Met Tijmen bij ’t Dijktempeltje

Rond het middaguur kwamen we aan bij het “Tempeltje van Ids”, zoals dit kunstwerk in de volksmond wordt genoemd. De Tempel van kunstenaar Ids Willemsma staat op de Friese waddendijk, dichtbij het plaatsje Marrum. De Tempel is door Willemsma ontworpen in opdracht van het Wetterskip Fryslân ter gelegenheid van het op deltahoogte brengen van de Friese zeedijken in het kader van de landelijke Deltawerken. Het kunstwerk werd in 1993 onthuld. De kunstenaar noemt het werk zelf het presenteerblad van staal waardoor de dijk als het ware wordt opgetild.

Het tempeltje is onlangs gerestaureerd.
Wie meer wil weten over het Dijktempeltje kan daarvoor bij een oud logje terecht.

We troffen het niet echt met het weer. Het was met ongeveer 15 graden weliswaar niet koud voor de tijd van het jaar, maar het was grijs en nevelig waardoor we vanuit het tempeltje geen mooi en weids zicht over het buitendijkse land kregen voorgeschoteld. Borden aan de voet van de dijk met de tekst “Doe mee – Verlos de Zee” maakten duidelijk dat we hier dicht bij zee moesten zitten, de Waddenzee in dit geval. Maar zee was er in geen velden of wegen te zien, en dat vond Tijmen maar raar. “Waarom ligt er midden in het land zo’n hoge dijk,” vroeg hij zich af …

We lieten het tempeltje achter ons en liepen een stukje in westelijke richting naar de kruin van de dijk. Daar wees ik Tijmen op een aantal dobben in het buitendijkse land, dat hier het Noorderleech wordt genoemd. In november 2006 raakte een groep van bijna tweehonderd paarden tijdens een storm bij één van die dobben door de harde wind en het hoge water ingesloten. Het zeewater stond ruim anderhalve meter diep om de verhoogde ringvormige aarden wal heen …

Er werd een grote reddingsoperatie op touw gezet, waarbij zelfs het leger met 50 man sterk werd ingezet. Alle pogingen van militairen en andere hulpverleners om de paarden vandaan te halen strandden echter. Vier jonge vrouwen uit de buurt kregen het op drie november wel voor elkaar. Het water was inmiddels al wat gezakt. De vier amazones reden op hun paarden door het water naar de dobbe toe, waarna de paarden op de dobbe in een langgerekt lint de ‘lokpaarden’ terug volgden naar de zeedijk. Een laatste paard werd opgehaald door een groep van redders, omdat die niet zelf kon oversteken. Dat dier heeft het uiteindelijk niet gered. Uiteindelijk hebben zo’n twintig paarden het buitendijkse avontuur niet overleefd.

Toen ik vertelde dat de reddingsactie van de vier jonge vrouwen epische beelden had opgeleverd, haalde Tijmen meteen zijn mobieltje tevoorschijn om alvast eens te kijken of dat op YouTube te vinden was …

Nog onder de indruk van de reddingsactie draaiden we ons om en wierpen een blik over het land dat veilig achter de dijk ligt. Het was Tijmen inmiddels duidelijk waarom die hoge dijk daar lag.
“Daar in de verte ligt Leeuwarden, niet eens zo ver weg. Bij goed weer kun je de flats vanaf de Seesykstertoer goed zien. Wat zouden we zonder die dijken moeten met het oog op de stijgende zeespiegel …?” zei ik tegen Tijmen.
“Weer op terpen wonen,” antwoordde Tijmen, “en daar moet ik binnenkort een scriptie over maken …”

“Dat komt mooi uit,” zei ik, “ben je wel eens op de hoogste terp van Fryslân geweest?”
Daar was Tijmen nog nooit geweest, en dus werd dat de derde stop van ons gezamenlijke uitstapje.

– wordt vervolgd –

’t Wad op zeeniveau

Nadat ik het Wad bij Zwarte Haan een tijdje had bekeken vanaf de dijk, ben ik nog even afgedaald naar zeeniveau …

140805-1351x

De slenk ziet er vanuit dit perspectief ineens heel anders uit …

140805-1348x

Aan de overkant van de slenk grazen een paar schapen en in de verte kunnen we nog net de koeien ontwaren …

140805-1349x

Er dobbert een meeuw op het wateroppervlak …

140805-1352x

Verder is het rustig hier op het Wad … heel rustig en leeg …

140805-1356x

Helemaal stil en verlaten was het echter niet, de zonnende dame en haar gezelschap vallen hier toch wel op, want zoveel badgasten komen hier normaal gesproken niet …

140805-1357x

En daar komt pa met de kinderen terug van hun Wadwandeling. Dit soort avonturen is echter niet helemaal zonder risico. De vorige keer dat ik hier bij Zwarte Haan was, hoorde ik op weg terug naar huis bij Omrop Fryslân dat de hulpdiensten waren uitgerukt voor een vrouw, die bij Zwarte Haan op eigen initiatief en gelegenheid het Wad was opgewandeld en daar werd overvallen door het opkomende water …

140805-1359x

En dan is het tijd om de blik weer op het vasteland te richten, waarboven intussen meer en meer wolken werden gevormd en samengepakt …

140805-1400x

Ik beklim de dijk weer om mijn rit langs het Wad nog een stukje te vervolgen …

140805-1401x

Morgen plaats ik in het kader van Skywatch Friday een paar actuelere foto’s, en dan zien we in het weekend wel verder …

Aan d’and’re kant ligt Ameland

Zo, de broodjes zijn op, de benen hebben hun rust gehad, tijd om weer even in beweging te komen …

140805-1333x

We nemen even een kijkje bij dat vreemde uitkijkpunt aan de buitenzijde van de dijk. Vermoedelijk heeft dit iets te maken met het H.G. Miedemagemaal dat hier aan de landzijde van de dijk staat, en dat zorgt voor de afwatering van het Bildt in de Waddenzee …

140805-1336x

Voor mij is het gewoon een prachtig uitzichtpunt, waar je je – bijna aan het eind van de wereld – even los voelt komen van de aarde …

140805-1338x

Maar het is nog niet niet helemaal het eind van de wereld … als je goed kijkt, dan zie je aan de overkant nog net heel vaag de rood-witte vuurtoren van Ameland staan …

140805-1345x

In de verte zweven zeilboten voorbij, dichterbij zien we het niet zo gek veel voorkomende fenomeen van de spelende mens op het Wad …

140805-1406x

Draaien we de blik wat naar rechts, dan zien we opnieuw het buitendijks grazende vee, maar het ging me hier om het patroon van de paaltjes in het land …

140805-1341x

Morgen dalen we nog wat verder af, en zetten we hier even voet op het Wad …

Om de kwaliteit van de ruimte

Zo lang het koud en regenachtig is, kan ik hier best even op zonnige wijze doorgaan met het ritje langs het Wad op 5 augustus jl.
Nadat ik in de buurt van Westhoek wat foto’s had gemaakt van de oogstwerkzaamheden, ben ik in oostelijke richting verder gereden over de Oudebildtdijk, om via Nij Altoenae uiteindelijk terecht te komen bij Zwarte Haan

140805-1410x

Gewapend met mijn camera, een paar broodjes en een heerlijk koel flesje water passeer ik halverwege de zeedijk het beeld ‘de Slikwerker’. Aan de voet van de dijk lag de temperatuur in zon en luwte zeker ruim boven de 25 graden, maar op de kruin van de dijk staat een heerlijk briesje dat enige verkoeling brengt …

140805-1329x

Op de dijk staan twee lange stalen zitbanken, die samen een monument vormen ter nagedachtenis aan de Friese PvdA-politica Anita Andriesen. Anita Andriesen was een politica naar mijn hart, zo rood als een kreeft en altijd recht door zee. Ze was gedeputeerde voor de PvdA in de provincie Fryslân en heeft veel voor de provincie betekend. Ik strijk neer op de bank waarin de tekst “Om de kwaliteit fan de romte” staat. Deze titel is ontleend aan het provinciale streekplan ‘Om de kwaliteit fan de romte’, dat goeddeels aan Anita’s brein was ontsproten. Langs de bank met Anita’s naam kijkend, die scheef tegenover de eerste bank staat, is dit een prachtig plekje om je blik over het Wad te laten glijden …

140805-1330x

Door de aanhoudende droogte in het noorden is het gras op de dijk dor en droog, het zal voor de schapen niet meevallen om hier hun kostje bijeen te scharrelen …

140805-1331x

Het vee dat verderop staat te grazen in het buitendijkse land heeft het beter getroffen, daar lijkt het gras nog lekker mals en groen te zijn …

140805-1332x

– wordt vervolgd –

Dijktempeltje in gebroken wit

Enigszins tegen beter weten in hoopte ik ten noorden van Marrum het ‘Tempeltje van Ids’ op een smetteloos witte dijk aan te treffen, daarvoor lag de dijk echter teveel in oost-west richting, waardoor alle sneeuw er door de oostenwind was weggeblazen …

130125-1522x

Het Tempeltje is in opdracht van Wetterskip Fryslân ontworpen door de Friese beeldend kunstenaar Ids Willemsma ter gelegenheid van de afronding van het op deltahoogte brengen van de Friese zeedijken in het kader van de landelijke Deltawerken. Het kunstwerk werd op 6 oktober 1993 onthuld door de toenmalige Commissaris der Koningin Hans Wiegel …

130125-1524x

Het Tempeltje wordt gedragen door twaalf pilaren, die de twaalf Nederlandse provincies voorstellen. Bovenop de stalen pilaren ligt een dak, waar 200 ton klei op is aangebracht, dat begroeid is met hetzelfde gras als de zeedijk. Het Tempeltje heeft de hoogte van de oude zeedijk  …

130125-1525x

Als je dan toch aan de voet van het Tempeltje staat, dan moet de trap natuurlijk wel even worden beklommen om vanaf de dijk even te kunnen genieten van het uitzicht over het buitendijkse land …

130125-1530x

Om te voorkomen dat de schapen, die de dijk gedurende een groot deel van het jaar begrazen, het Tempeltje in bezit nemen, is het bouwwerk omgeven door een hek dat in de sneeuw extra opvalt …

130125-1537x

Op een mooie dag in voorjaar of zomer lopen er koeien, paarden en schapen te grazen in het buitendijkse land en kun je tot aan Ameland over het Wad kijken. Op deze winterdag lag het besneeuwde landschap er stil en verlaten bij en reikte het zicht een stuk minder ver …

130125-1536x

Hier zie je het landschap in zijn meest pure vorm, teruggebracht tot wat lijnen en vlakken. Lang heb er ik ditmaal niet van genoten, want de noordoostenwind blies de vrieskou dwars door mijn broek heen …

130125-1534x

Als we ons omdraaien naar ‘het oude land’, dan zien we tussen de pilaren door in de verte vaag een aantal windturbines staan. Daar nemen we morgen nog even een kijkje …

130125-1539x