De kampen ‘Oranje’ en ‘Ybenheer’

Toen ik een paar weken geleden een rit door en rond het Fochteloërveen maakte met Aafje, kwamen we langs twee voormalige kampen uit de tijd van de Tweede Wereldoorlog en daarna: kamp Ybenheer en kamp Oranje aan de Veenweg bij Fochteloo (kaartje OpenStreetMap)

Bij beide kampen maakten we een tussenstop om er een kort kuiertje te maken. Terwijl Aafje zich op de tekst van de informatiepanelen richtte, maakte ik hier en daar een foto …

Beide kampen zijn aangelegd als werkkampen voor de Duitse Arbeidsdienst. Na de oorlog werd kamp Oranje gebruikt voor het opsluiten van NSB’ers, vanaf die tijd heet het ‘Oranje’. Daarna is het kamp onder andere bewoond door vrijwilligers die in Nederlands-Indië wilden vechten, repatrianten uit Nederlands-Indië en Zuid-Molukkers …

Vanaf het voorjaar 1942 tot oktober van dat jaar was Ybenheer een werkkamp voor Joodse mannen. Begin oktober ’42 werden de mannen lopend opgejaagd naar kamp Westerbork. Daarna gingen ze linea recta door naar de vernietigingskampen …

In 1951 kwamen 4000 Zuid-Molukse militairen overhaast met hun gezinnen op dienstbevel tijdelijk naar Nederland. De mannen werden ontslagen en kwamen met hun gezinnen terecht in afgelegen barakkenkampen, waaronder Ybenheer en Oranje. Onder de tweehonderd Molukkers die in 1951 deze kampen gingen bewonen, waren leerplichtige kinderen die niet genoeg Nederlands kenden om naar een Nederlandse school te kunnen. Daarom kwamen er een school en later ook een kleuterschool …

Veel meer dan her en der wat betonnen resten is er niet meer te zien van de beide kampen. Maar met de informatie rondom, een aantal fijne bankjes en rondom zingende vogels in bomen en struiken langs de verharde paden vonden we het best de moeite waard …

– Informatie over de beide kampen is hier te vinden: Wandelroute voormalige kampen Oranje en Ybenheer, bij Fochteloo

Grijs boven ’t Fochteloërveen

Het was kil en grijs toen Aafje en ik op Bevrijdingsdag ’s ochtends na de koffie in de auto stapten. En het werd er in het Fochteloërveen niet op, maar een mens wil wel eens wat …

Jaren geleden maakten we er samen nog wel eens een wandeling, maar sinds er halverwege de weg door het veen ‘een knip’ is aangebracht, is dat er niet meer van gekomen. Aafje was blij verrast om weer eens wat wollegras of veenpluis te zien …

In en boven dit soort plassen zou het nu al flink moeten wemelen van het leven, daar was echter op die koude Bevrijdingsdag geen sprake van. Wij hielden het op die open vlakte ook niet lang vol, want er stond een koude wind …

De muis piepte er tussenuit

Wat vooraf ging

Terwijl ik naar de andere kant van het aan de pergola hangende zaadblok liep, stond Aafje voor het raam iets te gebaren van ‘Hoeft niet meer, hij is al weg …’ Ze had kennelijk nog steeds niet door dat er niet één, maar twee muizen hadden gezeten …

Ik had de camera net op tijd in de aanslag, toen ook de tweede muis er als een haas vandoor ging. Hij wurmde zich uit het kooitje en klom daarna pijlsnel naar boven …

Eenmaal bovenop de pergola, sprintte hij in de richting van de klimop tegen de schutting. Daar ergens was ook de eerste muis al uit het zicht verdwenen …

Nadat we het vetblok hadden weggehaald, hebben we ze niet weer gezien.

Hé, een muis … nee, ’t zijn er 2

Tegen het eind van de middag zat ik in mijn hoekje achter de computer, toen Aafje plotseling zei: ‘Kijk nou eens, er loopt een muis over de pergola en hij gaat op het vetblok zitten …’

Nadat ik door het raam naar buiten had gekeken, pakte ik mijn camera om naar buiten te lopen. Nadat ik de achterdeur voorzichtig had geopend, zag ik dat er niet één, maar twee muizen achter het traliewerk rond het vetblok voor de vogels zaten …

Nadat ik een klein stapje naar voren had gezet, zag ik dat één van de muizen er aan de andere kant van het kooitje vandoor ging …

Dat was voor mij het sein om maar eens een kijkje aan de andere kant te nemen …

Ruziënde meerkoeten

We stonden net op het punt om de grote grutto in het land van boer Bote achter ons te laten, toen ik zag dat er een paar meerkoeten achter elkaar aan begonnen te jagen. Omdat ik toch nog ter plekke was, heb ik er nog maar even een kleine fotoserie van gemaakt …

Daarmee komt er een eind aan deze 12-delige serie over de dag die begon in de kerk van Wiuwert met zijn raadselachtige mummies en die eindigde bij het gruttoland van boer Bote in Tjerkwerd …

Met dank aan mijn fotomaatje was het weer een mooie dag.

Op zoek naar Bote’s gruttoland

Tegen het einde van een toch al mooie dag had ik nog één wens. Het lag niet bepaald op de route naar huis, maar ik wilde nog graag het gruttoland van boer Bote zien te vinden. Alleen: waar begin je zo’n zoektocht? Ik wist niet veel meer dan dat hij ergens in de buurt van Tjerkwerd moest wonen, en dat er een grote grutto van cortenstaal in een van zijn weilanden zou staan.

In Tjerkwerd hielden we een paar wandelaars staande. Misschien konden zij ons verder helpen. ‘No jimme treffe it, ik bin Bote syn sweager,’ antwoordde een van hen. ‘Jimme moatte in lyts stikje werom ride, dêrnei twa kear nei links en dan oer de brêge fuortendaliks nei rjochts, oer in smel kronkeldykje …’

Het smalle weggetje bracht ons uiteindelijk bij drie boerderijen. Behalve wat jongvee was er weinig leven te bespeuren. En van een grote grutto van cortenstaal? Geen spoor. Op dat moment bedacht ik me dat ik misschien beter naar Bote’s grutto had kunnen vragen dan naar zijn boerderij.

Er zat niets anders op dan terug te keren naar de doorgaande weg. We hadden nog maar net besloten om dan maar een stukje zuidwaarts over de N359 te rijden, toen het ineens gebeurde. Daar, midden in het land, stond hij — de grote grutto. Alsof hij al die tijd al op ons had staan wachten …

– Wie boer Bote is …? Dat zal ik hier morgen haarfijn uit de doeken doen …

Langs een broedende meerkoet

Op weg naar de vogelkijkhut bij Skrok had ik gezien, dat er aan de overkant van de sloot langs het Swynzerpaad een meerkoet op een nest zat, Toen we er op de terugweg weer langs kwamen, vroeg ik Jetske om er even voorzichtig te stoppen …

De auto stond nog maar nauwelijks stil of de meerkoet ging er als een speer vandoor. Ik had van een anders zo felle meerkoet eerlijk gezegd wel wat meer vechtgedrag dan vluchtgedrag verwacht. Dat zat er echter niet in. Omdat de eieren nu onbeschermd en afkoelend in het nest lagen, zijn we meteen na het maken van deze foto’s doorgereden naar onze volgende bestemming …