De Jan Durkspolder van boven

Goed, lang genoeg gerust bij de picknicktafel, tijd om de uitkijktoren ‘Romsicht’ te beklimmen …

Boven gekomen, richt ik de blik eerst naar het zuidwesten. In de verte is nog net de Hooidamsbrug te zien …

Het was 10 oktober, herfstvakantie in het zuiden van ons land. Er gaan dagen voorbij dat het in de zomer minder druk is op de Hooidamsloot dan op deze stralende herfstdag …

Aan de overkant van de Hooidamsloot ligt het grootste deel van Nationaal Park de Alde Feanen, dat eigenlijk alleen over het water toegankelijk is. Rechts aan de horizon op de volgende foto ligt in noordelijke richting het watersportdorp Earnewâld verborgen achter de bosschages …

Een beetje verder naar rechts draaiend en dan flink inzoomend is de Afanja-mobiel tussen de bomen te zien …

Naar het noordoosten kijkend, strekt de Jan Durkspolder zich voor me uit. Voor wie echt heel goede ogen heeft, is op de foto hieronder de grote vogelkijkhut te zien …

Maar ik zal het jullie niet te moeilijk maken, ik heb tenslotte niet voor niks een camera met een flinke zoom …

We draaien verder door naar rechts, zodat we in zuidoostelijke richting uitkijken over de Jan Durkspolder …

Nog wat naar rechts draaiend, komen we weer uit bij de Hooidamsbrug, die alweer open staat. Wat er aankomt …?

Even een glimp  …

– wordt vervolgd in Skywatch Friday –

Op oude fundamenten

Daar staat hij dan, de 13 meter hoge uitkijktoren ‘Romsicht’. Vooral vanaf het tweede platform biedt de toren een mooi ruim uitzicht over de Jan Durkspolder en de Alde Feanen. Het rieten dak is bedekt met riet dat in de polder zelf gewonnen is en het houten onderstel is van Europees FSC gekeurd eikenhout …

En hij staat stevig, want de toren is gebouwd op de oude fundamenten van een boerderij die hier van 1929 tot 1962 heeft gestaan …

Wie meer wil weten over de geschiedenis van dit kleine stukje Fryslân en de oude boerderij die er eerder stond, kan hiervoor terecht op het logje dat ik in december 2011 bij mijn vorige bezoek aan ‘Romsicht’ heb gepubliceerd: “Romsicht” op oude fundamenten

Fragmenten van de fundamenten …

Morgen gaan we naar boven …

– wordt vervolgd –

Uitzicht over de Jan Durkspolder

De Jan Durkspolder is in 1960 aangekocht door de natuurbeschermingsorganisatie It Fryske Gea en daarna jarenlang beheerd als graslandgebied. Om rond het Nationaal Park De Alde Feanen meer moeraslandschap te creëren werd het gebied in 1989 ontpolderd en werd de bemaling stopgezet. Hierdoor kwam de Jan Durkspolder grotendeels permanent onder water te staan.

Deze onnatuurlijk situatie kon in 2006 worden aangepakt met een aanpassing van de waterhuishouding. Bovenop de natuurlijke seizoensschommelingen (’s winters een hoog en ’s zomers een laag waterpeil) werd er een cyclisch peilbeheer ingevoerd. Dat betekent dat het gebied een aantal jaren achtereen als een plas/dras-gebied wordt beheerd, om daarna weer een aantal jaren onder water te worden gezet. Elders in de polder gebeurt gelijktijdig het omgekeerde. De vegetatie en veel vogels profiteren van deze maatregelen. Het gebied is nu een eldorado voor (water)vogels die vanuit de vogelkijkhutten en de uitkijktorens prachtig geobserveerd kunnen worden. Verrekijker en zoomlens zijn hierbij van harte aanbevolen …

Toen ik de uitkijktoren “Romsicht” maandagmiddag had beklommen, voer er net een schip in zuidelijke richting door de Hooidamssloot. Over deze tamelijk druk bevaren waterweg krijgen diverse fabrieken op het Drachtster industrieterrein “De Haven” grondstoffen aangeleverd. Ook dit schip -de Catheli- was onderweg naar Drachten …

In noordelijke richting ligt aan de horizon het watersportdorp Earnewâld tussen de bomen verscholen, diverse skûtsjes hebben hier hun thuishaven …

Draaien we verder naar rechts, dan kijken we over het rietland van de Jan Durkspolder in de richting van Oudega …

Door even in te zoomen, is in die richting de oudste vogelkijkhut in de Jan Durkspolder te zien …

We draaien nogmaals naar rechts en zien dan ca. 8 km in oostelijke richting aan de horizon Drachten liggen …

Door in te zoomen krijgen we de kolos van veevoederfabriek Agrifirm -in de volksmond nog altijd bekend als De CAF- op het industrieterrein De Haven in beeld …

Nog weer wat verder draaiend zien we in zuidelijke richting de Hooidamsbrug, de toegangspoort naar de Drachtster Haven …

Zoomen we uit, dan zien we aan de overkant van de Hooidamssloot het ondergelopen land, dat maandagmiddag het eerste onderwerp van mijn fotoserie was…

Zo, we hebben alle kanten op kunnen kijken vanaf de toren “Romsicht”. Tijd om af te dalen naar de oude fundamenten van de boerderij “Romsicht” en nog even aan de picknicktafel te zitten, en dan terug naar de auto …

“Romsicht” op oude fundamenten

Laat ik vandaag eens beginnen met een kaartje van een deel van de Jan Durkspolder tussen Oudega en Earnewâld …

De foto’s van het ondergelopen land, die ik hier gisteren liet zien, heb ik gemaakt bij de Hooidamsbrug (1). Dat ondergelopen land is ruwweg de groene driehoek linksboven de 1.

Sjoerd vroeg gisteren waar de naam Hooidammen vandaan komt. Op die vraag heb ik (nog) geen antwoord kunnen vinden, ik laat het daarom bij het vermoeden dat de Hooidammen en diverse hooiwegen in de omgeving vroeger van belang waren voor het vervoer van het hooi van de laag gelegen hooilanden in de regio …

Terug nu naar de uitkijktoren die ik daar maandagmiddag ontwaarde. Vanaf de Hooidamsbrug (1) probeerde ik een inschatting te maken waar de nieuwe uitkijktoren (4) precies staat en hoe ik er het makkelijkst zou kunnen komen. Ik besloot via Oudega om de Jan Durkspolder heen te rijden, daarbij ben ik nog voorbij de oude vogelkijkhut (2) gereden, om de auto uiteindelijk aan het eind van het zandpad te parkeren (3). Daar begon de wandeling naar de uitkijktoren, en ook daar vandaan leek het nog een heel eind …

Rustig doorstappend over het schelpenpaadje langs de Hooidamssloot kreeg ik na verloop van tijd toch een duidelijker beeld van de uitkijktoren …

Nog even over de brug, en dan ben ik ter plekke. Gelukkig staat er een mooie picknicktafel bij de toren, zodat ik mijn benen even wat rust kan gunnen, voordat ik aan de klim naar de tweede etage begin …

Aan de voet van de toren staat verder een mooi informatiebord waar het een en ander valt te lezen over de geschiedenis van deze plek. We staan hier in de Jan Durkspolder, die onderdeel uitmaakt van het Nationaal Park De Alde Feanen. De Jan Durkspolder is genoemd naar veenbaas, schipper en handelaar Jan Durks de Jong. De Jong liet het gebied tussen 1867 en 1873 vervenen. De gewonnen turf werd afgevoerd naar Holland, waar De Jong het goed kon verkopen. In dezelfde periode liet De Jong een aantal boerderijen in het gebied bouwen. Na de vervening werden in de polder kaden aangelegd en tjaskermolentjes gebouwd, zodat de polder bemalen en de ontstane graslanden gemaaid en gehooid konden worden …

In vroeger jaren stonden er tien boerderijen in en om de Jan Durkspolder. Eén van die boerderijen stond op de plaats waar nu de uitkijktoren staat. Deze boerderij werd in 1929 gebouwd door Gerke en Romkje Jellema. Van 1951 tot 1962 werd de boerderij bewoond door de familie Leffert van de Bij. De boerderij kreeg toen de naam “Romsicht” (Ruim zicht), en dat is ook de naam die de uitkijktoren heeft gekregen …

Het gezin Van de Bij woonde hier met acht personen en hield 15 melkkoeien. Bij de boerderij hoorde tien hectare grasland dat ’s zomers werd gemaaid en werd beweid door de melkkoeien. Het in de zomer gewonnen hooi diende in de winter als voer voor de koeien. Om voldoende hooi te kunnen winnen voor de wintermaanden, werden er door de Van der Bij’s ook op andere plekken in de Alde Feanen graslanden gemaaid. Al dat hooi moest met een zogenaamde bok over het water naar de boederij vervoerd worden …

111212-1437x

In 1962 vertrok de familie Van der Bij naar een boederij aan de Manjepetswei, omdat men daar rendabeler kon boeren. “Romsicht” werd gekocht door de heer Helmers, een arts in Drachten, die de boerderij wilde verbouwen tot vakantiewoning. Dat is er echter nooit van gekomen en de boerderij raakte in verval. Uiteindelijk werd “Romsicht” in 1967 afgebroken. Op de restanten van de oude fundamenten heeft natuurbeschermingsorganisatie It Fryske Gea onlangs de uitkijktoren laten bouwen …

Morgen neem ik jullie mee naar boven om te genieten van het weidse uitzicht over de Jan Durkspolder …