Een mooi optrekje

Voorbij de tunnel rijden we in de richting van ziekenhuis Nij Smellinghe, maar voordat we daar zijn passeren we aan de linkerkant van de weg dit pronkstukje (Google Maps)

Deze mooie oude boerderij uit 1900 is het oudste en mooiste gebouw in dit deel van Drachten. In de directe omgeving staan verder nog twee huizen uit de jaren ’30 van de vorige eeuw. Zoals we in het logje ‘Bij de Forten’ hebben gezien, wilde men wat er een stukje zuidelijker leefde en woonde liever niet zien …

Morgen neem ik jullie van het zuiden mee naar het uiterste westen van Drachten.

Een kleurrijke tunnel

We gaan van het Zuiderend door de voetgangerstunnel (Google Maps) onder de A7 naar de Zuiderdwarsvaart in Drachten. Onderweg ben ik een paar maal gestopt om wat foto’s te maken van de graffiti en muurschilderingen, waarmee deze tunnel links en rechts, van voor tot achter en van onder tot boven vol staat. We gaan in de richting van het meisje met het blauwe haar aan de noordwand …

Dat is wat mij betreft ook meteen de mooiste tekening in de tunnel. Verder zitten er hier en daar best mooie schilderingen tussen, maar niet alles is het aanzien (meer) waard. Ik heb geprobeerd de spreekwoordelijke krenten uit de pap te vissen …

Zodra we de tunnel achter ons hebben gelaten, draaien we linksaf de Zuiderdwarsvaart op. Aan de linkerkant komen we langs een poort, waarachter een eenzaam pareltje van oud-Drachten schuil gaat …

poort die een mooi optrekje verbergt

De tunnel in

We laten ‘de Forten’ en het Zuiderend achter ons en zetten koers richting Drachten. Aan het wegdek is het niet zien, maar vlak voor de A7 en het Afvoerkanaal gaat de weg over in een voetpad …

We steken het Afvoerkanaal over dat parallel loopt aan de A7. Daarna gaan we linksaf en duiken de voetgangerstunnel in …

Zodra we het donkere gat van de tunnel in duiken, doemt er een bospad voor ons pad. Gelukkig lukt het om de roep van het bos te weerstaan. We slaan rechtsaf en gaan het licht weer tegemoet …

Trossen los, koers west

Drachten probeert zich al een aantal jaren aan te prijzen als oostelijke toegangspoort tot de Friese Meren. Om de relatie met het water, die er sinds 1641 is, meer gestalte te geven, wordt al een aantal jaren gewerkt aan ‘Waterfront Drachten’. Dat is hard nodig, want tot nu toe heeft de gemiddelde watersporter hier niet zo gek veel te zoeken …

Wie eenmaal met zijn boot in Drachten ligt aangemeerd, is daar meestal snel uitgekeken. De best optie is vaak om de trossen meteen weer los te gooien en in westelijke richting te koersen, zoals deze zeilboot onlangs ook deed …

Ik houd er op zijn tijd wel van om een stukje te varen, ongeacht of dat nu op de Friese wateren is of in de Kop van Overijssel. Maar met het huidige weerbeeld lokt het me niet echt …

Feroaring fan lucht

Vrijdag heb ik met de iLark een ritje opnieuw gemaakt naar een plekje waar ik al vele jaren niet meer was geweest. Hier speelde zich het boek ‘Feroaring fan lucht’ (‘Verandering van lucht’) af, een boek van de Friese journalist/schrijver Rink van der Velde uit 1971. Het verhaal speelt zich af in en rond een arbeidershuisje bij de Lippenhuisterbrug (Google Maps) over het Koningsdiep ten zuiden van Beetsterzwaag. Toen ik er in oktober 1989 tijdens een fietstocht langs kwam, heb ik wat foto’s van het huisje gemaakt …

Durk Lugtigheid, alias Durk Snoad, is de vader van een huishouding met twaalf kinderen, die ergens diep in de Sweachster bossen in een oud arbeidershuisje woont. Een asociale huishouding, zo zal het zaakje tegenwoordig bestempeld worden. Durk Snoad leeft het meest van de steun vanwege niet te controleren rugklachten en van de stroperij. Hij is genetisch in opstand tegen het wettelijk gezag. Weldenkende en goedmenende mensen trachten er toch nog een fatsoenlijke huishouding van te maken en weten de familie in een huurwoning in Drachten te krijgen. Durk moet aan het werk tussen de vier muren van de Philipsfabriek aan de Oliemolenstraat. Dat kan natuurlijk alleen maar verkeerd aflopen …

Het boek ligt me na aan het hart, omdat de situatie van de verhuizing van het vrije platteland naar het kleinstedelijke Drachten in de jaren 60 heel herkenbaar is. Wij verhuisden rond die tijd vanuit het kleine gehucht Echten ook naar Drachten. En ook de boerefeint van weleer kwam bij Philips terecht. Ik heb daar in 2014 een blogje over geschreven: Echten – Commissiepolle (3)

Het huisje van Durk Snoad lijkt intussen een riante woning te zijn geworden. Jammer genoeg valt er weinig meer van het huis te zien. Tussen struiken en bomen schemert een rieten dak, en wie goed kijkt, kan zien dat de naam ‘Feroaring fan lucht’, die eerst boven de deur stond, nu een prominent plekje heeft gekregen boven de klopper op de voordeur …

De natuur is er nog steeds prachtig. Het Alddjip of Koningsdiep meandert hier prachtig door het beekdal. Het grootste verschil met de situatie in oktober 1989 is eigenlijk nog dat de koeien nu aan de oostkant van de brug liepen te grazen, terwijl ze toen aan de westkant stonden. Zo gaan die dingen hier in the middle of nowhere

Naast de brug over het Alddjip zat een libellenkenner. Hij was hier naar toe gekomen voor de metaalglanslibel, en hij had hem intussen al op de gevoelige plaat vastgelegd. Ook de weidebeekjuffer laat zich hier tegenwoordig regelmatig zien, vertelde hij. Ik kwam die dag niet verder dan een poepende en een paar parende korenbouten (denk ik). Het zou best eens kunnen dat ik daar binnenkort nog eens wat langer neerstrijk …

KAPKAR / A7-29 X FT

Drachten streeft ernaar om bij iedere toegangsweg een stadsmarkering te hebben, zodat de overgang tussen stad en platteland weer zichtbaar wordt, zoals dat vroeger het geval was toen steden stadspoorten hadden. Een eerder geplaatste ‘stadspoort’ wordt gevormd door het skûtsje Hendrika, dat sinds september 2019 op een rotonde aan de noordkant van Drachten ligt …


Drachten kent van oorsprong een rijke historie wat betreft de bouw van skûtsjes. Met deze stadsmarkering wil Drachten de verbinding met de scheepsbouw van weleer nieuw leven in blazen. In 2021 is er een nieuwe toegangspoort aan de zuidwestelijke rand van Drachten verschenen. En ook hier wordt weer de verbinding met de scheepsbouw gelegd. Voor het langsrazende verkeer is het vanaf de A7 goed te zien …


‘KAPKAR / A7-29 X FT’ ** is een ontwerp van Studio Frank Havermans. Het verwijst om te beginnen naar de portaalkraan van een scheepswerf, zoals die vroeger op de plaatselijke scheepswerven te zien waren. De locatie (Google Maps) vlakbij de snelweg is niet zomaar gekozen. Havermans markeert er ook een kruispunt van snelheden mee. Automobilisten, motorrijders en vrachtwagenchauffeurs reizen in de oost-west richting over de A7, fietsers en wandelaars kruisen de A7 in de noord-zuid richting. Staand boven de ingang van de fietstunnel onder de A7 krijgen passanten het gevoel ergens in of uit te gaan …


Nadat ik er onderdoor was gelopen, ben ik eerst naar het bankje een stukje verderop gelopen. Daar heb ik even lekker in de zon gezeten, jas dicht en kraag omhoog vanwege de straffe noordoostelijke wind. Daarna heb ik een rondje om de indrukwekkende sculptuur gemaakt. Daarbij heb ik een op het eerste gezicht verborgen geheim nog niet kunnen ontrafelen, dus ik zal nog eens terug moeten …

Na afloop van deze fotografische rondgang heb ik opnieuw even in de zon gezeten, ditmaal op het oostelijke muurtje aan het begin van de tunnelingang. Het muurtje voelde even wat koud aan, maar verder zat het er nog lekkerder dan op het bankje. Het begon zowaar even op voorjaar te lijken, bedacht ik me, toen ik weer in de richting van de tunnel liep …


** De code ‘KAPKAR / A7-29 X FT’ verwijst naar snelweg A7, afslag 29, op de kruising (X) bij de fietstunnel FT

Biskopsgrêven bij de Drait

Er is in de gemeente Smallingerland nog een herinnering aan de oorlog van 1672-1674 te vinden. Nadat de plunderende bende van Bernhard von Galen – de bisschop van Münster, alias Bommen Berend – in juli 1672 tussen Nijega en Oudega bij ‘de Blauwe stien‘ werd tegengehouden, trokken die manschappen in verschillende groepen plunderend door de omgeving …


Een tweede treffen vond plaats bij Bûtenstfallaat (Google Maps) tussen Drachten en Smalle Ee. Bij de Poalsbrêge over het riviertje de Drait werden de plunderaars opnieuw opgewacht door Friese verdedigers onder leiding van de grietman. Ook hier was de weg opgebroken en gebarricadeerd …

Drie veldgraven uit 1672 herinneren nog aan deze lokale slag. In de volksmond worden ze de Biskopsgrêven (Bisschopsgraven) genoemd. Er liggen echter geen bisschoppen, maar drie van de plunderende Munsterse soldaten uit het leger van Bernhard van Galen, de bisschop van Münster. De graven werden in 1880 omheind met een hekwerk …