op veilige afstand zette Jetske de auto aan de kant, zodat we dit bijzondere verschijnsel eens nader konden bekijken …

161123-1406x

Een geheimzinnig huisje

Omdat er in het Weinterper Skar niets te beleven viel, heb ik gisterochtend weer eens een kuier gemaakt in een stukje bos waar ik al geruime tijd niet meer was geweest. Op zeker moment werd mijn aandacht getrokken door iets dat op een meter of drie naast het pad goeddeels schuil ging achter de varens. Voor het geval dat het in het navolgende (staats)geheimen betreft, laat ik een nadere plaatsbepaling zekerheidshalve maar achterwege …

161118-1143x

Nieuwsgierig besloot ik eens te bekijken wat dat kon zijn. Dichterbij gekomen zag ik tot mijn verrassing iets dat de vorm van een huisje bleek te hebben …

161118-1144x

Een paar stappen verder bleek het inderdaad te gaan om een soort huisje, getimmerd van berkenhout, dat keurig was voorzien van een deur en een raam …

161118-1149x

Voorzichtig maakte ik een omtrekkende beweging om het kleine bouwwerk ook even vanaf de andere kant te kunnen bekijken … Er lag iets in, wat was dat …? Uiteindelijk waagde ik me vlak voor het huisje om eens te kijken of ik zo zou kunnen zien wat er in lag. Daar werd ik niet veel wijzer van, en het deurtje was afgesloten met een driecijferig codeslot …

161118-1147x

Een driecijferig slot … dan zijn er in totaal 10x10x10 = 1000 combinaties mogelijk … Als ik heel snel zou werken, dan zou ik met 2 seconden per combinatie toch al snel 2000 seconden bezig zijn om alle combinaties te proberen. Poehee, daar zou ik dus toch al gauw 34 minuten werk mee hebben … Een snelle check van de buienradar leerde me dat ik dat er toch maar beter niet kon wagen …

161118-1148x

Maar nu dwalen er dus wel continue een aantal vragen door mijn hoofd: “Wat is dit …? Waarom staat het daar …? Wie heeft er neer gezet …? En waarom …?”

Grrrr … daar gaat mijn nachtrust … 😉

Op het Oudemirdumerklif

Aan het eind van het door tuinwallen omgeven Minne Minnespaad komen we na enige tijd op het Oudemirdumerklif (kaart Google Maps) aan en krijgen we vanaf bijna 8 meter hoogte een prachtig uitzicht over het IJsselmeer …

160622-1151x

Samen met een ouder paar, dat een verdieping lager op één van de zeven bankjes zit, genieten we een tijdlang van de leegte op het zonovergoten IJsselmeer …

160622-1143x

Nou ja, leegte … echt helemaal leeg is het IJsselmeer zeker in de zomermaanden maar zelden. Woensdag zagen o.a. een fraaie driemaster tussen ons en Enkhuizen richting Lemmer koersen …

160622-1153x

Gestaag voorbij drijvende wolken zorgen intussen voor een mooi lichtspel van donkere vlakken die over het wateroppervlak glijden …

160622-1204x

Als we de blik in zuidelijke richting wenden, zien we dat de leegte aan de horizon boven de vlakke Noordoostpolder voorgoed is verdwenen …

160622-1139x

Daar is in de afgelopen jaren het grootste windmolenpark van ons land verrezen, dat op 21 juni jl. door minister Kamp van Economisch Zaken is geopend …

160622-1140x

Helemaal klaar lijkt het park nog niet te zijn, want met een enorme kraan worden nog werkzaamheden uitgevoerd bij één van de enorme turbines …

160622-1205x

En voor wie nu denkt: “Ach, die paar windturbines, dat valt toch wel mee …” Nee, het valt niet mee, want het zijn er gigantisch veel, 86 om precies te zijn. Hieronder zie je nog maar een deel van het totale park. Maar ja, we zullen toch aan duurzame energie moeten werken en wennen. En laten we eerlijk zijn, die krengen moeten toch ergens staan …

160622-1150x

Er zit weinig anders op dan af en toe maar eens de andere kant op te kijken of een oogje dicht te knijpen, vrees ik. In dit geval richten we de blik gewoon maar weer samen met het oudere paar op de nog steeds maagdelijk lege vlakte van het IJsselmeer in westelijke richting …

160622-1142x

Ondanks die windturbines houd ik nog steeds van dit unieke stukje Fryslân!

Het kruithuisje

Bij het hoogwater-kanon van Blankenham staat aan de voet van de oude zeedijk een klein gebouwtje. Het is een in 1991 gebouwde replica van het originele kruithuisje, waarin in vroeger jaren het kruit voor het hoogwater-kanon werd bewaard …

160503-1406x

Het is een bakstenen gebouwtje dat met rode dakpannen is belegd. Het kruithuisje heeft een bijzondere bouwconstructie. Het houten zadeldak ligt min of meer los en in de muren zitten grote ronde gaten. Bij een eventuele explosie zou het dak omhoog vliegen en de lucht uit de gaten ontsnappen. Zo zou schade in de directe omgeving door rondvliegend puin kunnen worden voorkomen …

160503-1409x

Het kruithuisje is vrij toegankelijk voor bezoekers. Zodra de deur wordt geopend staat men in een klein portaaltje. Een tweede ruimte wordt afgeschermd door een gesloten glazen deur, daarachter bevindt zich een manshoge vitrine of een mini-museum …

160503-1412x

Achter die glazen deur bevinden zich stormlampen, een kruitvat, kruitzakjes en andere attributen die herinneren aan de overstroming van 1825. Het kruithuisje is een gemeentelijk monument …

160503-1413x

Het hoogwater-kanon

Gisteren schreef ik al kort iets over de dijkdoorbraken en overstromingen, die er in vroeger jaren met een zekere regelmaat plaatsvonden langs de Zuiderzeekust. Als getuige daarvan zijn er op diverse plaatsen langs de oude zeedijk tussen het huidige Overijssel en Flevoland nog altijd kleine en grotere waterpartijen te zien. Deze zogenaamde kolken zijn de overblijfselen van dijkdoorbraken. Aan de zuidkant van het voormalige Zuiderzeedorp Blankenham kwamen we dinsdag langs één van de grotere kolken …

160503-1424x

In 1776 en 1825 vonden twee grote overstromingen plaats, die grote vernielingen aanrichtten langs de kust van Overijssel en zuidwest Fryslân. In de winter van 1825 was er een combinatie van een noordwester storm, springtij en een hoge waterstand van rivieren en Zuiderzee. In de nacht van 3 op 4 februari kwam het water zo opzetten, dat het in Lemmer door verscheidene straten en stegen spoelde. ’s Avonds om zes uur waren mijn geboortedorp Echten en Oosterzee door het water helemaal van de buitenwereld afgesloten. Tussen Lemmer en Schoterzijl waren verscheidene doorbraken, waarvan men een gedeelte nu nog in het landschap kan terugvinden. De zeedijk bij Blankenham bezweek op zes plaatsen, zodat het veen- en moerasland bij Giethoorn en de Weerribben geheel blank kwam te staan. Boerderijen en huizen werden ondermijnd of stortten in, en bruggen en dammen spoelden weg …

160503-1426x

Om voor toekomstige rampen gewaarschuwd werden er tussen Vollenhove en Kuinre een aantal kanonnen geplaatst. De kanonnen werden bediend door leden van de dijkwacht. De kanonniers dienden bij dreigend hoog water de bevolking te waarschuwen, door eenmaal een schot af te vuren. Tweemaal betekende een dreigende dijkdoorbraak en driemaal betekende ‘wegwezen, want de dijk is doorgebroken’. In 1928 schoot de kanonnier van der Linde voor het laatst met dit kanon …

160503-1403x

Bij Blankenham werden twee kanonnen gestationeerd, één van die kanonnen staat nog steeds aan de Blokzijlerdijk. Het kanon, een zogenaamde twaalfponder van gietijzer, is in 1817 gegoten in de Lambert Sevart wapenfabriek in Luik. Het tweede kanon is door het Waterschap Vollenhove aan Museum Schokland geschonken …\

160503-1407x

Bron: De ramp van 1825

De kerk aan de kolk

Na ons bezoek aan de bollenvelden bij Bant zijn we via Luttelgeest, Blankenham en Baarlo deels over de oude Zuiderzeedijk terug gereden in de richting van de Weerribben. Die oude zeedijk vormt de grens tussen het oude en het nieuwe land, tussen Overijssel en Flevoland. Voordat de Noordoostpolder werd aangelegd, beukte de Zuiderzee hier regelmatig tegen de dijk, die het achterliggende land moest beschermen …

160503-1400x

Op diverse plaatsen zijn aan de noordoostelijke kant van de dijk kleine en grotere waterpartijen te zien. Deze zogenaamde kolken zijn de overblijfselen van dijkdoorbraken. Door het rond kolkende water zijn diepe gaten ontstaan, tot wel 10 meter diep. Bij het doorbreken van de dijk was de kracht van het water vaak zo groot, dat de dijk niet meer te dichten was. Om de kolk werd dan een nieuw stuk dijk aangelegd, vandaar ook dat de dijk voortdurend van links naar rechts door het land slingert. Wat nu nog resteert zijn vaak kleine, diepe poelen …

160503-1355x

Aan één van die kleinere kolken achter de dijk staat de uit 1892 daterende kerk van Blankenham. Daar hebben we even korte tussenstop gemaakt om wat foto’s te maken. Aan deze foto’s is goed te zien wat een een beetje zonlicht bij wisselend bewolkt weer kan doen …

160503-1358x