Met Tijmen bij ’t Dijktempeltje

Rond het middaguur kwamen we aan bij het “Tempeltje van Ids”, zoals dit kunstwerk in de volksmond wordt genoemd. De Tempel van kunstenaar Ids Willemsma staat op de Friese waddendijk, dichtbij het plaatsje Marrum. De Tempel is door Willemsma ontworpen in opdracht van het Wetterskip Fryslân ter gelegenheid van het op deltahoogte brengen van de Friese zeedijken in het kader van de landelijke Deltawerken. Het kunstwerk werd in 1993 onthuld. De kunstenaar noemt het werk zelf het presenteerblad van staal waardoor de dijk als het ware wordt opgetild.

Het tempeltje is onlangs gerestaureerd.
Wie meer wil weten over het Dijktempeltje kan daarvoor bij een oud logje terecht.

We troffen het niet echt met het weer. Het was met ongeveer 15 graden weliswaar niet koud voor de tijd van het jaar, maar het was grijs en nevelig waardoor we vanuit het tempeltje geen mooi en weids zicht over het buitendijkse land kregen voorgeschoteld. Borden aan de voet van de dijk met de tekst “Doe mee – Verlos de Zee” maakten duidelijk dat we hier dicht bij zee moesten zitten, de Waddenzee in dit geval. Maar zee was er in geen velden of wegen te zien, en dat vond Tijmen maar raar. “Waarom ligt er midden in het land zo’n hoge dijk,” vroeg hij zich af …

We lieten het tempeltje achter ons en liepen een stukje in westelijke richting naar de kruin van de dijk. Daar wees ik Tijmen op een aantal dobben in het buitendijkse land, dat hier het Noorderleech wordt genoemd. In november 2006 raakte een groep van bijna tweehonderd paarden tijdens een storm bij één van die dobben door de harde wind en het hoge water ingesloten. Het zeewater stond ruim anderhalve meter diep om de verhoogde ringvormige aarden wal heen …

Er werd een grote reddingsoperatie op touw gezet, waarbij zelfs het leger met 50 man sterk werd ingezet. Alle pogingen van militairen en andere hulpverleners om de paarden vandaan te halen strandden echter. Vier jonge vrouwen uit de buurt kregen het op drie november wel voor elkaar. Het water was inmiddels al wat gezakt. De vier amazones reden op hun paarden door het water naar de dobbe toe, waarna de paarden op de dobbe in een langgerekt lint de ‘lokpaarden’ terug volgden naar de zeedijk. Een laatste paard werd opgehaald door een groep van redders, omdat die niet zelf kon oversteken. Dat dier heeft het uiteindelijk niet gered. Uiteindelijk hebben zo’n twintig paarden het buitendijkse avontuur niet overleefd.

Toen ik vertelde dat de reddingsactie van de vier jonge vrouwen epische beelden had opgeleverd, haalde Tijmen meteen zijn mobieltje tevoorschijn om alvast eens te kijken of dat op YouTube te vinden was …

Nog onder de indruk van de reddingsactie draaiden we ons om en wierpen een blik over het land dat veilig achter de dijk ligt. Het was Tijmen inmiddels duidelijk waarom die hoge dijk daar lag.
“Daar in de verte ligt Leeuwarden, niet eens zo ver weg. Bij goed weer kun je de flats vanaf de Seesykstertoer goed zien. Wat zouden we zonder die dijken moeten met het oog op de stijgende zeespiegel …?” zei ik tegen Tijmen.
“Weer op terpen wonen,” antwoordde Tijmen, “en daar moet ik binnenkort een scriptie over maken …”

“Dat komt mooi uit,” zei ik, “ben je wel eens op de hoogste terp van Fryslân geweest?”
Daar was Tijmen nog nooit geweest, en dus werd dat de derde stop van ons gezamenlijke uitstapje.

– wordt vervolgd –

Een ode aan Foekje

Al binnen een uur nadat ik gistermiddag het logje “200m 24,1s” met de vraag “Wie weet wie dit heeft gemaakt en wat het voorstelt …?” had gepubliceerd, kwam het juiste antwoord binnen. Gelukkig was het een reactie, die ik handmatig moest toelaten, en dat heb ik eerst maar niet gedaan om de spanning er nog even wat in te houden voor de andere bezoekers …

Het juiste, zeer uitgebreide antwoord kwam van Jeroen Mank, hij schreef:

“Gevonden! (Ik kan het zelden laten om dit soort dingen uit te zoeken :D) Het is een ode aan de Friese atlete Foekje Dillema, gemaakt door Ids Willemsma. De getallen vormen haar record over de 200m, gelopen in 1950. http://www.buitenbeeldinbeeld.nl/Musea/Willemsma.htm
Ze werd dat jaar voor het leven geschorst omdat ze weigerde een sekstest te ondergaan. Er werd serieus getwijfeld of ze wel vrouw was omdat ze er “mannelijk” uitzag. Ze was een tijdgenote en concurrente van Fanny Blankers Koen.
http://www.foekjedillema.nl/index_wie.html
“Andere Tijden Sport” heeft in 2008 een aflevering aan haar gewijd
http://www.npogeschiedenis.nl/andere-tijden-sport/Afleveringen/Zomer-2008/Het-mysterie-Foekje-Dillema.html

Via de bovenstaande linkjes is zo ongeveer alle informatie over het beeld en het trieste verhaal van Foekje Dillema te vinden …

150225-1437x
Na Jeroen kwamen ook Sjoerd en Jetske met het juiste antwoord. Ook Hendrika zat in de goede richting met haar antwoord, denk ik, maar dat bleef net wat te vaag. Hoe dan ook, dank allen voor de moeite die jullie hebben genomen om het raadsel op te lossen. Sjoerd wist verder nog te melden dat het beeld in de zomer van 2015 uit de tuin van De Belvédère verwijderd zou zijn. Omdat deze foto’s dateren van 25 februari 2015, en ik er sindsdien niet meer ben geweest, kan ik dat op dit moment bevestigen noch ontkennen. Maar zodra ik weer eens in de buurt ben, zal ik dat zeker even gaan checken …

150225-1432x

De kunstenaar Ids Willemsma – vroeger zelf een verdienstelijke middenafstandsloper – heeft jaren aan het beeld gewerkt. Hij werd aanvankelijk gedreven door woede over het onrecht dat Dillema was aangedaan. In 1950 liep de Friese atlete de 200 meter in een recordtijd van 24,1 seconden. Na haar zege beweerden boze tongen dat ze een man was en later werd ze door de KNAU geschorst omdat ze ‘geen meid was’. Haar record werd uit de boeken gehaald en haar ontluikende sportcarrière was in de knop gebroken. Na haar roemloze dood in 2007 las Willemsma een necrologie in de krant. Dillema’s levensverhaal raakte hem en hij besloot een groot monument voor haar te maken …

150225-1430x

Het 5 meter hoge beeld staat in de voortuin van Museum Belvédère bij Heerenveen-Oranjewoud, dat op de achtergrond van de eerste drie foto’s te zien is, en is gemaakt van cortenstaal. Het beeld bestaat uit twee ‘benen’. De vorm is gebaseerd op een geabstraheerde voorstelling van de startpositie bij het lopen. “Je ziet het strekken van het afzetbeen, waarbij het andere been in een hoek blijft staan,” zegt kunstenaar Ids Willemsma. “De twee benen zijn voorzien van sneden die als aderen door het staal lopen. Deze sneden hebben per been een lengte van 20 keer 5 meter, zodat je in totaal 200 meter krijgt, de afstand waarin Foekje Dillema het Nederlands record liep …”

150225-1436x

En dan tot slot nog even speciaal voor Frank van de Hoven: er stond naast het pad ter hoogte van het beeld wel degelijk een klein bordje, maar daarvan heb ik om begrijpelijke reden gisteren alleen vanaf enige afstand de achterkant getoond …   😉

150225-1429x

Bij het Tempeltje van Ids

Voordat ik jullie meeneem naar het “Tempeltje van Ids”, laat ik nog even een foto uit het archief zien. Op deze foto, die ik op 25 augustus 2008 heb gemaakt vanaf de 24 meter hoge Seedykstertoer, is goed te zien hoe immens hoog de windturbines zijn in vergelijking met de traditionele poldermolen “de Kleilânsmole”. Een verrijking van het landschap kunnen we deze gigantische windturbines dan ook niet noemen, dit in tegenstelling tot het “Tempeltje van Ids”, want dat is een prachtig landschapselement …

100825-1425x

Goed, op naar het “Tempeltje van Ids”, zoals dit kunstwerk in de volksmond wordt genoemd. De Tempel van kunstenaar Ids Willemsma staat op de Friese waddendijk, dichtbij het plaatsje Marrum. De Tempel is door Willemsma ontworpen in opdracht van het waterschap Friesland. Dit is ter afsluiting van het op deltahoogte brengen van de Friese zeedijken in het kader van de landelijke Deltawerken. Het kunstwerk werd in 1993 onthuld. De kunstenaar noemt het werk zelf het presenteerblad van staal waardoor de dijk als het ware wordt opgetild …

140805-1513x

De Tempel wordt gedragen door twaalf palen. Deze palen stellen de twaalf provincies voor. De Tempel heeft de hoogte van de oude zeedijk. Bovenop de stalen dragers ligt een dak dat uit een stuk oude zeedijk bestaat. Op het dak is tweehonderd ton klei aangebracht, dat begroeid is met hetzelfde gras als de zeedijk. De Tempel staat in perfecte harmonie met de omgeving, vooral omdat op het dak het groen van de dijk terugkeert …

140805-1500x

Het kunstwerk is goed te zien vanaf de weg Stiens-Holwerd. De Tempel laat zich kennen als een raadselachtig accent in een weids landschap. De ene keer zijn er vier palen zichtbaar, de andere keer acht en dan weer tien. Het lijkt net een bewegende streepjescode. Wanneer men in de Tempel staat en naar boven kijkt, weerspiegelen de palen zich in het glimmend zwarte plafond. Dit krijgt hierdoor iets van een groot zwart gat …

140805-1454x

Zoals ik in het begin van dit logje al schreef, hebben zowel de omwonenden als kunstenaar Ids Willemsma tevergeefs lang geprotesteerd en processen gevoerd tegen de komst van de zeven grote windturbines. En er is nog steeds veel discussie gaande, om te kijken of het windmolenpark weer weggehaald kan worden. De rust en ruimte van het gebied wordt erdoor aangetast, net als  de uitstraling van de Tempel. En daar ben ik het op zich van harte mee eens. Maar we zullen toch op zoek moeten naar alternatieve vormen om in onze energiebehoeften te voorzien. Als windenergie daar op deze manier (voorlopig) een bijdrage kan leveren, dan moet het maar …

140805-1501x

Wat op deze 5e augustus 2014 verder nog opviel tijdens mijn ritje langs de Waddenkust, is dat de lucht boven zee en boven de eilanden helderblauw was, terwijl er boven het vasteland voortdurend wolken opbolden. Dat was hier op de top van de dijk en dus ook op de foto’s heel mooi te zien …

140805-1512x

Ik sluit de serie logjes over mijn rit langs het Wad, die ik op 5 augustus heb gemaakt, af met een beeld waarmee ik een week geleden ben begonnen: zicht op de oogstwerkzaamheden vanaf de Friese zeedijk aan het Wad …

140805-1502x

Bron: Ecomare

Graanoogst bij molens en een tempel

Zo lang regen en kou het actuele weerbeeld bepalen, ga ik nog maar even door met foto’s die ik op 5 augustus heb gemaakt tijdens mijn tocht langs het Wad over de Friese klei. Na de tussenstop bij Zwarte Haan, waarvan ik in de drie voorgaande logjes verslag heb gedaan, ben ik in oostelijke richting verder gereden in de richting van Marrum. Ten westen van Marrum staat de in 1865 gebouwde poldermolen “Kleilânsmole” vlakbij een aantal reusachtige moderne windturbines. Ik blijf dat een bijzonder beeld vinden …

140805-1431x

Een klein stukje naar het noorden staat op de achtergrond van één van die enorme windturbines een tempeltje op de zeedijk. Daar nemen we later nog even een kijkje, wat eerst de aandacht vraagt is de wolk aan de voet van de windturbine …

140805-1432x

Nadat ik een stukje verder ben gereden, wordt duidelijk wat er aan de hand is. Net als eerder op de dag bij Westhoek, wordt ook hier het graan van het land gehaald …

140805-1435x

Een wolk van stof achter zich latend, komt de combine dichterbij …

140805-1437x

Korte tijd later verdwijnt de grote machine weer net zo snel in de stofwolk …

140805-1442x

Voor mij stond de wind gelukkig gunstig …

140805-1444x

Nog een laatste blik over de akker, dan wordt het tijd om koers te zetten naar het Tempeltje van Ids, dat op de laatste foto weer aan de linkerkant op de dijk te zien is …

140805-1445x

– wordt vervolgd –

2013 in beeld: november

November is de boeken in gegaan als een natte maand, maar hier in en rond Drachten viel het allemaal nog wat mee. Er stonden weliswaar regelmatig grote plassen op het land, maar dat leverde hier en daar wel aardige weerspiegelingen op …

131107-1051x

De Amerikaanse windmotor bij de Hooidammen en vele vergelijkbare exemplaren in de omgeving konden het allemaal prima aan om overtollig water weg te pompen, zodat het niet voor overlast zou kunnen zorgen …

131107-1127x

Halverwege de maand heb ik de voormalige afvalstortplaats de Weperbult bij het Fochtelooërveen beklommen. Eenmaal op de top aangekomen, werkten zon, wind en wolken lekker mee aan een fraaie tegenlichtserie bij de sculptuur van Ids Willemsma …

131113-1347x

En november was tot slot ook de maand, waarin ik in de buurt van Earnewâld tot tweemaal toe de kans kreeg om een zwarte ree, die daar al geruime tijd rondscharrelt, te fotograferen …

131118-1413x

November was eigenlijk helemaal niet zo’n gekke maand …

Skywatch Friday 276

Vorige week heb ik een wandeling gemaakt op een oude vuilstortplaats die is getransformeerd tot een heuvelachtig wandelgebied …

Last week I made a walk on an old rubbish heap that is transformed into a hiking area …

131113-1322x

Boven op de heuvel genaamd ‘de Weperbult’ staat een kunstwerk van de Friese kunstenaar Ids Willemsma

On top of the hill called ‘the Weperbult’ there is a sculpture of the Frisian artist Ids Willemsma

131113-1336x

Ik had geen beter moment kunnen kiezen voor een bezoekje aan dit kunstwerk …

I couldn’t have chosen a better moment to visit this work of art …

131113-1355x

Zon, wind en wolken zorgden er voor een fraai lichtspel en een passerend vliegtuig maakte de show af …

Sun, wind and clouds gave a great performance and a passing plane took care of the finishing touch …

131113-1352x

Wil je meer Skywatch foto’s zien? Gewoon even op het logo klikken …
Wanna see more Skywatch photos? Just click the logo …

skywatch

Maak er een mooi weekend van!
Wishing you all a wonderful weekend!

 

Op een Friese hoogvlakte

Tijdens een ritje door de provincie kwam ik vorige week woensdag in de buurt van het Fochtelooërveen langs een bordje “Weperbult”. Omdat het mooi weer was en de benen tamelijk goed aanvoelden, besloot ik daar nu toch maar eens een kijkje te nemen …

131113-1417x

De Weperbult is een voormalige vuilstortplaats gelegen in de buurtschap Weper in de gemeente Ooststellingwerf. Hier werd van 1970 tot 1994 het huisvuil uit de provincie Fryslân gestort. Nadat de vuilstort in 1994 buiten gebruik werd gesteld, is hij op natuurlijke wijze ingepast in het landschap …

131113-1415x

De berg is afgedekt met dikke folie, een ontgassingsmat, een drainagemat en schone teeltaarde. Het gas dat ontstaat uit vuilnis, is er voor het grootste deel uit gehaald. En er ligt een beheerssysteem met ringsloten zodat er geen giftige stoffen uit de berg in het grondwater sijpelen. Er zijn struiken geplant en bloemen gezaaid …

131113-1312x
Over de top van de berg ligt een voetpad, aan de voet een fietspad en een ruiterpad. Kosten: iets meer dan 18 miljoen euro. Daar zitten de kosten bij inbegrepen voor de toekomstige controles van het grondwater, het afvalwater en de gassen. De komende honderd jaar moet Afvalsturing Fryslân de berg namelijk in de gaten blijven houden …

131113-1314x

Vanaf de Weperbult heb je een mooi uitzicht over de omliggende landerijen. Over het Fochtelooërveen heen kijkend, is in de verte de Drentse hoofdstad Assen te zien, waar het politiebureau als beeldbepalend landschapselement hoog boven alles uittorent …

131113-1357x

De zon zorgde samen met gestaag voortdrijvende wolken voor een fraai lichtspel op de omliggende akkers en weilanden …

131113-1410x

Morgen neem ik jullie mee naar de top van de bult, waar een groot stalen kunstwerk staat van de Friese kunstenaar Ids Willemsma staat, dat hier in september 2004 werd geplaatst ter gelegenheid van de afronding van het project …

131113-1321x