Peije Rasp, de laatste speelman

Geplaatst op 9 januari 2021 - 11:53 door Jan K. alias Afanja

Vanaf het Franse Pleintje wandelde ik naar het carillon, dat precies in het centrum van het oude Drachten staat. Tot de demping van de Drachtster Vaart halverwege de jaren 60 lag hier een ophaalbrug om van noord naar zuid te kunnen komen …

Tussen 2012 en 2015 is de Drachtster Vaart vanaf het centrum in westelijke richting heropend. Ten tijde van de turfwinning bracht ’t water welvaart, tegenwoordig hoopt men een graantje van het watertoerisme mee te pikken …

Aan de waterkant staat een beeld van Peije Rasp (1879- 1941), gemaakt door Mindert Wilstra. Peije was een in Ureterp als Freerk de Jong geboren straatmuzikant. Hij was de laatste echte speelman die bijna veertig jaar door Zuidoost-Fryslân zwierf met zijn trekharmonica. Hij speelde wat de mensen wilden: “Wat moat it wêze, in psalmke of in walske?” was zijn gebruikelijke vraag. Hij speelde op bruiloften en partijen, maar scharrelde ook als straatmuzikant zijn kostje bij elkaar. Hij begeleidde reisjes van ouden van dagen en zorgde ’s winters voor sfeer op het ijs. Bekend is het verhaal dat hij eens op zijn knieën voor het open raam van een ziek kind een uur lang zachtjes muziek maakte. Geen wonder dus dat Peije een eervol plekje in het centrum van Drachten heeft gekregen op de plek waar hij veel heeft gespeeld …

Op de draagbalken van het carillon staat een tekst van de schrijver en dichter Harmen Wind. Deze tekst verwijst naar de vier elementen: aarde, vuur, water en lucht en is zowel in het Nederlands (buitenkant) als in het Fries (binnenkant) aangebracht. Ook de relatie van Drachten met de turfwinning en het belang van de Drachtster vaart liggen in de tekst besloten…

Een spinnenkopmolen bij Goëngahuizen

Geplaatst op 6 januari 2021 - 13:16 door Jan K. alias Afanja

Het grijze en kille weer lokt me nog steeds niet echt naar buiten. Een flinke sneeuwbui zou daar ongetwijfeld verandering in kunnen brengen, maar meer dan wat natte sneeuw lijkt er vandaag nog niet in te zitten. Daarom heb ik nog maar eens een greep in het archief gedaan om een wat oudere foto op te poetsen.

Dit is één van de drie poldermolens van het type spinnenkopmolen bij Goëngahuizen (Google Maps) ten westen van Drachten: de Modderige Bol, de molen Heechhiem en de Jansmolen. De foto dateert uit januari 2016 …

Blauwe fonteinen

Geplaatst op 3 januari 2021 - 11:30 door Jan K. alias Afanja

Onlangs liet ik hier al zien dat het gemeentehuis van Smallingerland t.g.v. het 75-jarig jubileum van de V.N. eind oktober in blauw licht baadde. Aan de overkant van de straat had men het bij schouwburg de Lawei anders aangepakt. Daar had het water van de fonteinen een lichtblauw tintje gekregen …

Voor de gelegenheid heb ik er een klein gifje van gemaakt. Het leek me wel een mooie manier om symbolisch de laatste restjes van het oude jaar weg te spoelen, zodat we – voor zover mogelijk – fris en optimistisch aan ’t nieuwe jaar kunnen beginnen …

Toen alles nog normaal was

Geplaatst op 26 december 2020 - 14:18 door Jan K. alias Afanja

Het was een mooi, maar fris weer, toen Aafje en ik op zondag 1 maart aan het begin van de middag in de auto stapten. De krokussen bloeiden gewoon alsof er niks aan de hand was …

En er was ook (nog) niks aan de hand. We passeerden achtereenvolgens de fiets- en voetgangersbruggen ‘de Slinger’ over de Zuiderhogeweg en ‘de Ring’ over de A7. Op de weg heerste de gebruikelijke zondagsrust. Dat het twee weken later ook op werkdagen gedurende langere tijd zo rustig zou zijn, konden we toen nog niet bevroeden …

Eenmaal op de plaats van bestemming kregen we het uitdrukkelijke verzoek om eerst het nieuwe uitzicht vanuit de kamers van de kleinzonen te bewonderen. Links het uitzicht in noordelijke richting, rechts dat in zuidelijke richting …

Pas toen een en ander was goedgekeurd mochten we ook de rest van het nieuwe huis bekijken. Ook dat kon onze goedkeuring wel wegdragen, waarna we met de gebruikelijke knuffel** afscheid namen …

** een knuffel … wat was dat ook weer …?

Blauw is de kleur

Geplaatst op 23 december 2020 - 10:23 door Jan K. alias Afanja

In verband met het 75-jarig bestaan van de VN op 24 oktober, baadde het gemeentehuis van Smallingerland eind oktober in een zee van blauw licht. Omdat ik toen virtueel in Frankrijk zat, heb ik indertijd geen kans gezien om de foto’s te publiceren. Maar daar heb ik het volgende op gevonden …

Ik publiceer ze vandaag en dat is niet geheel toevallig. Ik draag ze op aan onze oudste kleinzoon, die vandaag de mooie leeftijd van 15 jaar heeft bereikt. En blauw is toevallig wel zijn lievelingskleur! Hartelijk gefeliciteerd Tijmen …

Op bezoek in Huize Lyndenstein

Geplaatst op 16 december 2020 - 12:53 door Jan K. alias Afanja

Het was regenachtig en grijs toen we gistermiddag naar Beetsterzwaag reden. Het was maar een ritje van 6 km, maar ik ben blij dat ik het koetsje had kunnen annuleren …

Tegen 14:30 uur betraden we het statige Huize Lyndenstein. Het neoclassicistisch pand is in 1821 gebouwd voor de grietman van Opsterland, Frans Godard van Lynden …

Om te komen waar we werden verwacht moesten we een paar trappen beklimmen. Er was ook wel een lift, maar t/m de tweede etage ga ik zo lang mijn onderdanen het me toestaan als ’t even kan via de trap omhoog …

Dat moest de jonge freule Cornelia Johanna Maria van Lynden, kleindochter van Frans Godaert, tenslotte ook. Zij woonde in de zomermaanden met haar ouders op Lyndenstein. Freule Cornelia toonde zich begaan met het lot van de minder bedeelden in Beetsterzwaag en omgeving. Onderweg passeerden we haar beeltenis …

In 1880 overleed ze op twintigjarige leeftijd aan tuberculose, de ziekte die ze had opgelopen door haar ziekenbezoeken. Ter nagedachtenis aan freule Cornelia werd in 1905 het huis Lyndenstein met de bijbehorende bezittingen ondergebracht in de Corneliastichting, die als eerste doelstelling had: Het kosteloos opnemen van ziekelijke, gebrekkige of behoeftige minderjarige kinderen …

Vanaf 1915 was Lyndenstein een kindersanatorium voor jeugdige tbc-patiëntjes. Daartoe werden in 1913 op het terrein twee nieuwe gebouwen ontworpen door architectenbureau Van Nieukerken uit Den Haag. Later werden poliopatiëntjes verpleegd in die nieuwe gebouwen op Lyndenstein …

In 1958 werd besloten het kinderziekenhuis om te vormen tot een revalidatiecentrum voor kinderen. Het huis Lyndenstein was verouderd en voldeed niet meer aan de eisen van die tijd. In 1960 werd begonnen met de bouw van een nieuw centrum met paviljoens voor verschillende leeftijdsgroepen. In 1985 fuseerde de Corneliastichting met de afd. Revalidatie van het Medisch Centrum Leeuwarden, en voortaan werden ook volwassenen opgenomen in Beetsterzwaag. Lyndenstein werd een begrip op het vlak van revalidatie in Fryslân …

In de periode 2002 tot 2004 werd een nieuw complex gerealiseerd. De oorspronkelijke villa fungeert vanaf die tijd als kantoor voor Revalidatie Friesland en doet tevens dienst voor representatieve doeleinden. Het hoofdgebouw en de behandelingspaviljoens in het nieuwe gedeelte zijn tegenwoordig met elkaar verbonden via een luchtbrug …

Die kant mochten wij niet op in coronatijd, want ik was hier tenslotte niet voor de behandeling van eventuele MS-perikelen. Gelukkig niet! Nee, wij bleven in huize Lyndenstein, en we hadden ons eerste doel bereikt. Hier mocht de jas uit, waarna we in de kamer rechts werden verwacht …