Oud en nieuw

Als je in Fryslân bij de ‘Seedykstertoer‘ en het ‘Tempeltje van Ids‘ bent, dan valt er niet te ontkomen aan het beeld van de oude poldermolen ‘Kleilânsmole‘ uit 1865, met daarachter een lange rij moderne windturbines. Oud en nieuw, gebroederlijk samen …

161229-1420x

Ze zijn hier in het verleden wel vaker te zien geweest, maar zo met Oud & Nieuw leek dit me wel weer een toepasselijk beeld. En ze stonden er zo mooi bij met die combinatie van nevel en zon, daar kon ik simpelweg weer niet omheen …

161229-1421x

Over Oud & Nieuw gesproken …bedankt voor al jullie leuke, kritische, meelevende en humoristische reacties en ‘likes’ in het afgelopen jaar!

Doen jullie voorzichtig vanavond!?
Een rustige en veilige jaarwisseling gewenst!

Bij het Tempeltje van Ids

Voordat ik jullie meeneem naar het “Tempeltje van Ids”, laat ik nog even een foto uit het archief zien. Op deze foto, die ik op 25 augustus 2008 heb gemaakt vanaf de 24 meter hoge Seedykstertoer, is goed te zien hoe immens hoog de windturbines zijn in vergelijking met de traditionele poldermolen “de Kleilânsmole”. Een verrijking van het landschap kunnen we deze gigantische windturbines dan ook niet noemen, dit in tegenstelling tot het “Tempeltje van Ids”, want dat is een prachtig landschapselement …

100825-1425x

Goed, op naar het “Tempeltje van Ids”, zoals dit kunstwerk in de volksmond wordt genoemd. De Tempel van kunstenaar Ids Willemsma staat op de Friese waddendijk, dichtbij het plaatsje Marrum. De Tempel is door Willemsma ontworpen in opdracht van het waterschap Friesland. Dit is ter afsluiting van het op deltahoogte brengen van de Friese zeedijken in het kader van de landelijke Deltawerken. Het kunstwerk werd in 1993 onthuld. De kunstenaar noemt het werk zelf het presenteerblad van staal waardoor de dijk als het ware wordt opgetild …

140805-1513x

De Tempel wordt gedragen door twaalf palen. Deze palen stellen de twaalf provincies voor. De Tempel heeft de hoogte van de oude zeedijk. Bovenop de stalen dragers ligt een dak dat uit een stuk oude zeedijk bestaat. Op het dak is tweehonderd ton klei aangebracht, dat begroeid is met hetzelfde gras als de zeedijk. De Tempel staat in perfecte harmonie met de omgeving, vooral omdat op het dak het groen van de dijk terugkeert …

140805-1500x

Het kunstwerk is goed te zien vanaf de weg Stiens-Holwerd. De Tempel laat zich kennen als een raadselachtig accent in een weids landschap. De ene keer zijn er vier palen zichtbaar, de andere keer acht en dan weer tien. Het lijkt net een bewegende streepjescode. Wanneer men in de Tempel staat en naar boven kijkt, weerspiegelen de palen zich in het glimmend zwarte plafond. Dit krijgt hierdoor iets van een groot zwart gat …

140805-1454x

Zoals ik in het begin van dit logje al schreef, hebben zowel de omwonenden als kunstenaar Ids Willemsma tevergeefs lang geprotesteerd en processen gevoerd tegen de komst van de zeven grote windturbines. En er is nog steeds veel discussie gaande, om te kijken of het windmolenpark weer weggehaald kan worden. De rust en ruimte van het gebied wordt erdoor aangetast, net als  de uitstraling van de Tempel. En daar ben ik het op zich van harte mee eens. Maar we zullen toch op zoek moeten naar alternatieve vormen om in onze energiebehoeften te voorzien. Als windenergie daar op deze manier (voorlopig) een bijdrage kan leveren, dan moet het maar …

140805-1501x

Wat op deze 5e augustus 2014 verder nog opviel tijdens mijn ritje langs de Waddenkust, is dat de lucht boven zee en boven de eilanden helderblauw was, terwijl er boven het vasteland voortdurend wolken opbolden. Dat was hier op de top van de dijk en dus ook op de foto’s heel mooi te zien …

140805-1512x

Ik sluit de serie logjes over mijn rit langs het Wad, die ik op 5 augustus heb gemaakt, af met een beeld waarmee ik een week geleden ben begonnen: zicht op de oogstwerkzaamheden vanaf de Friese zeedijk aan het Wad …

140805-1502x

Bron: Ecomare

Graanoogst bij molens en een tempel

Zo lang regen en kou het actuele weerbeeld bepalen, ga ik nog maar even door met foto’s die ik op 5 augustus heb gemaakt tijdens mijn tocht langs het Wad over de Friese klei. Na de tussenstop bij Zwarte Haan, waarvan ik in de drie voorgaande logjes verslag heb gedaan, ben ik in oostelijke richting verder gereden in de richting van Marrum. Ten westen van Marrum staat de in 1865 gebouwde poldermolen “Kleilânsmole” vlakbij een aantal reusachtige moderne windturbines. Ik blijf dat een bijzonder beeld vinden …

140805-1431x

Een klein stukje naar het noorden staat op de achtergrond van één van die enorme windturbines een tempeltje op de zeedijk. Daar nemen we later nog even een kijkje, wat eerst de aandacht vraagt is de wolk aan de voet van de windturbine …

140805-1432x

Nadat ik een stukje verder ben gereden, wordt duidelijk wat er aan de hand is. Net als eerder op de dag bij Westhoek, wordt ook hier het graan van het land gehaald …

140805-1435x

Een wolk van stof achter zich latend, komt de combine dichterbij …

140805-1437x

Korte tijd later verdwijnt de grote machine weer net zo snel in de stofwolk …

140805-1442x

Voor mij stond de wind gelukkig gunstig …

140805-1444x

Nog een laatste blik over de akker, dan wordt het tijd om koers te zetten naar het Tempeltje van Ids, dat op de laatste foto weer aan de linkerkant op de dijk te zien is …

140805-1445x

– wordt vervolgd –

Een verloren strijd

Precies een kilometer ten zuiden van het ‘Tempeltje van Ids‘ staat de ‘Kleilânsmole’ (kaartje Google Maps). Deze poldermolen, die is gebouwd in 1865, is voor het laatst in 2010 geheel gerestaureerd …

130125-1549xDoor wat uit te zoomen en de camera iets meer naar links te richten, wordt duidelijk dat de molen niet helemaal alleen staat in de kale en koude vlakte ten noorden van Marrum …

130125-1554x

Na een jarenlange juridische strijd zijn er enkele jaren geleden tussen het Tempeltje en de Kleilânsmole zeven grote windturbines gebouwd, die zowel het Tempeltje -dat op de bovenstaande foto nog net als een stipje op de horizon te zien is tussen de eerste en de tweede windturbine- als de Kleinlânsmole nietig doen lijken …

130125-1555x

Zowel omwonenden als de kunstenaar Ids Willemsma -de ontwerper van het Tempeltje- vinden het maar helemaal niets, en ik sluit me daar graag bij aan. De rust en ruimte van het gebied worden door het windmolenpark aangetast, en dat geldt ook voor de uitstraling van het Tempeltje …

130125-1556x

Er is nog steeds discussie gaande, om te kijken of het windmolenpark weer weggehaald kan worden, maar dit is helaas een verloren strijd …

Op de Seedykstertoer

Nog even een keer diep ademhalen en dan beginnen we aan de beklimming van de 24 meter hoge Seedykstertoer

100825-1450x

Na een rustpauze halverwege de klim en een tijdlang bijkomen en uithijgen op een van de stoelen die op het uitkijkplatform staan, kan het grote genieten beginnen. Niet te dicht bij de rand komen, dan gaat het allemaal prima …

100825-1439x

Eerst werpen we eens een blik in zuidoostelijke richting over de uitgestrekte landerijen en de rij windturbines …

100825-1427x

Als we ons vervolgens iets meer naar het zuiden richten, dan zien we onder ons de Kleilânsmole weer staan …

100825-1425x

Aan de horizon zien we in het zuiden de skyline van Leeuwarden …

100825-1445x

In westelijke richting zien we hoe de zeedijk en de dijkweggetjes door het land kronkelen, terwijl zon en wolken een pas-de-deux lijken te dansen boven het polderland …

100825-1429x

Aan de noordkant van de toren hebben we een prachtig zicht op het buitendijkse land ‘het Noorderleech’, waar zich in het najaar van 2006 het drama afspeelde met de paarden die werden overvallen door het hoge water …

100825-1430x

Zoomen we wat verder in, dan zien we in noordwestelijke richting aan de andere kant van de Waddenzee de vuurtoren van Ameland trots omhoog reiken …

100825-1435x

Pal te noorden van ons zien we de veerboten in de haven van Nes op Ameland liggen …

100825-1439xx

Als we tot slot in noordoostelijke richting kijken, dan zien we het ‘Tempeltje van Ids’ op de dijk staan …

100825-1448x

Morgen nemen we nog even een kijkje bij het tempeltje, eerst is het tijd om voorzichtig af te dalen naar de veilige begane grond en vervolgens even lekker bij te komen op het terras aan de voet van de Seedykstertoer.

Oude en nieuwe wieken

Vanaf Zwarte Haan hebben we onze tocht in oostelijke richting voortgezet over de Nieuwebildtdijk om uiteindelijk terecht te komen in de buurt van Marrum. Bij de kruising van de Hoge Herenweg en de Wybengaloane ten westen van Marrum heb ik de auto even in de berm gezet om het onderstaande landschap, waarin oude en nieuwe wieken verenigd zijn, even (weer) vast te leggen …

100825-1410x

De oude molen is de poldermolen ‘Kleilânsmole‘ uit 1865. In het vroege voorjaar van 2010 is de molen volledig ontmanteld en overgebracht naar een loods in Marrum, waar hij volledig is gerestaureerd. Omrop Fryslân heeft de ontmanteling van de molen te midden van de laatste sneeuwresten in beeld gebracht. Het blijft elke keer weer spannend en fascinerend om te zien hoe zo’n oud bouwwerk, zoals in de geval de 145 jaar oude molen, wordt opgetakeld.

Let trouwens ook even op het tempeltje, dat in de verte op de zeedijk staat. Het ‘Tempeltje van Ids’ mocht natuurlijk ook dit jaar niet ontbreken, maar daarover later meer …

100825-1412x

Voordat we aan het tempeltje toe waren wachtte eerst nog een andere uitdaging. Omdat ik woensdag gelukkig een goede dag had, kon ik de lokroep van de Seedykstertoer niet weerstaan. Ik moest de strijd weer aangaan met mijn hoogtevrees èn met die vermaledijde MS …

100825-1411x

De Seedykstertoer is een tot uitkijktoren verbouwde boerensilo aan de voet van de zeedijk. Waarschijnlijk vanwege de beslotenheid tijdens de klim is dit één van de weinige uitkijktorens die ik zonder al te veel last te krijgen van hoogtevrees durf te beklimmen. Echt makkelijk ging het bepaald niet, maar met een rustpauze halverwege en de blik strak naar voren en/of omhoog gericht, is het me na twee jaar toch weer gelukt om boven te komen. Deze dubbele overwinning op mezelf werd ook ditmaal weer beloond met een prachtig uitzicht. Morgen volgen de foto’s …

100825-1418x